تنش میان ایالات متحده و ونزوئلا پس از توقیف دومین نفتکش در آبهای بینالمللی نزدیک سواحل ونزوئلا وارد مرحله تازهای شده است. دولت ونزوئلا روز شنبه ۲۰ دسامبر اعلام کرد نیروهای نظامی آمریکا یک نفتکش خصوصی حامل نفت ونزوئلا را «ربوده» و خدمه آن را «بهطور قهری ناپدید» کردهاند؛ اقدامی که کاراکاس آن را «دزدی دریایی آشکار» و «نقض فاحش حقوق بینالملل» توصیف کرده و هشدار داده است که این اقدام «بیپاسخ نخواهد ماند».
دلسی رودریگز، معاون رئیسجمهور ونزوئلا، در بیانیهای رسمی اعلام کرد این عملیات مصداق جرمی است که در کنوانسیون ۱۹۸۸ مقابله با اعمال غیرقانونی علیه ایمنی ناوبری دریایی پیشبینی شده و همچنین نقض آشکار منشور سازمان ملل، کنوانسیون ژنو درباره دریای آزاد و اصول حقوق بینالملل ناظر بر روابط دوستانه میان دولتها به شمار میرود. دولت ونزوئلا اعلام کرده است که این پرونده را به شورای امنیت سازمان ملل و دیگر نهادهای چندجانبه ارجاع خواهد داد و «مسئولان این اقدام در برابر عدالت و تاریخ پاسخگو خواهند بود».
این موضعگیری در واکنش به عملیاتی صورت گرفت که منابع آمریکایی انجام آن را تأیید کردهاند. بر اساس گزارشها، گارد ساحلی آمریکا روز شنبه محموله نفتی یک نفتکش با پرچم پاناما را در آبهای بینالمللی توقیف کرده است. این دومین مورد از این دست طی ده روز گذشته است؛ پس از آنکه ۱۰ دسامبر نیز نفتکش «اسکیپر» که پیشتر در فهرست تحریمهای آمریکا قرار داشت، در نزدیکی سواحل ونزوئلا مصادره شد. رسانههای آمریکایی گزارش دادهاند نفتکش توقیفشده اخیر «سنتوریز» نام دارد، متعلق به یک شرکت چینی است و در فهرست نفتکشهای تحریمشده واشنگتن قرار نداشته است.
این اقدامات در ادامه اعلام سیاست «محاصره کامل» نفتکشهای تحریمشده از سوی دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، انجام شده است؛ سیاستی که بهصراحت نقش نفت را در راهبرد فشار حداکثری علیه دولت نیکلاس مادورو برجسته میکند. واشنگتن این سیاست را بخشی از آنچه «مبارزه با قاچاق مواد مخدر و تأمین مالی فعالیتهای غیرقانونی» مینامد، معرفی کرده، اما کاراکاس آن را تلاشی برای «خفهکردن اقتصاد کشور و تصاحب منابع انرژی» میداند.
ونزوئلا که از سال ۲۰۱۹ تحت تحریمهای شدید نفتی آمریکا قرار دارد، برای تداوم صادرات خود به شبکهای موسوم به «ناوگان سایه» متکی شده است؛ شبکهای از کشتیهای قدیمی که با پرچمهای موقت، مالکیتهای غیرشفاف و خاموشکردن سامانههای ناوبری فعالیت میکنند. بر اساس گزارشهای نهادهای ناظر، حدود ۴۰ درصد کشتیهایی که به بنادر ونزوئلا وارد میشوند در فهرست تحریمها قرار دارند و بیش از ۷۵ نفتکش مرتبط با صادرات نفت این کشور طی سالهای اخیر از سوی آمریکا تحریم شدهاند.
با وجود تهدیدهای واشنگتن، نفتکشها در روزهای اخیر همچنان از بنادر ونزوئلا خارج شدهاند و برخی از آنها با اسکورت نظامی حرکت کردهاند. دولت مادورو اعلام کرده است به تعهد خود برای صادرات روزانه حدود ۷۰۰ هزار بشکه نفت به چین، بزرگترین مشتریاش، پایبند میماند. با این حال، رویترز گزارش داده است که پس از توقیف نفتکش «اسکیپر»، صادرات نفت ونزوئلا بهطور محسوسی کاهش یافته و این بحران به افزایش قیمت نفت و تغییر مسیر برخی کشتیها در منطقه کارائیب انجامیده است.
کاراکاس تأکید دارد که این اقدامات بخشی از یک راهبرد «استعماری» برای تضعیف دولت ونزوئلا و تسلط بر منابع نفتی این کشور عضو اوپک است. در مقابل، مقامهای دولت ترامپ بارها مدعی شدهاند که سیاست فشار تا زمانی ادامه خواهد یافت که ونزوئلا آنچه «نفت، زمین و داراییهای بهغارترفته از آمریکا» خوانده میشود، بازنگرداند؛ ادعاهایی که به ملیسازی صنعت نفت ونزوئلا در دهههای گذشته بازمیگردد.
.
