دونالد ترامپ روز شنبه اعلام کرد ایران «با آمریکا در تماس است» و «مذاکره میکند» و همزمان تلویحاً از امکان دستیابی به توافقی سخن گفت که شاید مانع از توسل واشنگتن به حملات نظامی شود. ترامپ در گفتوگو با فاکسنیوز گفت: «[ایران] با ما حرف میزند… خواهیم دید میتوانیم کاری انجام دهیم یا نه… یک ناوگان بزرگ به آنجا میرود… آنها در حال مذاکرهاند.» او همچنین تأکید کرد که آمریکا برنامههای احتمالی خود برای حمله را با متحدان منطقهای در میان نمیگذارد و این را به دلایل امنیتی نسبت داد.
این اظهارات در شرایطی مطرح میشود که واشنگتن یک ناوگروه دریایی به رهبری ناو هواپیمابر «آبراهام لینکلن» را در نزدیکی سواحل ایران مستقر کرده است؛ اقدامی که پس از تهدیدهای ترامپ برای مداخله در پی سرکوب خونین اعتراضات ضدحکومتی در ایران، نگرانیها از احتمال رویارویی مستقیم را افزایش داده است. ترامپ کمی بعد، در سخنانی دیگر در همان روز، از پاسخ روشن به این پرسش که آیا تصمیم نهایی درباره ایران گرفته یا نه، طفره رفت و در پاسخ به سؤال خبرنگاران درباره پیامدهای عقبنشینی احتمالی آمریکا گفت: «بعضیها اینطور فکر میکنند، بعضیها نه.»
به گزارش گاردین ترامپ بار دیگر خواستار توافقی «رضایتبخش» شد که به گفته او مانع دستیابی ایران به سلاح هستهای شود، اما در عین حال تصریح کرد که از سرانجام این مسیر مطمئن نیست؛ با این حال تأکید کرد تهران «جدی» در حال گفتوگوست. از سوی دیگر، ایران پیشتر گفته بود آماده گفتوگو درباره پرونده هستهای است، اما مذاکرات نباید زیر فشار و تهدید باشد و همچنین موضوع برنامه موشکی و توان دفاعی را شامل نشود.
در تهران، علی لاریجانی، رئیس شورای عالی امنیت ملی، اعلام کرد «برخلاف هیاهوی جنگ رسانهای ساختگی»، «تمهیدات ساختاری» برای مذاکرات در حال پیش رفتن است؛ او این سخنان را یک روز پس از آن بیان کرد که کرملین گفته بود لاریجانی در مسکو با ولادیمیر پوتین دیدار کرده است. همزمان، قطر نیز در بیانیهای از سفر نخستوزیر خود به تهران و گفتوگو با لاریجانی درباره «تلاشها برای کاهش تنش در منطقه» خبر داد.
در سطح رسمی ایران، مسعود پزشکیان در تماس تلفنی با عبدالفتاح السیسی گفت جمهوری اسلامی «هرگز به دنبال جنگ نبوده و نیست» و تأکید کرد جنگ به سود نه ایران است و نه آمریکا و نه منطقه. در مقابل، امیر حاتمی، فرمانده ارشد ارتش ایران، هشدار داد نیروهایش در «آمادگی کامل دفاعی و نظامی» هستند و گفت هرگونه «اشتباه» از سوی آمریکا یا اسرائیل میتواند امنیت خودِ مهاجمان، امنیت منطقه و امنیت اسرائیل را به خطر بیندازد. او در عین حال افزود فناوری و «دانش» هستهای ایران «قابل حذف کردن نیست».
در فضای ملتهب کنونی، مقامهای ایران تلاش کردهاند برخی رخدادهای داخلی را از «حمله» یا «خرابکاری» جدا کنند. از جمله درباره انفجار روز شنبه در بندرعباس، مقامهای ایرانی تأکید کردند موضوع در دست بررسی است و روایتهای مرتبط با «هدف قرار گرفتن» یک فرمانده سپاه را رد کردند. این در حالی است که تشدید تنشها، به ویژه پس از استقرار ناوگروه آمریکایی، احتمال واکنش نظامی و پاسخ متقابل را به یکی از محورهای اصلی نگرانیها در منطقه تبدیل کرده است؛ ایران پیشتر هشدار داده بود در صورت حمله، پاسخ آن میتواند شامل حملات موشکی به پایگاهها و شناورهای آمریکا و نیز متحدانش ــ بهویژه اسرائیل ــ باشد.
فرماندهی مرکزی آمریکا اعلام کرد سپاه پاسداران انقلاب اسلامی یک رزمایش دو روزه «شلیک واقعی» در تنگه هرمز برگزار خواهد کرد و واشنگتن به تهران درباره «رفتارهای ناایمن و غیرحرفهای» در نزدیکی نیروهای آمریکایی هشدار داد. عباس عراقچی در واکنش، در پیامی نوشت آمریکا «در نزدیکی سواحل ما» میکوشد به نیروهای مسلح ایران دیکته کند چگونه در «حوزه خودشان» تمرین هدفزنی انجام دهند.
در سطح اروپا نیز تحولات تازهای رخ داده است. اتحادیه اروپا در اقدامی که آن را «چرخش سیاستی» توصیف کردهاند، سپاه پاسداران را در فهرست سازمانهای تروریستی قرار داد. در واکنش، محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس ایران، اعلام کرد جمهوری اسلامی اکنون همه ارتشهای کشورهای عضو اتحادیه اروپا را «گروههای تروریستی» میداند و گفت کمیسیون امنیت ملی مجلس موضوع اخراج وابستگان نظامی کشورهای اروپایی را بررسی خواهد کرد.
