نسرین ستوده در گفتگویی با هفتهنامه فرانسوی «لوپوئن» با توصیف سرکوبهای اخیر در ایران بهعنوان «حمام خون»، از جامعۀ جهانی خواست در چارچوب منشور سازمان ملل و اصل «مسئولیت حفاظت» برای دفاع از مردم ایران اقدام کند؛ موضعی که با هشدار او درباره تداوم نارضایتی اجتماعی و بازگشت اعتراضها همراه شده است.
به گزارش ار. اف. ای، نسرین ستوده، وکیل و مدافع سرشناس حقوق بشر در ایران، در گفتگویی اختصاصی با هفتهنامه فرانسوی «لوپوئن» خواستار آن شد که جامعۀ جهانی در چارچوب حقوق بینالملل و زیر نظر سازمان ملل متحد برای حمایت از مردم ایران دست به «مداخلۀ بشردوستانه» بزند. او با استناد به اصل «مسئولیت حفاظت» در منشور ملل متحد گفت : شورای امنیت میتواند در برابر آنچه «تهدیدی برای صلح و امنیت بینالمللی» به شمار می رود، حتی گزینه اقدام نظامی را نیز بررسی کند.
نسرین ستوده که سالها زندان و فشار قضایی را تجربه کرده، در این مصاحبه سرکوب اعتراضهای دی ماه را «حمام خون» توصیف کرده است. او می گوید : ایرانیان هنوز در شوک کشتارها به سر میبرند و سپس پرسیده است چگونه ممکن است «در قرن بیستویکم یک حکومت بدون هیچ محدودیتی به چنین خشونت و خونریزی گستردهای دست بزند». نسرین ستوده تأکید کرده است که مسئولیت اصلی کشتارها متوجه حکومت اسلامی ایران است و قتلعام دی ماه از پیش برنامهریزی شده بود.
نسرین ستوده در پاسخ به پرسشی درباره امید برخی معترضان به دخالت خارجی، تأکید کرده است که از منظر حقوقی، «مداخلات بشردوستانه» در چارچوب فصل هفتم منشور سازمان ملل تعریف شده است. او گفته است اگر اقدامات یک دولت صلح و امنیت جهانی را تهدید کند، شورای امنیت اختیار دارد نشست اضطراری تشکیل دهد و تصمیمهایی از جمله اقدام نظامی اتخاذ کند. به گفتۀ او، این اقدام باید در قالب اصل «مسئولیت حفاظت» برای دفاع از جمعیت غیرنظامی صورت گیرد.
خانم ستوده در عین حال با اشاره به احتمال وتوی روسیه و چین در شورای امنیت گفت تلاشهای پیشین برای فعال کردن چنین سازوکارهایی بارها با مانع چنین موانعی روبرو شده است، هرچند در نهایت تصمیم برای هرگونه اقدام نظامی به ارادۀ سیاسی دولتها، به ویژه رئیسجمهوری آمریکا، بستگی خواهد داشت.
نسرین ستوده سپس گفته است هرچند تحقق مداخلۀ بشردوستانه در چارچوب منشور سازمان ملل با موانع سیاسی جدی روبرو است، اما از منظر حقوقی چنین امکانی وجود دارد و جامعه جهانی باید در برابر آنچه در ایران رخ میدهد مسئولیت خود را بپذیرد.
این وکیل حقوق بشر در بخش دیگری از گفتگوی خود، انتشار تصاویر اجساد و اعدامهای انجامشده در بازداشتگاهها را «ضربۀ نهایی» به جامعه ایران توصیف کرد و گفت نمایش عمومی این صحنهها از سیمای جمهوری اسلامی از قرار تلاشی برای ایجاد رعب و حفظ قدرت بوده است. به باور او، حکومت ایران با نشان دادن گستردگی خشونت میکوشد بقای خود را تضمین کند، در حالی که به گفتۀ وی این اقدامات میتواند نشانهای از «نزدیک بودن پایان یک نظام» باشد.
نسرین ستوده افزود است که حتی اگر اعتراضها پس از سرکوب دچار وقفه شوند، نارضایتی اجتماعی از میان نرفته و جامعه دیر یا زود دوباره واکنش نشان خواهد داد. او تأکید کرده که مطالبات مردم تنها اقتصادی نیست بلکه به محدودیتهای گسترده اجتماعی و سیاسی نیز مربوط میشود. یعنی : همه اجبارها و محدودیتهای روزمرهای که به گفتۀ او زندگی عادی شهروندان را تحت فشار قرار دادهاند.
نسرین ستوده در این مصاحبه همچنین گفته است جنبش «زن، زندگی، آزادی» شکست نخورده بلکه بهطور موقت متوقف شده و جامعه به دلیل سرکوب شدید و اختلافات داخلی فرصت تحقق مطالبات خود را نیافته است. او پیشبینی کرده که اعتراضها در آینده به اشکال مختلف به صحنۀ سیاسی کشور بازخواهند گشت، زیرا «تا زمانی که نارضایتی وجود دارد، بیان آن نیز ادامه خواهد داشت».
