با گذشت نزدیک به دو ماه از اعلام آتشبس میان اسرائیل و حماس، گزارشها از غزه نشان میدهد کشتار و تخریب همچنان ادامه دارد و شرایط زندگی میلیونها فلسطینی در محاصره بدتر شده است. بر اساس دادههای سازمان ملل، از زمان آغاز آتشبس در ۱۰ اکتبر، بیش از ۳۶۰ فلسطینی در غزه کشته شدهاند که حداقل ۷۰ نفر از آنان کودک بودهاند.
به گزارش گاردین؛ یکی از موارد مرگبار اخیر، کشتهشدن دو کودک ۹ و ۱۰ ساله، جُمَعه و فادی ابو عاصی، بر اثر شلیک پهپاد اسرائیل در خان یونس بود. خانواده آنها میگفتند تصورشان این بود که آتشبس به معنای امنیت حداقلی برای کودکان است. اما ارتش اسرائیل این دو کودک را «افرادی مشکوک» معرفی کرد که به گفته این نیروها، به مواضع اسرائیلی نزدیک شده بودند.
«آتشبسی که شبیه ادامه جنگ است»
با وجود کاهش شدت حملات نسبت به دو سال گذشته، میانگین مرگ روزانه هفت نفر در اثر حملات اسرائیل همچنان نشاندهنده تداوم یک درگیری فعال است. دنیل لِوی، مذاکرهکننده پیشین اسرائیلی، میگوید استفاده از واژه آتشبس «توهم خطرناکی ایجاد میکند» زیرا واقعیت این است که «اسرائیل فشار نظامی را حفظ کرده و میتواند همچنان بدون محدودیت بکشد.»
عفو بینالملل نیز هشدار داده که آتشبس کنونی «نهتنها شرایط انسانی را عادی نمیکند، بلکه میتواند جنایتهای بیشتر را پنهان کند.»
گسترش «خط زرد» و تقسیم عملی غزه
در چارچوب آتشبس، ارتش اسرائیل با ایجاد «خط زرد» غزه را به دو بخش تقسیم کرده است. در عمل، این خط حالا ۵۸ درصد از مساحت غزه را در اختیار اسرائیل قرار میدهد؛ افزایشی نسبت به طرح اولیه که ۵۳ درصد بود. فلسطینیها در ۴۲ درصد باقیمانده، عمدتاً در نوار ساحلیِ فاقد منابع، محصور شدهاند.
گزارشهای تحلیلگران موسسه Forensic Architecture نشان میدهد که بیشتر زمینهای حاصلخیز غزه در سوی اسرائیلی خط قرار دارد و جمعیت فلسطینی در مناطق شنی و فاقد امکانات متمرکز شده است.
نیروهای اسرائیلی در امتداد خط زرد در حال ساخت پایگاههای بتنی و ایجاد «مناطق شلیک آزاد» هستند. به موازات آن، تخریب گسترده محلههای فلسطینی در سمت اشغالی ادامه دارد، در حالی که برنامههای آمریکا برای بازسازی، فقط مناطق تحت کنترل اسرائیل را شامل میشود.
طرحهای آمریکا برای «اسکان امن جایگزین»
طرحهای دولت آمریکا و ارتش این کشور برای بازسازی غزه، نه احیای شهرها بلکه ایجاد مجموعهای از «مناطق اسکان امن» است؛ کمپهایی با کانکسها یا کانتینرهای فلزی، سرویسهای بهداشتی مشترک و محدودیتهای شدید امنیتی. ورود به این کمپها منوط به بررسیهای گسترده امنیتی است و افرادی که خود یا بستگانشان سابقه همکاری—even غیرنظامی—با حماس داشته باشند، رد میشوند.
بسیاری از سازمانهای امدادی و دولتهای اروپایی اعلام کردهاند که در این طرح مشارکت نمیکنند، زیرا آن را ناقض قوانین بینالمللی و زمینهساز «جابجایی اجباری» میدانند.
بحران انسانی: از بیماریهای واگیر تا سیل در کمپها
۹۰ درصد جمعیت غزه خانههای خود را از دست دادهاند و ۸۱ درصد از واحدهای مسکونی تخریب یا بهشدت آسیب دیده است. بیشتر مردم در چادرهایی زندگی میکنند که با بارندگیهای اخیر دچار سیل و فرو ریختن شدهاند.
سازمان یونیسف نسبت به شیوع بیماریهای منتقله از آب، از جمله خطر بروز وبا، هشدار داده است. طی هفتههای اخیر موارد اسهال آبکی در میان کودکان افزایش چشمگیر داشته است.
با وجود افزایش ورود کمکها به ۱۳۳ کامیون در روز، این عدد همچنان بسیار کمتر از میانگین ۶۰۰ کامیون روزانه قبل از جنگ است. کمکهای تجاری، بهویژه از کشورهای عربی، افزایش یافته اما برای میلیونها نفر که دو سال است شغل و درآمد خود را از دست دادهاند، قیمتها همچنان دستنیافتنی است.
اختلاف بر سر اجرای مراحل بعدی آتشبس
بر اساس قطعنامه شورای امنیت که بر مبنای پیشنهادهای دونالد ترامپ تنظیم شد، قرار بود پس از عقبنشینی نیروهای اسرائیل به خط زرد، یک نیروی بینالمللی تثبیتکننده (ISF) جایگزین شود و یک کمیته فلسطینی امور اجرایی را بهطور روزانه برعهده گیرد. اما به دلیل اختلافات عمیق، هیچ پیشرفتی در این مرحله حاصل نشده است.
اسرائیل تأکید دارد که بدون بازگرداندن تمامی پیکرهای گروگانهای کشتهشده و خلع سلاح کامل حماس، هیچ مرحلهای از توافق قابل اجرا نیست. حماس میگوید فقط آماده تحویل سلاحهای تهاجمی به یک نهاد بینالمللی است، نه اسرائیل یا نهادهای وابسته آن. کشورهای مطرحشده برای تأمین نیروی ISF نیز اعلام کردهاند که حاضر نیستند برای گرفتن سلاح از حماس وارد جنگ شوند.
زندگی در نزدیکی خط زرد: «احساس میکنیم جنگ ادامه دارد»
برای فلسطینیهایی که خانههایشان در نزدیکی مناطق اشغالی قرار دارد، آتشبس تفاوت چندانی ایجاد نکرده است.
فائق السَقّانی، ساکن منطقه تفاح در غزه، میگوید هر روز با صدای شلیک و حرکت تانکها از خواب میپرد:
«سه نفر از اقوام ما همین دیروز هدف مستقیم قرار گرفتند و کشته شدند. احساس میکنیم جنگ تمام نشده است. هیچ نشانی از زندگی عادی وجود ندارد.»
نگرانی از نقش جامعه جهانی
کارشناسان هشدار میدهند اگر روند سیاسی متوقف بماند، همکاری کشورهای اروپایی و عربی با ساختارهای نظامی ایجادشده توسط آمریکا و اسرائیل، خطر مشارکت در تثبیت شرایط غیرانسانی غزه را در پی دارد. دنیل لِوی میگوید:
«ارتشی که مرتکب جنایتهای گسترده شده، اکنون با دهها ارتش دیگر همکاری میکند. این وضع بدون فشار بینالمللی تغییر نمیکند.»
