به نوشته روزنامه «اومانیته»، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، روز یکشنبه ۱۱ ژانویه ۲۰۲۶ کوبا را صریحاً تحت فشار گذاشت و از هاوانا خواست «پیش از آنکه خیلی دیر شود» یک «توافق» را بپذیرد؛ هشداری که ترامپ آن را با تهدید به قطع کامل «نفت و پول» ونزوئلا به مقصد کوبا همراه کرد. اومانیته این موضعگیری را ادامه «فرار به جلوِ جنگطلبانه و امپریالیستی» دولت ترامپ توصیف میکند؛ روندی که بهگفته این روزنامه، پس از رخدادهای اخیر در ونزوئلا وارد مرحلهای تهاجمیتر شده است.
ترامپ در پیامی در شبکه اجتماعی «تروث سوشال» نوشت که «دیگر هیچ نفت یا پولی به مقصد کوبا نخواهد رفت؛ صفر» و اضافه کرد که بهشدت پیشنهاد میکند کوبا «قبل از آنکه دیر شود» توافق را بپذیرد. او در ادامه ادعا کرد کوبا سالها با «مقادیر زیاد نفت و پول» از ونزوئلا زندگی کرده است. به گزارش اومانیته، این ادبیات تهدیدآمیز در حالی مطرح میشود که اقتصاد کوبا زیر فشارهای انباشتهشده، بهویژه محدودیتهای طولانیمدت آمریکا، شکنندهتر از گذشته توصیف میشود و انرژی، به یک گلوگاه حیاتی برای اداره کشور بدل شده است.
در برابر این تهدیدها، میگل دیاس-کانل، رئیسجمهور کوبا، همان روز واکنشی تند نشان داد و تأکید کرد «هیچکس به کشور ما دیکته نمیکند چه کار کنیم». او در پیامی در شبکه اجتماعی «اکس» نوشت کوبا «کشوری آزاد و مستقل» است و با عباراتی شدیداللحن افزود که کوبا «تهاجم نمیکند» بلکه «از ۶۶ سال پیش از سوی آمریکا مورد تهاجم قرار گرفته» است؛ وی همچنین گفت کوبا «تهدید نمیکند» بلکه آماده میشود و «آماده دفاع از میهن تا آخرین قطره خون» است. این پاسخ، به گزارش اومانیته، همزمان حامل پیام مقاومت سیاسی و هشدار درباره پیامدهای احتمالی فشار خارجی است.
اومانیته زمانبندی این جدال لفظی را معنادار میداند و یادآوری میکند که تهدیدهای ترامپ تنها یک هفته پس از آن مطرح میشود که ب نیکلاس مادورو، رئیسجمهور ونزوئلا، توسط نیروهای آمریکایی «ربوده» شد. اومانیته مینویسد عملیات شبانهای که در کاراکاس انجام شد، به کشته شدن ۳۲ نفر از کوباییها انجامید؛ افرادی که عضو «نیروهای مسلح انقلابی» یا وزارت کشور کوبا بودهاند و مسئولیت حفاظت از مادورو را برعهده داشتهاند. در این چارچوب، ماجرای ونزوئلا از نگاه اومانیته صرفاً یک رخداد داخلی یا دوجانبه نیست، بلکه به اهرم تازهای برای اعمال فشار منطقهای علیه هاوانا تبدیل شده است.
اومانیته به نقش مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، نیز میپردازد. چند ساعت پیش از تهدید مستقیم کوبا، ترامپ پیامی را بازنشر کرده بود که در آن پیشنهاد شده بود روبیو میتواند «رئیسجمهور کوبا» شود؛ ترامپ هم با جملهای کوتاه واکنش نشان داد: «به نظرم خوب است!» اومانیته این بازنشر را نشانهای از لحن تحریکآمیز و مداخلهجویانه میداند؛ بهویژه با توجه به پیشینه روبیو که به نوشته روزنامه، از خانوادهای برخاسته که ریشه در کوبا دارند و او در طول سالها به چهره محوری راستِ ضدکاسترو در فلوریدا بدل شده است. اومانیته یادآوری میکند روبیو پس از بازداشت مادورو گفته بود اگر در هاوانا زندگی میکرد و عضو حکومت بود، «دستکم کمی نگران میشد»؛ جملهای که در روایت این روزنامه، حامل پیامی روشن برای حاکمیت کوباست.
اومانیته همچنین بر پیوند مسئله انرژی با فشار سیاسی دست میگذارد و مینویسد کوبا، زیر فشار بیش از شصت سال محاصره و تحریم—که پس از بازگشت میلیاردر جمهوریخواه به کاخ سفید تشدید شده—بهشدت به نفت ونزوئلا وابسته است. در همین زمینه، کاهش ارسال نفت به حدود ۳۰ هزار بشکه در روز در هفتههای اخیر، خاموشیها و بحران اقتصادی را تشدید کرده و وضعیت زندگی روزمره در جزیره را دشوارتر ساخته است. در این پسزمینه است که ترامپ، به نوشته اومانیته، بار دیگر و بار دیگر تکرار میکند «کوبا در آستانه فروپاشی است» و حتی میگوید نمیداند آیا هاوانا «تاب میآورد یا نه»؛ تکراری که روزنامه آن را به نوعی «ذکرِ مدام» ترامپ درباره سقوط نزدیک کوبا توصیف میکند.
ترامپ در پیامهایش کوبا را متهم میکند که در قبال دریافت نفت و پول از ونزوئلا، «خدمات امنیتی» برای دو دیکتاتور اخیر ونزوئلا فراهم کرده و حالا «دیگر تمام شده است». او همچنین ادعا میکند «بیشتر آن کوباییها» در حمله آمریکا در هفته گذشته کشته شدهاند و ونزوئلا دیگر نیازی به حفاظت در برابر «اوباش و باجگیرانی» ندارد که سالها مردم را «گروگان» گرفته بودند. اومانیته با بازتاب این اظهارات، نشان میدهد چگونه نزاع بر سر نفت و امنیت، با واژگان تحقیرآمیز و تهدیدآمیز در هم آمیخته و به ابزار مشروعیتبخشی برای تشدید فشار تبدیل میشود.
جمعبندی اومانیته از این تحولات، تصویر یک رویارویی در حال گسترش است که محور آن، همزمان سیاست انرژی، جنگ روایتها و نمایش قدرت است: آمریکا با تکیه بر قطع مسیرهای اقتصادی و تهدید به پیامدهای نامعلوم، میکوشد هاوانا را به «توافق» وادار کند؛ کوبا در مقابل، با برجستهسازی دههها خصومت و تحریم، بر استقلال و آمادگی دفاعی تأکید میگذارد. در این میان، رخداد ونزوئلا و کشته شدن نیروهای کوبایی در عملیات کاراکاس، بهعنوان عامل تشدیدکننده تنش عمل میکند و پیامی میفرستد که منازعه از سطح جنگ لفظی فراتر رفته است. اومانیته هشدار میدهد که این مسیر، اگر ادامه یابد، میتواند بحران انرژی و اقتصاد در کوبا را به نقطهای برساند که پیامدهای اجتماعی و سیاسی آن از مرزهای جزیره فراتر برود.
