افزایش شمار کشتهشدگان، در حالی گزارش میشود که خشم عمومی نسبت به سرکوب همچنان فروکش نکرده و با نزدیک شدن به مراسم سنتی چهلمِ جانباختگان، احتمال تشدید تنشهای اجتماعی نیز مطرح شده است. ترامپ تاکید کرده مذاکرات با ایران ادامه یابد تا روشن شود آیا امکان دستیابی به توافق وجود دارد یا نه. رئیسجمهور آمریکا همچنین هشدار داده است اگر توافقی حاصل نشود پیامدها میتواند «بسیار دردناک» باشد و گفته است ایران باید «خیلی سریع» به توافق برسد
به گفته فعالان حقوق بشر، شمار جانباختگان سرکوب اعتراضات سراسری ایران در ماه گذشته به دستکم ۷۰۰۵ نفر رسیده و همچنان بیم آن میرود که شمار واقعی قربانیان بالاتر باشد. افزایش تدریجی این آمار، در کنار قطع و اختلالهای گسترده ارتباطی در داخل کشور، فضای سیاسی ایران را در داخل ملتهبتر کرده و در خارج نیز همزمان با تلاش تهران و واشنگتن برای احیای مسیر مذاکره بر سر پرونده هستهای، بر تنشهای منطقهای افزوده است.
«آژانس خبری فعالان حقوق بشر» تازهترین رقم را ۷۰۰۵ کشته اعلام کرده که در میان آنان ۲۱۴ نفر از نیروهای حکومتی نیز ذکر شدهاند. این نهاد پیشتر نیز در دورههای ناآرامی در ایران، به ارائه آمارهای قابل اتکا شناخته شده و به شبکهای از فعالان در داخل کشور برای راستیآزمایی گزارشها تکیه دارد؛ با این حال روند تأیید اطلاعات به دلیل دشواری ارتباط با داخل کشور کند و زمانبر توصیف شده است.
در مقابل، دولت ایران تنها یکبار در ۲۱ ژانویه رقم رسمی خود را اعلام کرده و شمار کشتهشدگان را ۳۱۱۷ نفر دانسته است. آسوشیتدپرس تأکید میکند که به دلیل محدودیتهای اعمالشده بر اینترنت و تماسهای بینالمللی در ایران، امکان ارزیابی مستقل شمار قربانیان برای رسانههای خارجی فراهم نیست.
افزایش شمار کشتهشدگان، در حالی گزارش میشود که خشم عمومی نسبت به سرکوب همچنان فروکش نکرده و با نزدیک شدن به مراسم سنتی چهلمِ جانباختگان، احتمال تشدید تنشهای اجتماعی نیز مطرح شده است.
همزمان در سطح بینالمللی، پرونده ایران در نقطهای حساس قرار دارد: دور تازه گفتوگوهای هستهای میان ایران و آمریکا هنوز قطعی نشده و در این میان، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در دیدار با دونالد ترامپ تلاش کرده است خواستهای سختگیرانهتری علیه تهران وارد دستور کار واشنگتن شود. ترامپ پس از ملاقات با نتانیاهو نوشته است توافق «قطعی» درباره مسیر پیش رو حاصل نشده، اما او اصرار کرده مذاکرات با ایران ادامه یابد تا روشن شود آیا امکان دستیابی به توافق وجود دارد یا نه. رئیسجمهور آمریکا همچنین هشدار داده است اگر توافقی حاصل نشود پیامدها میتواند «بسیار دردناک» باشد و گفته است ایران باید «خیلی سریع» به توافق برسد؛ او حتی در پاسخ به پرسشی درباره ضربالاجل، از بازهای در حد «حدود یک ماه» سخن گفته است.
نتانیاهو نیز در مواضع علنی خود گفته است نسبت به هر توافقی تردید دارد و تأکید کرده هر توافق باید فراتر از موضوع هستهای، برنامه موشکهای بالستیک ایران و نیز حمایت تهران از نیروهای نیابتی را دربر بگیرد. در مقابل، مقامهای ایرانی بار دیگر اعلام کردهاند توان موشکی «قابل مذاکره نیست».
در سطح دیپلماسی منطقهای، علی لاریجانی، مقام ارشد امنیتی ایران، در ادامه سفرهای خود با هدف انتقال پیامها و مدیریت کانالهای گفتوگو، در قطر با مقامهای این کشور دیدار کرده است. قطر هم از نظر میزبانی یکی از مهمترین پایگاههای نظامی آمریکا در منطقه و هم به دلیل نقش سنتیاش در میانجیگری، یکی از نقاط کلیدی در این پرونده محسوب میشود. لاریجانی همچنین گفته است ایران در مذاکرات عمان «پیشنهاد مشخصی» از آمریکا دریافت نکرده، اما از «تبادل پیامها» سخن گفته است.
در همین حال، آمریکا حضور نظامی خود را در منطقه افزایش داده و ناو هواپیمابر «آبراهام لینکلن» به همراه شناورها و هواپیماهای جنگی به خاورمیانه منتقل شده است؛ اقدامی که به گفته گزارش، با هدف فشار بر ایران برای توافق و نیز آماده نگه داشتن گزینه نظامی انجام میشود. از جمله رویدادهای مرتبط، اشاره شده که نیروهای آمریکایی یک پهپاد را که به ناو نزدیک شده بود سرنگون کردهاند و در تنگه هرمز به کمک یک کشتی با پرچم آمریکا رفتهاند که نیروهای ایران قصد متوقف کردن آن را داشتهاند. ترامپ نیز گفته است اعزام یک ناو دوم را بررسی میکند.
در کنار این تحولات، بیانیه تازه کمیته نوبل نروژ نیز به ابعاد حقوق بشری بحران ایران وزن بیشتری داده است. این کمیته اعلام کرده از گزارشهای «موثق» درباره بازداشت خشونتآمیز، آزار جسمی و بدرفتاری «تهدیدکننده جان» با نرگس محمدی، برنده جایزه صلح نوبل ۲۰۲۳، «عمیقاً بهتزده» شده و خواستار آزادی فوری و بیقید و شرط او شده است. در این بیانیه آمده که او از مراقبت پزشکی کافی محروم مانده و وضعیت جسمیاش، از جمله فشار خون خطرناک و نیاز به پیگیری پزشکی، نگرانکننده توصیف شده است.
مجموع این دادهها تصویری از تلاقی دو بحران را نشان میدهد: از یک سو استمرار پیامدهای سرکوب داخلی و افزایش شمار قربانیان، و از سوی دیگر تشدید فشارهای خارجی و بالا رفتن سطح تهدید نظامی در حالی که گفتوگوهای هستهای هنوز در وضعیت «نامطمئن» قرار دارد؛ وضعیتی که میتواند هم مسیر دیپلماسی را پیچیدهتر کند و هم خطر لغزش منطقه به سوی درگیری گستردهتر را افزایش دهد.
