اجلاس جهانی اقلیم سازمان ملل متحد در حالی روز چهارشنبه برگزار شد که نمایندگان ۱۲۱ کشور از جمله چین، روسیه، ژاپن، آلمان، کشورهای فقیر آفریقا و حتی دولتهایی چون ونزوئلا، ایران و سوریه بر تسریع روند کاهش گازهای گلخانهای تأکید کردند. تنها غایب بزرگ این نشست، ایالات متحده بود؛ کشوری که در دوران ریاست جمهوری دونالد ترامپ آشکارا مسیر مخالفت با انرژیهای تجدیدپذیر را برگزیده است.
به گزارش نیویورک تایمز؛ دبیرکل سازمان ملل، آنتونیو گوترش، در افتتاحیه اجلاس تأکید کرد: «ما در آغاز یک عصر تازه انرژی قرار داریم.» او بار دیگر سوختهای فسیلی را «شرطی بازنده» خواند و هشدار داد جهان بدون گذار سریع به انرژیهای پاک با بحرانهای غیرقابل بازگشت روبهرو خواهد شد.
موضع آمریکا: از توافق پاریس تا تبلیغ نفت و گاز
ترامپ در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل، انرژیهای تجدیدپذیر را «فریب سبز» توصیف کرد و از کشورها خواست بهجای سرمایهگذاری در انرژی خورشیدی و بادی، نفت و گاز بیشتری از آمریکا بخرند. او مدعی شد که «اگر از این فریب سبز فاصله نگیرید، کشور شما سقوط خواهد کرد.» آمریکا که بزرگترین تولیدکننده نفت و گاز جهان است، افزایش صادرات سوختهای فسیلی را در دستور کار قرار داده است.
یکی از نخستین اقدامات دولت ترامپ، خروج از توافق اقلیمی پاریس بود؛ توافقی که بر اساس آن کشورها باید هر پنج سال طرحهای بلندپروازانهتری برای کاهش انتشار گازهای گلخانهای ارائه کنند. در مقابل، بسیاری از کشورها در اجلاس امسال نه تنها متعهد به اجرای این تعهدات شدند، بلکه اعلام کردند انرژیهای تجدیدپذیر اکنون در بسیاری موارد ارزانتر از سوختهای فسیلی برق تولید میکنند و میتوانند رشد اقتصادی و امنیت انرژی را همزمان تضمین کنند.
تعهدات جدید: چین و اروپا پیشتاز
بزرگترین خبر اجلاس، تعهد تازه چین بود. شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، از طریق ویدئوکنفرانس اعلام کرد کشورش تا سال ۲۰۳۵ انتشار گازهای گلخانهای را ۷ تا ۱۰ درصد نسبت به سطح اوج کاهش خواهد داد و سهم انرژیهای غیرفسیلی را به بیش از ۳۰ درصد خواهد رساند. چین همچنین قصد دارد ظرفیت انرژی خورشیدی و بادی خود را شش برابر کند. شی در سخنانش بدون نام بردن مستقیم از آمریکا گفت: «در حالیکه برخی کشورها برخلاف این مسیر حرکت میکنند، جامعه جهانی باید بر جهت درست متمرکز بماند.»
اتحادیه اروپا نیز وعده داد تا سال ۲۰۳۵ میزان انتشار خود را بین ۶۶ تا ۷۲ درصد نسبت به سال ۱۹۹۰ کاهش دهد. با این حال، تحلیلگران هشدار دادهاند که تعهد بروکسل برای خرید ۷۵۰ میلیارد دلار سوخت آمریکایی تا پایان دوره ترامپ، میتواند روند گذار اروپا به انرژیهای پاک را تضعیف کند.
واکنشهای جهانی: ادامه مسیر بدون آمریکا
بسیاری از رهبران جهانی تأکید کردند که مخالفت واشنگتن تأثیری بر مسیر کلی گذار انرژی ندارد. فیلیپ دیویس، نخستوزیر باهاماس، گفت: «جایگزینی سوختهای فسیلی با انرژیهای تجدیدپذیر نه تنها مانعی بر سر راه رفاه نیست، بلکه شرط ضروری برای دستیابی به رفاه آینده است.»
وپکه هوکسترا، کمیسر اقلیمی اتحادیه اروپا، در نیویورک گفت: «ما دقیقاً خلاف آنچه ایالات متحده انجام میدهد، عمل میکنیم. اما نگرانکننده است که بزرگترین اقتصاد جهان و دومین آلاینده بزرگ عملاً از صحنه خارج شده است.»
انزوای دیپلماتیک آمریکا
اجلاس امسال تصویری روشن از شکاف میان آمریکا و بقیه جهان ترسیم کرد. در حالی که قدرتهای بزرگ و کشورهای کوچک جزیرهای با یکدیگر همراه شدند تا تعهدات جدیدی برای مهار گرمایش زمین ارائه دهند، دولت ترامپ همچنان بر توسعه سوختهای فسیلی پافشاری کرد. این موضع نه تنها ایالات متحده را در انزوای بیسابقهای قرار داده، بلکه به گفته ناظران، فرصت رهبری جهانی در یکی از حیاتیترین چالشهای قرن را از این کشور گرفته است.
