تحلیل ژئوپلیتیکی از تأثیر سابقه و سرنوشت ونزوئلا بر ثبات حاکمیت ایران، آنهم در نازل ترین میزان مشروعیت خود، تجدید آرایش استراتژیک رضا پهلوی و فرسایش هنجارهای استقلال کشورها، حاکمیت ملی و نظام برابری دولتها در حقوق بین الملل بر بستر سیاست نوین ایالات متحده (۲۰۲۶)
چکیده
آغاز سال ۲۰۲۶ میلادی نقطهعطفی در تاریخ روابط بینالملل و امنیت جهانی محسوب میشود. وقایع ژانویه در این سال، فراتر از یک ناآرامی ادواری در ایران، نشانگر همگرایی بحرانهای داخلی با یک دکترین نوین و تهاجمی در سیاست خارجی ایالات متحده است. این مقاله با واکاوی مفهوم «دکترین دنرو» (Donroe Doctrine) و تأثیرات ژئوپلیتیک مداخله نظامی آمریکا در ونزوئلا، به بررسی پیامدهای آن بر ثبات حکومت جمهوری اسلامی ایران میپردازد. با بهرهگیری از دادههای جامعهشناختی اعتراضات اخیر، تحلیلهای امنیتی پنتاگون و راهبردهای نوین اپوزیسیون، این پژوهش استدلال میکند که ایران در تقاطع فروپاشی اقتصادی و تهدید وجودی از خارج، با چالشبرانگیزترین آزمون بقای خود در پنج دهه اخیر مواجه است.
۱. مقدمه: فرسایش نظام بین الملل و حاکمیت ملی در شوک کاراکاس
در طلیعه سال ۲۰۲۶، جمهوری اسلامی ایران نه صرفاً با موجی دیگر از نارضایتیهای مدنی، که با وضعیتی از «آنتروپی سیستمیک» (Systemic Entropy) مواجه است. رویدادهای دوازده ماه گذشته، همگرایی بیسابقهای از بردارهای بحران را ایجاد کردهاند که از نظر شدت و همزمانی در تاریخ ۴۷ ساله این نظام تئوکراتیک بیمانند است. اعتراضات سراسری که از ۲۸ دسامبر ۲۰۲۵ آغاز گردید، از حیث ماهیت جامعهشناختی و محرکهای اقتصادی، تمایزی آشکار با خیزشهای سالهای ۱۳۸۸، ۱۳۹۶، ۱۳۹۸ و ۱۴۰۱ دارد. این بار، ابرتورم (Hyperinflation) که قدرت خرید طبقه متوسط و بازاریان سنتی را نابود کرده، با بحران مشروعیت ناشی از ناکارآمدی دکترین دفاعی در «جنگ ۱۲ روزه» با اسرائیل (ژوئن ۲۰۲۵) پیوند خورده است.۱
آنچه در ژانویه امسال شاهد آن هستیم، بازتابی از یک دگردیسی بنیادین در نظم جهانی است. این دگردیسی تحت تأثیر بازتعریف تهاجمی دکترین مونرو توسط دولت دوم دونالد ترامپ شکل گرفته است؛ رویکردی که تحلیلگران آن را «دکترین دنرو» مینامند. این دکترین، حاکمیت ملی را در برابر منافع امنیتی و کنترل منابع توسط آمریکا، امری مشروط و ثانویه تلقی میکند.۲ عملیات نظامی دقیق و فراقانونی ایالات متحده در کاراکاس که منجر به آدم ربایی (kidnapping) نیکلاس مادورو، رئیسجمهور ونزوئلا شد، شوکی استراتژیک به رهبران دولتهای اقتدارگرا وارد کرده است.
