سازمان «خبرنگاران بدون مرز» در تازهترین گزارش سالانه خود اعلام کرد سال ۲۰۲۵ یکی از مرگبارترین سالها برای روزنامهنگاران بوده است؛ ۶۷ روزنامهنگار کشته شدهاند، ۵۰۳ نفر در زندان بهسر میبرند، ۱۳۵ نفر ناپدید شدهاند و ۲۰ نفر گروگان هستند.
این گزارش هشدار میدهد «روزنامهنگاران نمیمیرند؛ کشته میشوند» و افزایش چشمگیر خشونت نشان میدهد نفرتپراکنی، سیاستهای سرکوبگرانه و مصونیت عاملان جنایت، به شکلی خطرناک در حال عادیسازی خشونت علیه رسانههاست.
غزه، اوکراین، سودان و مکزیک؛ مرگبارترین مناطق برای خبرنگاران
به گفته گزارشگران بدون مرز ۴۳ درصد روزنامهنگاران کشتهشده در ۱۲ ماه گذشته در غزه جان خود را از دست دادهاند؛ بیشتر آنان توسط نیروهای اسرائیلی هدف قرار گرفتهاند. از زمان آغاز جنگ غزه در اکتبر ۲۰۲۳ تاکنون، ارتش اسرائیل نزدیک به ۲۲۰ خبرنگار را کشته است که دستکم ۶۵ نفر از آنان هنگام انجام وظیفه یا به دلیل فعالیت حرفهای خود کشته شدهاند.
در اوکراین، نیروهای روسیه همچنان خبرنگاران محلی و بینالمللی را هدف قرار میدهند.
در سودان، ادامه جنگ داخلی امسال چهار خبرنگار را به کام مرگ کشاند، از جمله دو نفری که پس از ربایش توسط نیروهای «پشتیبانی سریع» کشته شدند.
در مکزیک نیز خشونت گروههای تبهکار موجب شده این کشور برای سومین سال پیاپی یکی از خطرناکترین نقاط جهان برای خبرنگاران باشد؛ ۹ نفر در سال جاری کشته شدند. RSF میگوید «مکزیکیشدن» الگوی خشونت اکنون در سراسر آمریکای لاتین گسترش یافته و این منطقه ۲۴ درصد کل قتل خبرنگاران در جهان را به خود اختصاص داده است.
از میان ۶۷ خبرنگار کشتهشده، تنها دو نفر هنگام فعالیت خارج از کشور خود کشته شدهاند:
یک عکاس فرانسوی در حمله پهپادی روسیه در اوکراین و یک خبرنگار السالوادوری در هندوراس.
۵۰۳ روزنامهنگار در زندان؛ چین، روسیه و میانمار در صدر
تا اول دسامبر ۲۰۲۵، ۵۰۳ خبرنگار در ۴۷ کشور بازداشت بودهاند.
چین همچنان بزرگترین زندان جهان برای خبرنگاران است: ۱۲۱ نفر. پس از آن، روسیه با ۴۸ نفر و میانمار با ۴۷ نفر قرار دارند.
روسیه اکنون بیشترین تعداد خبرنگاران خارجیِ زندانی را در جهان نگه میدارد: ۲۶ خبرنگار اوکراینی.
اسرائیل نیز با ۲۰ روزنامهنگار فلسطینی – که بیشتر آنان طی دو سال گذشته در غزه و کرانه باختری بازداشت شدهاند – در جایگاه بعدی قرار دارد.
در مجموع، دولتهای اقتدارگرای منطقه اوراسیا از جمله روسیه، آذربایجان، گرجستان و بلاروس، بهشدت فضای کار رسانهها را محدود کردهاند و به گفته RSF، موج تازهای از سرکوب سازمانیافته علیه خبرنگاران به راه افتاده است.
۱۳۵ خبرنگار ناپدید؛ سوریه و مکزیک در صدر
بر اساس این گزارش، ۱۳۵ خبرنگار در ۳۷ کشور ناپدید هستند؛ ۷۲ درصد آنها در خاورمیانه و آمریکای لاتین مفقود شدهاند.
سوریه با ۳۷ خبرنگار ناپدیدشده رتبه نخست را دارد؛ بسیاری از آنان در سالهای گذشته توسط داعش یا نیروهای رژیم بشار اسد ربوده شدهاند و سقوط این دو ساختار هنوز به روشن شدن سرنوشتشان منجر نشده است.
مکزیک با ۲۸ خبرنگار ناپدید پس از سوریه قرار دارد.
۲۰ خبرنگار گروگان؛ یمن و سوریه در کانون بحران
در سال ۲۰۲۵، یمن خطرناکترین نقطه جهان برای گروگانگیری خبرنگاران بوده و ۷ نفر توسط حوثیها ربوده شدهاند.
در سوریه، گروههای جهادی از جمله «هیئت تحریر شام» (جایگزین نام HTS) همچنان چندین خبرنگار را در اسارت نگه داشتهاند.
در مالی نیز دو خبرنگار رادیویی بیش از دو سال است که در اسارت گروههای مسلح ناشناس بهسر میبرند.
هشدار شدید RSF: نفرتپراکنی علیه خبرنگاران به قتل منجر میشود
تیبو بروتن، مدیرکل RSF، در پیام تندی گفت:
«این همان جایی است که نفرت از خبرنگاران ما را به آن میکشاند. ۶۷ خبرنگار در سال گذشته کشته شدند؛ نه بر اثر حادثه، بلکه عامدانه و بهدلیل کارشان.
نقد رسانهها مشروع است، اما نفرتپراکنی علیه خبرنگاران که اغلب از سوی ارتشها، دولتها یا باندهای تبهکار دامن زده میشود، آنان را به هدفی برای حذف فیزیکی بدل کرده است.
هیچکس جانش را برای روزنامهنگاری نمیدهد؛ این جان است که از او گرفته میشود.»
RSF میگوید ضعف نهادهای بینالمللی و ناتوانی دولتها در حفاظت از خبرنگاران، سبب شده آنان از شاهدان تاریخی به «گروگان، گروی چانهزنی سیاسی و قربانیان حذف» تبدیل شوند.