نسرین ستوده با اشاره به قتلعام صورت گرفته در دی ماه گذشته گفته است حداقل اقدام لازم از سوی حاکمان عذرخواهی رسمی از ملت و کنار رفتن کلیه مسئولان از پایینترین سطوح تا بالاترین مقامهاست. نسرین ستوده با اشاره به ساختار نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی ایران گفته است که این نیروها معمولاً تا آخرین لحظه از دستورات پیروی میکنند و تغییر واقعی زمانی رخ میدهد که ارتش یا نیروهای مسلح اعلام بیطرفی کنند : مشابه آنچه در انقلاب ۱۳۵۷ رخ داد. او افزوده است : هرچند هنوز نشانهای از شکاف در ساختار امنیتی دیده نمیشود، اما جامعه ایران ارادۀ خود را برای تغییر نشان داده و «آمادۀ پرداخت هزینه» است.
این فعال حقوق بشر در بخش دیگری از گفتگوی خود به نقش رضا پهلوی در اعتراضها اشاره کرده و گفته است : طرفداران بازگشت سلطنت سالهاست شعارهای خود را در تجمعها مطرح میکنند، اما اعتراضهای اخیر پیش از فراخوانهای او آغاز شده بود.
5 پاسخ
من هم امیدوارم در ترجمه اشتباهی رخ داده باشد. در غیر اینصورت موضع خانم ستوده در بهترین حالت : ضربه خورده از جنگ شناختی، در حالت میانه: فرصت طلبانه و موج سواری یعنی عدم صداقت روشنفکری (intellectual honesty) و در بدترین حالت همدستی با دشمنان میهن و مردم می باشد.
با سلام،
زوال سیاسی تا چه حد؟ متاسفم برای مبارزین حقوق بشر امروزه مانند شیرین عبادی و نسرین ستوده که کشورشان را به ویرانهای چون عراق، لیبی، افغانستان و… بدست پدوفیلیهایی امثال ترامپ میخواهند. شاید خانم ستوده در خیال نوبل ۲۰۲۶ است؟ زمانی که ماچادو این جایزه را با همین شعار گرفت چرا ایشان نه؟
نسرین ستوده ظاهراً با سلطنت طلبها مخالف است، اما نسخه ای که میپیچد در عمل اراده را از مردم و جنبش اعتراضیشان سلب میکند و به نفع سلطنت طلبها تمام میشود. کل پروژۀ سلطنت طلبها این بود که با موج سواری بر اعتراضات از پیش موجود خود را به عنوان آلترناتیو معرفی کنند و سپس اراده را از مردم گرفته و به نیروهای امپریالیستی بسپارند تا “انقلاب” را به “جنگ” تبدیل کنند. اگر قرار باشد دخالت خارجی صورت بگیرد، مردم باید به خانه بازگردند و در شرایط جنگی نمیتوانند جنبش را ادامه دهند و رژیم نیز بر تدابیر امنیتی خود می افزاید. بنابراین نیروهای داخلی تعیین کنندۀ اصلی بازی نخواهندبود و بار دیگر باید شاهد فرود ناجی خودخوانده ای از آسمان باشیم که با حمایت هر قدرتی که بتواند آسمان ایران را کنترل کند در فرودگاه تهران بر زمین مینشیند و “دولت تعیین میکند”. در خوشبینانه ترین و محترمانه ترین بیان، نسرین ستوده در درون دیسیپلین حقوق بشری خود گیر افتاده و توان تحلیل سیاسی رئالیستی ندارد.
دفاع شرمگینانه خانم ستوده از جنگ، حیرت آور است. در سی سال اخیر، دخالت های نظامی امپریالیستی در کشورهای مختلف، به دو طریق مختلف انجام شده است. طریق اول، تصویب تصمیم به جنگ در شورای امنیت است، مانند موارد افغانستان ۱۳۸۱ و لیبی حدود ده سال بعد. شیوه دوم، مثلا در سال ۱۳۸۲ در عراق انجام گرفت، یعنی جنگ بدون مجوز شورای امنیت. چه از راه اول و چه از راه دوم، نتیجه جز فاجعه نبوده است. خانم ستوده، ضمن تجویز طریق اول، با اشاره کوتاه به رییس جمهور امریکا گوشه چشمی هم به طریق دوم دارد. امیدوارم نشریه فرانسوی، سخنان خانم ستوده را تحریف کرده باشد. در این صورت خانم ستوده حتما تصحیح خواهد کرد.
با سپایس و درود ب اخبار روز و خانم ستوده. با احترام ب خانم ستوده و اندیشه و مبارزه ایشان. من همچن راه چاره ایی را نمی پسندم، چون ایشان راهی در پیش مردم در فردا روز این” مداخله بشردوستانه “ نمی گذارد. کدام قدرت این مداخله بشردوستانه را انجام دهد، اونایی که چشم ب نفت دارند؟ و در پی بخش بزرگی از جهان در زیر چتر خود هستند؟ و چ کس و گروهی بر کرسی بنشانند؟ فضای اجتماعی سیاسی کشور پس از این مداخله چ و چگونه خواهد شد و بود؟ این قدرت هایی که امروز زدند، در فردای آن چ نقش و سهمی در کشور خواهند داشت؟ چند درصد از اونایی که فریاد زن زندگی آزادی سر می دهند، معنی واقعی آن را درک می کنند؟ برا هر عمل جراحی ایی، می بایستی، راه هایی برای پس از آن عمل پیش گذاشته شود. گیریم که امروز این پا را از برای این زخم چرکین قطع کردند، خانم ستوده، پس از این چ؟