برای تهران، پیام این عملیات روشن است: مصونیت دیپلماتیک و بازدارندگی کلاسیک، در برابر اراده هژمونیک ایالات متحده برای تغییر رژیم، دیگر تضمینکننده بقا نیست.۳
۲. بستر ژئوپلیتیک: از کاراکاس تا تهران
۲.۱ عملیاتیسازی «دکترین دنرو»
اگرچه عملیات ونزوئلا از منظر نظامی یک پیروزی تاکتیکی برای واشنگتن محسوب میشود، اما جان مرشایمر (John Mearsheimer)، نظریهپرداز رئالیسم تهاجمی، استدلال میکند که این اقدام یک فاجعه استراتژیک بلندمدت است. به باور او، این عملیات ایالات متحده را از یک هژمون که بر پایه اجماع و نهادسازی عمل میکرد، به قدرتی تقلیل داده است که اطاعت را صرفاً از طریق زور عریان طلب میکند.۴ اظهارات صریح ترامپ مبنی بر اینکه «نفت ونزوئلا اکنون متعلق به ماست»، نقاب مداخلات بشردوستانه را کنار زده و «ناسیونالیسم منابع» (Resource Nationalism) را به عنوان رکن اصلی سیاست خارجی جدید آمریکا تثبیت کرده است.۵
برای اتاقهای فکر در تهران، این رویکرد به معنای تعلیق عملی بند ۴ ماده ۲ منشور ملل متحد (ممنوعیت توسل به زور) است. نخبگان امنیتی جمهوری اسلامی، سرنوشت مادورو را بهعنوان الگویی برای یک «ضربه قطع سر» (Decapitation Strike) علیه رهبری ایران تفسیر میکنند. این ادراک تهدید، منجر به تغییر آرایش دفاعی و تشدید پارادایم امنیتی در داخل کشور شده است.۶
۲.۲ نفت و بقای رژیم: همپوشانی استراتژیک
همانند ونزوئلا، کنترل بر منابع انرژی ایران نیز در کانون محاسبات ایالات متحده قرار دارد. جفری ساکس (Jeffrey Sachs) تحلیل میکند که هدف غایی این استراتژی، قطع دسترسی رقبای بزرگقدرت، بهویژه چین، به منابع حیاتی انرژی است.۷ با توجه به اینکه چین بزرگترین خریدار نفت ایران است، هرگونه تغییر رژیم در تهران یا انهدام زیرساختهای صادراتی، مستقیماً امنیت انرژی پکن را هدف قرار میدهد. از این رو، تهران میکوشد تا بحران کنونی را نه یک مسئله داخلی، بلکه بخشی از یک نبرد جهانی ضدامپریالیستی تصویر کند تا حمایت بلوک شرق و جنوب جهانی را جلب نماید.۸
۳. کالبدشکافی خیزش ژانویه ۲۰۲۶: جامعهشناسی خشم
۳.۱ تغییر پایگاه اجتماعی اعتراضات: بازار به مثابه کاتالیزور
برخلاف اعتراضات دانشجویی ۱۳۷۸ یا جنبش «زن، زندگی، آزادی» که ماهیتی فرهنگی-اجتماعی داشتند، اعتراضات ۲۰۲۶ ریشه در فروپاشی اقتصادی دارد. سقوط آزاد ارزش ریال، تجارت را غیرممکن ساخته و برای نخستین بار در دهههای اخیر، بازاریان تهران و شهرهای بزرگ – که بهطور سنتی متحدان محافظهکار روحانیت محسوب میشدند – به پیشقراولان اعتراضات تبدیل شدهاند.۹ این تغییر پارادایم برای حکومت بسیار خطرناکتر از اعتراضات صرفاً سیاسی است، زیرا شریان حیاتی اقتصاد سنتی را قطع کرده و اقشاری را بسیج میکند که پیشتر منفعل یا وفادار حکومت بودند.
تبدیل سریع شعارهای اقتصادی به شعارهای رادیکال سیاسی همچون «مرگ بر دیکتاتور»، نشاندهنده فروریختن آخرین دیوارهای اعتماد بین طبقه سنتی و حاکمیت است.۱۰
۳.۲ تشدید خشونت: تحلیل آماری سرکوب
پاسخ دستگاه امنیتی به این بحران، سطحی بیسابقه از خشونت را به نمایش گذاشته است. گزارشهای نهادهای حقوق بشری حاکی از آن است که شدت سرکوب، وقایع «آبان خونین» را تحتالشعاع قرار داده است.
