کمتر از یک هفته پس از عملیات غیرقانونی آمریکا در ونزوئلا که به ربوده شدن نیکلاس مادورو و همسرش سیلیا فلورس انجامید، دونالد ترامپ همچنان با پیامهای پیاپی و نمایش رسانهای، خود را تعیینکننده ضرباهنگ تحولات کاراکاس نشان میدهد. او در تازهترین پیام صبح جمعه ۹ ژانویه در شبکه اجتماعی «تروث سوشال» مدعی شد که ایالات متحده «موج دوم» حملات علیه ونزوئلا را لغو کرده است؛ ادعایی که ترامپ آن را به تصمیم اعلامشده مقامهای ونزوئلا برای آزادی شمار قابل توجهی از زندانیان پیوند زد و این اقدام را «نشانهای برای جستوجوی صلح» و «گامی مهم و خردمندانه» توصیف کرد.
در کاراکاس، اعلام آزادی زندانیان از سوی خورخه رودریگز، رئیس مجلس ونزوئلا، با این توضیح همراه شد که هدف، «کمک به همزیستی مسالمتآمیز» است. با این حال، دولت مستقر نیز کوشید این اقدام را نه نتیجه فشار واشنگتن، بلکه تصمیمی داخلی جلوه دهد: دلسی رودریگز، رئیسجمهور موقت و چهره وفادار به اردوگاه مادورو، تأکید کرد که تصمیم «یکجانبه» بوده و ونزوئلا «نه تابع است و نه تسلیم» ایالات متحده؛ در عین حال گفت «وفاداری» ساختار حاکم به مادورو همچنان پابرجاست. این دوگانهگویی—همزمان ارسال علامت آرامسازی و انکار هرگونه عقبنشینی—نشان میدهد حکومت ونزوئلا میکوشد در میانه فشار خارجی و شکنندگی داخلی، کنترل روایت را از دست ندهد.
بر اساس گزارش اومانیته، در میان آزادشدگانِ اعلامشده در روز پنجشنبه، نام چند چهره مخالف نیز دیده میشود؛ از جمله انریکه مارکز، نامزد پیشین انتخابات ریاستجمهوری ۲۰۲۴ که ژانویه ۲۰۲۵ بازداشت شده بود. او به «توطئه» با برخی سفارتخانههای غربی برای به رسمیت شناختن ادموندو گونزالس اوروتیا به عنوان رئیسجمهور ونزوئلا متهم شده بود و همچنین ادعا شده بود که با یک مأمور افبیآی در چارچوب اقدامهای «بیثباتساز» بخشی از اپوزیسیون ارتباط داشته است. نام روچیو سانمیگل، وکیل و دارای تابعیت اسپانیا، نیز در فهرست آزادشدگان آمده؛ او بنا بر گزارشها پس از آزادی به همراه چهار شهروند دیگر راهی مادرید شده است. انتشار چنین جزئیاتی، در کنار تأکید دولت بر «ابتکار داخلی»، نشان میدهد آزادی زندانیان هم کارکرد سیاسی داخلی دارد و هم پیام بیرونی؛ بهویژه در فضایی که ترامپ میکوشد هر تحول را به حساب خود بنویسد.
همزمان، ترامپ در همان روز جمعه وعدهای بزرگ را نیز روی میز گذاشت: او گفت دستکم «۱۰۰ میلیارد دلار» سرمایهگذاری در ونزوئلا انجام خواهد شد و اعلام کرد قرار است «شرکتهای بزرگ نفتی» را همان روز در کاخ سفید ببیند. به گفته او، نمایندگان ۱۴ شرکت در دفتر بیضی حاضر خواهند شد؛ از جمله اکسونموبیل، کونوکو فیلیپس و شورون. گزارش یادآوری میکند که در میان این سه، تنها شورون هنوز مجوز فعالیت در محل دارد و دو شرکت دیگر از سال ۲۰۰۷ خاک ونزوئلا را ترک کردهاند. این نکته، اهمیت «ضمانتهای حقوقی و مالی» را پررنگ میکند: به نوشته گزارش، فایننشال تایمز از مطالبه همین تضمینها از سوی غولهای نفتی آمریکا خبر داده است؛ پیششرطی برای آنکه شرکتها وارد پروژهای شوند که منتقدانش آن را «چپاول سازمانیافته» بزرگترین ذخایر هیدروکربنی جهان میخوانند.
در ضلع دیگرِ بازیِ واشنگتن، نامی که تا چند روز پیش «به حاشیه رانده شده بود» دوباره به صحنه برگشته است: ماریا کورینا ماچادو، چهره اپوزیسیون راست افراطی ونزوئلا و برنده نوبل صلح ۲۰۲۵. ترامپ در گفتوگو با فاکسنیوز گفته است «فکر میکنم او یک زمانی هفته آینده میآید… مشتاقم به او سلام کنم.» این تغییر لحن، از نگاه گزارش، به معنای «اعاده حیثیت» سیاسی ماچادو نزد دولت ترامپ است؛ آن هم پس از آنکه در روزهای پس از عملیات ۳ ژانویه، او عملاً از طرحهای کاخ سفید کنار گذاشته شده بود.
ماچادو که به نوشته گزارش، خود را بیرون از نقشه واشنگتن احساس کرده بود، دست به اقدامی زده که اومانیته آن را «نمایشی کمسابقه از سرسپردگی» توصیف میکند: پیشنهاد داده است «جایزه نوبل» خود را به ترامپ تقدیم کند. ترامپ نیز پاسخ داده «شنیدهام میخواهد این کار را بکند» و آن را «افتخاری بزرگ» خوانده است—جملهای که با تصویر رئیسجمهور آمریکا از خود و علاقهاش به ستایش شخصی سازگار است. این نمایش اما با موضع چند روز قبل ترامپ در تضاد قرار میگیرد؛ زمانی که گفته بود ماچادو برای اداره ونزوئلا «صلاحیت ندارد» و در کشورش «نه حمایت دارد و نه احترام».
جمعبندی ۲۴ ساعت اخیر، تصویری از یک صحنه پرشتاب و چندلایه است: در کاراکاس آزادی زندانیان با ادبیات «همزیستی» عرضه میشود، اما با تأکید همزمان بر «عدم تبعیت از آمریکا»؛ در واشنگتن، ترامپ هم از لغو «موج دوم حملات» سخن میگوید و هم اتاق بیضی را به سکویی برای معامله نفتی و بازچینی نیروهای اپوزیسیون تبدیل میکند. در این میان، ونزوئلا بیش از پیش به میدان آزمون یک الگو تبدیل میشود: فشار نظامی/امنیتی در کنار مهندسی سیاسی و اقتصادی—با نفت بهعنوان جایزه اصلی و با اپوزیسیون بهعنوان ابزار چانهزنی.
