کنفرانس امنیتی مونیخ، گردهمایی سالانه مقامهای بلندپایه امنیتی و سیاست خارجی جهان، روز جمعه ۱۳ فوریه ۲۰۲۶ در حالی آغاز به کار کرد که تنشها و بیاعتمادی فزاینده میان آمریکا و اروپا به یکی از محورهای اصلی گفتوگوها تبدیل شده است. این نشست که تا روز یکشنبه ادامه دارد، میزبان شمار زیادی از مقامهای ارشد اروپایی است و در کنار آنان، مارکو روبیو وزیر خارجه آمریکا و هیأت بزرگی از اعضای کنگره ایالات متحده نیز در مونیخ حضور دارند.
افتتاح رسمی کنفرانس با سخنرانی فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، انجام میشود؛ در حالی که بنا بر گزارش آسوشیتدپرس، دستکم ۱۵ رئیس دولت یا حکومت از کشورهای عضو اتحادیه اروپا در این رویداد شرکت میکنند. از دیگر میهمانان برجسته کنفرانس، ولودیمیر زلنسکی رئیسجمهور اوکراین و وانگ یی وزیر خارجه چین نام برده شده است.
ولفگانگ ایشینگر، رئیس کنفرانس، پیش از آغاز نشست اعلام کرده بود که روابط فراآتلانتیکی از زمان تأسیس این کنفرانس در سال ۱۹۶۳ ستون فقرات آن بوده، اما اکنون این روابط با «بحران جدی اعتماد و اعتبار» روبهروست؛ با این حال او از حضور پررنگ طرف آمریکایی استقبال کرده و آن را نشانهای از اهمیت مونیخ برای واشنگتن دانسته است.
یادآوری سایه نشست سال گذشته نیز بر فضای کنفرانس امسال سنگینی میکند. در کنفرانس ۲۰۲۵ که چند هفته پس از آغاز دور دوم ریاستجمهوری دونالد ترامپ برگزار شد، جِیدی ونس معاون رئیسجمهور آمریکا با سخنانی که رهبران اروپایی آن را سرزنشآمیز تلقی کردند، درباره وضعیت دموکراسی در اروپا به آنان درس داد؛ رخدادی که به گفته ناظران، نماد تشدید شکاف سیاسی میان دو سوی اقیانوس اطلس شد. پس از آن نیز مجموعهای از مواضع و اقدامات دولت ترامپ علیه متحدان اروپایی مطرح شد؛ از جمله تهدید ماه گذشته ترامپ به اعمال تعرفههای جدید علیه چند کشور اروپایی در چارچوب تلاش برای گرفتن کنترل آمریکا بر گرینلند، قلمرو خودمختار دانمارک که عضو ناتو است؛ تهدیدی که ترامپ بعدها از آن عقب نشست.
با رهبری هیأت آمریکایی توسط مارکو روبیو در کنفرانس امسال، برخی مقامهای اروپایی امیدوارند رویکرد واشنگتن کمتنشتر و متمرکزتر بر دستورکارهای کلاسیک امنیت جهانی باشد. روبیو قرار است در حاشیه کنفرانس با مته فردریکسن نخستوزیر دانمارک و ینس-فردریک نیلسن نخستوزیر گرینلند دیدار کند؛ دیدارهایی که در کنار دهها جلسه دیگر در هتل محل برگزاری کنفرانس انجام میشود.
همچنین گزارش شده روبیو پیش از آغاز رسمی کنفرانس، با وانگ یی وزیر خارجه چین نیز دیدار داشته است؛ دیداری که در آستانه سفر برنامهریزیشده ترامپ به چین در ماه آوریل انجام میشود. دو طرف در برابر پرچمهای دو کشور دست دادند و سپس با هیأتهای خود پشت میز نشستند، اما در برابر دوربینها اظهارنظر علنی نکردند.
روبیو پیش از سفر به آلمان، در اظهاراتی تلاش کرد به اروپاییها پیام اطمینان بدهد و گفت پیوندهای آمریکا و اروپا «بسیار نزدیک» است و بسیاری از آمریکاییها ریشههای فرهنگی یا خانوادگی خود را در اروپا مییابند. با این حال، او همزمان تأکید کرد مناسبات «مثل گذشته» نخواهد بود و گفت جهان وارد «عصر جدیدی در ژئوپلیتیک» شده که همه طرفها را وادار میکند تعریف تازهای از روابط و مسئولیتها ارائه دهند. روبیو روز جمعه وارد مونیخ شد و قرار است صبح شنبه در کنفرانس سخنرانی کند.
در حوزه ناتو نیز از تغییراتی سخن گفته میشود که به فشارهای واشنگتن نسبت داده شده است. از زمان کنفرانس سال گذشته، کشورهای عضو ناتو تحت فشار ترامپ بر سر افزایش بودجه نظامی، بر سر بالا بردن چشمگیر هدف هزینههای دفاعی به توافق رسیدهاند. مارک روته، دبیرکل ناتو، این تحول را «تغییر ذهنیت» توصیف کرده و گفته است اروپا در حال «قدم برداشتن به جلو» است؛ هم برای ایفای نقش رهبری بیشتر در ناتو و هم برای بر عهده گرفتن سهم بزرگتری از مسئولیت دفاعی خود.
کنفرانس امنیتی مونیخ در چنین فضایی آغاز شده است: جایی که در کنار جنگ اوکراین، روابط آمریکا و اروپا، چین و آینده آرایش امنیتی ناتو، همزمان در متن گفتوگوها قرار میگیرد؛ و نشستی که امسال، بیش از هر چیز، به آزمونی برای ترمیم یا تعمیق شکاف فراآتلانتیکی بدل شده است.