جدول ۱: برآورد آماری تلفات و سرکوب (تا ۱۱ ژانویه ۲۰۲۶)
| شاخص | آمار برآوردی | منبع و استناد |
| جانباختگان (غیرنظامی) | ۵۳۸+ (تایید شده) تا ۲۰۰۰+ (تخمینی) | ۱۱, ۱۲ |
| بازداشتشدگان | بیش از ۱۰,۶۰۰ نفر | ۱۳ |
| تلفات نیروهای امنیتی | ۱۱۴+ نفر | ۱۴ |
| گستره جغرافیایی | ۴۶ شهر در ۳۱ استان | ۱۵ |
| وضعیت اینترنت | قطع کامل (Blackout) زیر ۱٪ | ۱۶ |
آمار بالای تلفات نیروهای امنیتی نشاندهنده تغییر ماهیت اعتراضات به سمت مقاومت فعال و مسلحانه در برخی مناطق است که ریسک وقوع سناریوی جنگ داخلی را افزایش میدهد.۱۴
۴. جبهه دیجیتال: شبکه ملی اطلاعات به مثابه سلاح
۴.۱ مکانیسمهای فنی قطع دسترسی
اختلال اینترنت در ژانویه ۲۰۲۶، پیچیدهترین عملیات سایبری رژیم تا به امروز بوده است. به جای استفاده از «کلید قطع» (Kill Switch) ساده، حکومت از معماری «شبکه ملی اطلاعات» (NIN) برای فیلترینگ هوشمند بهره برده است. این سیستم اجازه میدهد خدمات ضروری بانکی و دولتی در بستر اینترانت داخلی فعال بمانند، در حالی که دسترسی به شبکه جهانی وب تقریباً به صفر رسیده است.۱۶ کارشناسان فنی این وضعیت را «تاریکترین خاموشی دیجیتال تاریخ ایران» توصیف میکنند. حتی ترمینالهای استارلینک (Starlink) که به صورت قاچاق وارد شدهاند، با پارازیتهای زمینی هدفمند و حملات سایبری به زیرساختهای ارتباطی مواجه شدهاند.۱۷
۴.۲ کارکرد استراتژیک تاریکی
این استراتژی دو هدف عمده را دنبال میکند:
- اختلال در سازماندهی: فلج کردن شبکههای اجتماعی برای جلوگیری از هماهنگی میدانی معترضان.۱۸
- پنهانکاری جنایت: جلوگیری از ارسال تصاویر سرکوب به خارج از کشور، تا هزینه بینالمللی خشونت کاهش یابد. با این حال، دبیرکل سازمان ملل با استناد به گزارشهای محدودِ درز شده، از شدت خشونت ابراز «شوک و نگرانی عمیق» کرده است.۱۹
۵. متغیر پهلوی: دگردیسی در راهبرد اپوزیسیون
۵.۱ گذار از نماد به رهبری عملیاتی
در خلأ رهبری داخلی، رضا پهلوی استراتژی خود را از یک نماد وحدت ملی به یک رهبر عملیاتی تغییر داده است. بیانیههای اخیر وی حاوی دستورالعملهای تاکتیکی مشخصی است. او در اقدامی کمسابقه، خواستار هدف قرار دادن «مؤسسات تبلیغاتی رژیم» شده است.۲۰ این فراخوان به معنای مشروعیتبخشی به حمله فیزیکی و سایبری به بازوهای رسانهای حکومت (مانند صداوسیما) است که ستون فقرات جنگ روانی نظام را تشکیل میدهند. علاوه بر این، دعوت او برای تسخیر سفارتخانههای ایران و برافراشتن پرچم شیر و خورشید، تلاشی برای مشروعیتزدایی از نمایندگی دیپلماتیک جمهوری اسلامی در سطح جهانی است.۲۰
۵.۲ چالشها و خطر «اثر چلبی»
با این وجود، نقش پهلوی همچنان محل مناقشه است. منتقدان با اشاره به تجربه احمد چلبی در عراق، هشدار میدهند که اتکای بیش از حد به چهرههای تبعیدی بدون سازماندهی قوی داخلی، میتواند به نتایج فاجعهباری منجر شود.۲۱ حمایت آشکار اسرائیل از پهلوی و شایعات پیرامون «پیمان کوروش» (عادیسازی روابط با اسرائیل پس از براندازی)، اگرچه در واشنگتن خریدار دارد، اما در داخل ایران میتواند توسط دستگاه تبلیغاتی رژیم برای برچسبزنی مورد سوءاستفاده قرار گیرد.۲۲ با این حال، شعارهای میدانی نشان میدهد که نوستالژی دوران پهلوی به عنوان نمادی از توسعه و نظم، در برابر آشفتگی فعلی، جذابیت فزایندهای یافته است.۲۳
۶. معمای ایالات متحده: بین لفاظی و واقعیت میدانی
۶.۱ محاسبات ترامپ و هشدار پنتاگون
دونالد ترامپ با اعلام اینکه ایالات متحده «آماده اقدام» است، سطح تنش را بالا برده است.۲۴ گزارشها حاکی از آن است که کاخ سفید گزینههایی از حملات سایبری فلجکننده تا حملات کینتیک به فرماندهان سپاه را بررسی میکند.۲۵
