شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، امروز در بزرگترین رژه نظامی تاریخ معاصر این کشور در میدان تیانآنمن، در حالی که ولادیمیر پوتین و کیم جونگاون در کنار او نشسته بودند، هشدار داد جهان «میان صلح یا جنگ، گفتوگو یا تقابل» قرار گرفته است. این مراسم که برای هشتادمین سالگرد شکست ژاپن در جنگ جهانی دوم برگزار شد، از سوی اغلب رهبران غربی نادیده گرفته شد اما به صحنهای برای نمایش قدرت نظامی و وزن دیپلماتیک پکن بدل شد.
شی در سخنرانی اصلی خود در برابر بیش از ۵۰ هزار تماشاگر گفت مردم چین «قاطعانه در سمت درست تاریخ» ایستادهاند. او سپس سوار بر لیموزین روباز از مقابل یگانها عبور کرد و موشکهای هایپرسونیک، پهپادهای زیردریایی و «گرگ رباتیک» مسلح از جمله تجهیزات تازه ارتش آزادیبخش خلق را بازدید کرد. رژه ۷۰ دقیقهای با پرواز هلیکوپترها و جنگندهها و رهاسازی ۸۰ هزار کبوترِ صلح پایان یافت.
پوتین و کیم، که در غرب بهدلیل جنگ اوکراین و برنامه هستهای پیونگیانگ چهرههایی مطرود به شمار میروند، میهمانان افتخاری بودند. شی پیش از آغاز مراسم، با بیش از ۲۵ رهبر از جمله «پرابوو سوبیانتو» رئیسجمهور اندونزی (با وجود اعتراضات داخلی در کشورش) روی فرش قرمز خوشوبش کرد. همزمان، بیشتر رهبران غربی این نمایش را نادیده گرفتند.
دونالد ترامپ در «تروث سوشال» با طعنه خطاب به همراهی سه رهبر علیه آمریکا نوشت، هرچند ساعاتی قبل گفته بود این رژه را «چالشی برای ایالات متحده» نمیداند. ژاپن از اظهار نظر مستقیم خودداری کرد و تایوان از شهروندانش خواست در رژه شرکت نکنند؛ «لای چینگته» رئیسجمهور تایوان گفت تایپه «با لوله تفنگ» صلح را گرامی نمیدارد.
این نمایش قدرت چند روز پس از آن انجام شد که شی در نشست امنیتی منطقهای از ابتکار حکمرانی جهانی سخن گفت و خواستار وحدت علیه «هژمونیگرایی و سیاست قدرت» شد. به باور تحلیلگران، پکن این پیام را میفرستد که «چین پشت فرمان جهان نشسته است» و کانون بیثباتی «یکجانبهگرایی ترامپی» است.
ناظران میگویند باید دید پکن، مسکو و پیونگیانگ پس از پیمان دفاعی مسکو–پیونگیانگ در ژوئن ۲۰۲۴ و گفتوگوهای جاری، به همسویی دفاعی عمیقتر میرسند یا نه؛ مسیری که میتواند محاسبات نظامی در آسیا–اقیانوسیه را دگرگون کند. خبرگزاری تاس از آمادهسازی دیدار پوتین و کیم در میهمانسرای دولتی چین خبر داد. پوتین در همین سفر توافقهای انرژی تازه با پکن امضا کرده و حضور در پکن فرصت «حمایت ضمنی» از برنامه هستهای کره شمالی را برای کیم فراهم آورده است. حضور رهبر کره شمالی در رژه چین پس از ۶۶ سال بیسابقه است؛ او با دخترش «جو آ» سفر کرد، هرچند وی در جایگاه دیده نشد.
در دو سال گذشته بیش از دهها ژنرال – حتی نزدیکان شی – در پاکسازی ضدفساد از صفوف ارتش کنار گذاشته شدهاند. به گفته کارشناسان، رژه امروز فرصتی بود تا پکن توجه جهان را به پیشرفت سختافزاری ارتش معطوف کند و همزمان پیام همبستگی میهنی به داخل بدهد. شی «احیای ملت چین» را «غیرقابل توقف» خواند.
شی با کت مائویی (در سبک مائو تسهتونگ) و همراهی «پنگ لییوان» همسرش – که چندین بار به انگلیسی «خوش آمدید» گفت – از رهبران استقبال کرد. چیدمان جایگاه نیز پیاممحور بود: شی در میان پوتین و کیم، در حالی که ستونهای پیادهنظام، موشکبرها و کاروانهای رباتیک از برابر میگذشتند.
به گزارش رویترز پکن با ترکیب قدرتنمایی نظامی و ابتکار دیپلماتیک میکوشد روایت تازهای از نظم جهانی را تثبیت کند؛ روایتی که در آن چین، با همراهی روسیه و کره شمالی، خود را محور «صلح از موضع قدرت» معرفی میکند و همزمان پیام بازدارندگی به رقبای منطقهای و فرامنطقهای میفرستد.