اما در پشت پرده، مقامات پنتاگون و فرماندهی سنتکام (CENTCOM) نسبت به عجله در اقدام نظامی هشدار دادهاند. چالشهای لجستیکی ناشی از تمرکز بر ایندو-پاسیفیک، کمبود داراییهای اطلاعاتی و شناسایی (ISR) کافی در منطقه و خطر واکنش نامتقارن ایران (بستن تنگه هرمز)، از جمله موانع اصلی هستند.۲۶ تحلیلگران نظامی هشدار میدهند که یک حمله خارجی نابهنگام میتواند اثر معکوس داشته و با برانگیختن احساسات ناسیونالیستی، مردم را پشت پرچم حکومت بسیج کند (Rally-round-the-flag effect).۲۵
۶.۲ موانع حقوقی داخلی
کنگره آمریکا نیز با استناد به «قطعنامه اختیارات جنگ» (War Powers Resolution)، تلاش دارد تا از تکرار سناریوی ونزوئلا در خاورمیانه جلوگیری کند. قانونگذاران هر دو حزب نگراناند که ورود به جنگ با ایران بدون مجوز کنگره، آمریکا را در باتلاقی غیرقابل کنترل گرفتار کند.۲۷
۷. نتیجهگیری: رقص بر لبه پرتگاه
بحران ژانویه ۲۰۲۶ ایران، نمونهای کلاسیک از تلاقی شکنندگی ساختاری داخلی با فشار تهاجمی خارجی در نظم نوین جهانی است. «دکترین دنرو» آستانه مداخلهگری ایالات متحده را کاهش داده است، اما هزینههای فیزیکی و سیاسی جنگ با ایران همچنان بازدارنده است.
رژیم تهران با وجود حفظ ظرفیتهای سرکوب، پایگاه اجتماعی خود را حتی در میان اقشار سنتی از دست داده است. هفتههای آتی حیاتی خواهد بود: اگر اپوزیسیون بتواند شکاف در نیروهای مسلح ایجاد کند و بر اختلال ارتباطی غلبه نماید، تغییر محتمل است. در غیر این صورت، ایران با خطر «ونزوئلاییزه شدن» (Venezuelanization) روبروست؛ وضعیتی که در آن حکومتی منزوی و ضعیف، تنها با تکیه بر سرکوب عریان و حمایت خارجی (چین/روسیه) به بقای خود ادامه میدهد. برای جامعه جهانی، خطر اشتباه محاسباتی در این معادله چندمجهولی، بیش از هر زمان دیگری صلح و امنیت بینالمللی را تهدید میکند.
فهرست منابع و ارجاعات
- Stimson Center. (2025). Khamenei’s eclipse: Absolute rule crumbles into paralysis and infighting in Iran. Washington, DC.
- Chatham House. (2025). The Trump Corollary: US security strategy brings new focus to Latin America. London: Royal Institute of International Affairs.
- Safferling, C. (2026). Legal Analysis of US Intervention in Venezuela. University of Erlangen-Nuremberg.
(https://de.nachrichten.yahoo.com/juristen-us-intervention-venezuela-war-190500510.html)
- Mearsheimer, J. J. (2026). The day after: America’s Venezuela triumph breaks the system from within.
(https://www.youtube.com/watch?v=SFBS4H8dnR8)
- The Guardian. (2026, January 3). ‘Naked imperialism’: How Trump intervention in Venezuela is a return to form for the US.
- Institute for the Study of War (ISW). (2025, June 21). Iran update special report: Emergency succession measures.
- Sachs, J. D. (2026). From Venezuela to Iran: US regime change playbook risks disaster. India Today Global.
- Tehran Times. (2025). Operation Pahlavi: Israeli influence engineering and the defense of Iranian sovereignty.
- The Jerusalem Post. (2026, January 8). Iran protests: Bazaar strikes trigger nationwide unrest.
(https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-883018)
- Modern Diplomacy. (2026, January 9). Iran’s rulers face a crisis of legitimacy as unrest spreads.
(https://moderndiplomacy.eu/2026/01/09/irans-rulers-face-a-crisis-of-legitimacy-as-unrest-spreads/)
- Iran Human Rights (IHRNGO). (2026, January 8). Mass killing of protesters in Iran: At least 45 killed. Oslo.
(https://www.iranhr.net/en/articles/8520/)
- Iran International. (2026, January 11). Protests persist amid deadly crackdown and internet blackout.
(https://www.iranintl.com/en/202601114591)
- Human Rights Activists News Agency (HRANA). (2026). Daily Situation Report on Iran Protests.
- Institute for the Study of War (ISW). (2026, January 11). Iran Update: Security personnel deaths.
(https://understandingwar.org/research/middle-east/iran-update-january-11-2026/)
- UN News. (2026, January 11). UN chief ‘shocked’ by reports of excessive force against protesters in Iran.
(https://news.un.org/en/story/2026/01/1166739)
- Kentik. (2026, January 9). Iran goes dark as government cuts itself off from internet.
(https://www.kentik.com/analysis/iran-goes-dark-as-government-cuts-itself-off-from-internet/)
- Iran International. (2026, January 9). ‘People die in the dark’: Experts decry Iran’s worst internet shutdown.
(https://www.iranintl.com/en/202601091015)
- Stimson Center. (2026). In Iran protests, information spreads faster than organization.
(https://www.stimson.org/2026/in-iran-protests-information-spreads-faster-than-organization/)
- United Nations. (2026, January 12). Secretary-General urges maximum restraint in Iran.
- The Jerusalem Post. (2026, January 11). Reza Pahlavi calls to target ‘regime’s propaganda institutions’.
(https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-883032)
- Time. (2026). Iranians are protesting. Reza Pahlavi can’t save them.
(https://time.com/7344936/iran-protest-reza-pahlavi-ayatollah/)
- Free Iran SN. (2025). Behind the Crown: A Documented Critique of Reza Pahlavi’s Political Role.
(https://freeiransn.com/behind-the-crown-a-documented-critique-of-reza-pahlavis-political-role-2/)
- Times of India. (2026). Reza Pahlavi: Why protests in Iran have revived a royal question.
- The Hindu. (2026, January 11). Iran protests LIVE: Trump says Iran ‘want to negotiate’.
- The Wall Street Journal / The Guardian. (2026, January 12). Trump considering ‘very strong’ military options against Iran.
(https://www.theguardian.com/world/2026/jan/12/iran-protests-donald-trump-us-military-options)
- The Jerusalem Post. (2026, January 11). US defense officials urge delay before possible Iran strike.
(https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-883017)
- Congressional Research Service. (2026). The War Powers Resolution: Concepts and Practice.
(https://www.congress.gov/crs-product/R47603
Referenzen
- New details on Maduro capture revealed as Hegseth shares how U.S. carried out the overnight raid, Zugriff am Januar 8, 2026, https://www.cbsnews.com/news/u-s-officials-reveal-new-details-on-the-covert-operation-to-capture-maduro/
- Trump Announces U.S. Military’s Capture of Maduro, Zugriff am Januar 8, 2026, https://www.war.gov/News/News-Stories/Article/Article/4370431/trump-announces-us-militarys-capture-of-maduro/
- Analysis: The ‘Donroe doctrine’: Maduro is the guinea pig for Donald Trump’s new world order | UCL News – UCL – University College London, Zugriff am Januar 8, 2026, https://www.ucl.ac.uk/news/2026/jan/analysis-donroe-doctrine-maduro-guinea-pig-donald-trumps-new-world-order
- What the ‘Donroe Doctrine’ does and doesn’t mean, Zugriff am Januar 8, 2026, https://www.washingtonexaminer.com/opinion/editorials/4407152/what-donroe-doctrine-does-and-does-not-mean/
- How the Monroe Doctrine factors into the U.S. arrest of Venezuela’s Maduro | PBS News, Zugriff am Januar 8, 2026, https://www.pbs.org/newshour/politics/how-the-monroe-doctrine-factors-into-the-u-s-arrest-of-venezuelas-maduro
- The ‘Trump Corollary’ in the US security strategy brings a new focus on Latin America – but it is a disordered plan, Zugriff am Januar 8, 2026, https://www.chathamhouse.org/2025/12/trump-corollary-us-security-strategy-brings-new-focus-latin-america-it-disordered-plan
- The Trump Corollary is officially in effect, Zugriff am Januar 8, 2026, https://www.atlanticcouncil.org/dispatches/the-trump-corollary-is-officially-in-effect/
- Key Takeaways from the 2025 National Security Strategy: What Has Changed and What It Means for Business, Zugriff am Januar 8, 2026, https://www.akingump.com/en/insights/alerts/key-takeaways-from-the-2025-national-security-strategy-what-has-changed-and-what-it-means-for-business
- A4-Jeffrey Sachs.docx
- Michael Roberts – Venezuela and oil – Brave New Europe, Zugriff am Januar 8, 2026, https://braveneweurope.com/michael-roberts-venezuela-and-oil
- National Security Strategy | The White House, Zugriff am Januar 8, 2026, https://www.whitehouse.gov/wp-content/uploads/2025/12/2025-National-Security-Strategy.pdf
- US intervention in Venezuela violated international law – legal experts – Global News, Zugriff am Januar 8, 2026, https://globalnation.inquirer.net/304708/us-intervention-in-venezuela-violated-international-law-legal-experts/amp
- Völkerrechtler Safferling: EU muss auf Völkerrecht pochen – Evangelische Zeitung, Zugriff am Januar 8, 2026, https://evangelische-zeitung.de/voelkerrechtler-safferling-eu-muss-auf-voelkerrecht-pochen
- United States Action in Venezuela Puts Sovereignty of States, International Law at Stake, Many Speakers Tell Security Council, Zugriff am Januar 8, 2026, https://press.un.org/en/2026/sc16271.doc.htm
- Great Power Politics At Play in Latin America? – COHA, Zugriff am Januar 8, 2026, https://coha.org/great-power-politics-at-play-in-latin-america/
- Glenn Diesen – Greater Eurasia Podcast – Apple Podcasts, Zugriff am Januar 8, 2026, https://podcasts.apple.com/hk/podcast/glenn-diesen-greater-eurasia-podcast/id1822142909
- Making sense of the US military operation in Venezuela – Brookings Institution, Zugriff am Januar 8, 2026, https://www.brookings.edu/articles/making-sense-of-the-us-military-operation-in-venezuela/
- Report Finds US Sanctions on Venezuela Are Responsible for Tens of Thousands of Deaths, Zugriff am Januar 8, 2026, https://cepr.net/newsroom/report-finds-us-sanctions-on-venezuela-are-responsible-for-tens-of-thousands-of-deaths/
- Humanitarian Impact Of Sanctions On Venezuela – Human Rights Pulse, Zugriff am Januar 8, 2026, https://www.humanrightspulse.com/mastercontentblog/humanitarian-impact-of-sanctions-on-venezuela
- It’s a bargain: the case of Greenland – European Policy Centre (EPC), Zugriff am Januar 8, 2026, https://www.epc.eu/publication/its-a-bargain-the-case-of-greenland/
- Why Trump is likely so interested in Greenland, Zugriff am Januar 8, 2026, https://www.washingtonexaminer.com/policy/foreign-policy/3279344/why-trump-is-likely-so-interested-in-greenland/
- Explainer: The Geopolitical Significance of Greenland – Belfer Center, Zugriff am Januar 8, 2026, https://www.belfercenter.org/research-analysis/explainer-geopolitical-significance-greenland
- A U.S. takeover of Greenland would mark the end of NATO, Danish prime minister says, Zugriff am Januar 8, 2026, https://www.pbs.org/newshour/world/a-u-s-takeover-of-greenland-would-mark-the-end-of-nato-danish-prime-minister-says
- Stefanie Babst, former head of NATO’s strategic planning staff – Ukrinform, Zugriff am Januar 8, 2026, https://www.ukrinform.net/rubric-polytics/3971446-stefanie-babst-former-head-of-natos-strategic-planning-staff.html
- US attack on Venezuela will decide direction of South America’s vast mineral wealth, Zugriff am Januar 8, 2026, https://www.theguardian.com/environment/2026/jan/07/us-venezuela-south-america-mineral-wealth-rare-earths-oil
- World leaders push back against U.S. in wake of Maduro’s ouster, Zugriff am Januar 8, 2026, https://www.cbc.ca/news/world/world-leaders-react-us-venezuela-aftermath-9.7034166
- If the US tries to dominate the Americas, a lot of violence will result: Jeffrey Sachs, Zugriff am Januar 8, 2026, https://www.globaltimes.cn/page/202601/1352467.shtml
یک پاسخ
مقاله جامع و مانعی بود. البته بیشتر بهره برداری از مجموعه ای از تحلیل های بین المللی بنظر می رسد تا نظریات خود نگارنده.