طرحی که بهتازگی از سوی تونی بلر فاش شده، حاکی از برنامهای است برای ادارهی نوار غزه با مشارکت گروهی از سرمایهداران جهانی و چهرههای نزدیک به نهادهای غربی. این طرح که گفته میشود از حمایت کاخ سفید برخوردار است، بار دیگر پرسشهایی را درباره نقش بریتانیا، آمریکا و متحدانشان در تعیین سرنوشت مردم فلسطین برانگیخته است.
در روزهای اخیر نسخهای از پیشنویس طرحی محرمانه منتشر شده که بر اساس آن، ادارهی غزه پس از جنگ به تونی بلر، نخستوزیر پیشین بریتانیا، سپرده میشود. بلر که نقش محوری در همراهی بریتانیا با آمریکا در جنگ عراق داشت و پس از خروج از قدرت به چهرهای پرنفوذ در میان نهادهای اقتصادی و سیاسی بینالمللی تبدیل شد، اکنون در مرکز طرحی قرار گرفته که هدفش تشکیل «سازمان بینالمللی انتقالی غزه» (GITA) است؛ نهادی که بهگفته منابع اسرائیلی و آمریکایی، قرار است جایگزین حاکمیت کنونی در غزه شود.
به گزارش میدل آیست آی، بر اساس این پیشنویس، ادارهی جدید غزه از یک ساختار سلسلهمراتبی برخوردار خواهد بود که در رأس آن هیئتی بینالمللی از میلیاردرها و بازرگانان بزرگ قرار میگیرند و در پایینترین سطح، مدیران فلسطینی موسوم به «چهرههای بیطرف و بررسیشده» جای خواهند گرفت. این هیئت، طبق متن فاششده، «دارای اختیار سیاسی و حقوقی مطلق برای ادارهی غزه در دورهی انتقالی» خواهد بود.
منابع اسرائیلی به روزنامه هاآرتص گفتهاند که این طرح از حمایت کاخ سفید نیز برخوردار است و همکاری نزدیکی با اسرائیل، مصر و ایالات متحده را در دستور کار دارد.
در میان اسامی ذکرشده برای عضویت در هیئت اصلی، هیچ فلسطینی وجود ندارد. تنها نامی که به سازمان ملل مرتبط است، سیگرید کاگ، هماهنگکنندهی ویژهی سازمان ملل در روند صلح خاورمیانه است. سه عضو دیگر این هیئت عبارتاند از مارک روان، میلیاردر آمریکایی و مدیر یکی از بزرگترین شرکتهای سرمایهگذاری خصوصی؛ نجیب ساویریس، میلیاردر مصری در بخش ارتباطات و فناوری؛ و آریه لایتستون، مدیرعامل مؤسسهی موسوم به «انجمن صلح توافقهای ابراهیم».
هیچ نشانهای در دست نیست که این افراد رسماً چنین سمتی را پذیرفته باشند، اما انتشار اسامی آنان نشان میدهد که طرح بلر از پیش با حلقههایی خاص از سرمایهداران و لابیهای طرفدار اسرائیل هماهنگ شده است.
آریه لایتستون؛ از صهیونیسم مذهبی تا «بنیاد انساندوستانه» غزه
آریه لایتستون، بازرگان و روحانی یهودی، از چهرههای نزدیک به جریانهای راستگرای آمریکایی و اسرائیلی است. او در شکلگیری و گسترش «بنیاد انساندوستانه غزه» (GHF) نقش داشت؛ نهادی که با پشتیبانی واشنگتن و تلآویو جایگزین سازمان ملل در توزیع کمکهای بشردوستانه در غزه شد.
اما در عمل، همانگونه که پزشکان بدون مرز گزارش دادهاند، این نهاد به «نظامی سازمانیافته برای گرسنگیدادن و سلب هویت انسانی مردم غزه» بدل شد. در جریان عملیاتهای نظامی اخیر، بیش از دو هزار نفر در محلهای توزیع این کمکها کشته و هزاران تن دیگر زخمی شدند.
لایتستون پیشتر مشاور ارشد دیوید فریدمن، سفیر دونالد ترامپ در اسرائیل، بود؛ شخصی که به پشتیبانی از شهرکسازیهای غیرقانونی شهرت داشت. او اکنون از نزدیکترین افراد به استیو ویتکاف، فرستادهی ویژهی خاورمیانه در دولت ترامپ، به شمار میرود و بهعنوان مدیر مؤسسهی توافقهای ابراهیم فعالیت میکند؛ نهادی که هدف خود را ترویج «صلح تاریخی میان اسرائیل و برخی دولتهای عربی» اعلام کرده است.
این مؤسسه اخیراً توسط اندیشکدهی راستگرای آمریکایی «بنیاد هریتیج» خریداری شد؛ بنیادی که روابط تنگاتنگی با محافل جمهوریخواه و حامیان مالی راست اسرائیلی دارد. به گزارشها، لایتستون در تهیهی سناریوهای «روز بعد در غزه» نیز با کاخ سفید همکاری داشته است.
او در گفتوگوهای خود با نمایندگان سازمان ملل، هرگونه بحث دربارهی راهحل دو کشور را «نامناسب» دانسته و گفته بود اولویت باید بر «حذف حماس از صحنه» باشد.
افشای ارتباطات مالی او نیز پرسشبرانگیز بوده است. در دوران مشاورتش در سفارت آمریکا، نامش در اسناد مالی گروههایی آمده بود که بهطور ناشناس از سازمانهای راستگرای اسرائیلی حمایت میکردند. یکی از آنها، «شهر درخشان»، نزدیک به سازمان تندروی «ایم تیرتزو» بود که حتی نخستوزیر نتانیاهو در سال ۲۰۱۶ عملکرد آن را بهدلیل حمله به هنرمندان منتقد دولت محکوم کرده بود.
نجیب ساویریس؛ میلیاردر مصری و دوست قدیمی بلر
نجیب ساویریس، ۷۱ ساله و از خانوادهای فوقثروتمند در مصر، بخش اعظم ثروت خود را از صنعت مخابرات و استخراج طلا به دست آورده است. او مؤسس اپراتور موبایل «موبینیل» (اکنون اورنج مصر) و مالک هلدینگ بزرگ معدنی «لامانشا» است.
رابطهی ساویریس با تونی بلر قدیمی است؛ آنقدر نزدیک که بلر در مراسم ازدواج پسر ساویریس در سال ۲۰۲۰ در پای اهرام جیزه از مهمانان ویژه بود. دوستی آنها از سفرهای مشترک در اروپا و آفریقا تا ملاقاتهایی بر روی یات شخصی ساویریس در سنتروپه ادامه دارد.
ساویریس که به گفتهی تحلیلگران «ثروتمندترین مرد مصر» است، در سالهای پس از سقوط مبارک، حزب «مصریان آزاد» را تأسیس کرد؛ حزبی لیبرال و ضد اسلامگرا که هدفش مقابله با اخوانالمسلمین بود. با این حال او از مخالفان سرسخت مداخلهی ارتش در اقتصاد نیز هست و خود را «طرفدار بازار آزاد» معرفی میکند.
نحال العصار، پژوهشگر مصری، دربارهی نقش احتمالی او در طرح بلر گفته است: «او در بازسازی افغانستان با بلر همکاری داشت و احتمالاً در این طرح هم مسئول زیرساختها و بازسازی خواهد بود. ساویریس سیاستمدار نیست، اما عاشق نفوذ و قدرت است.»
ساویریس طی سالهای اخیر روابط نزدیکی با امارات پیدا کرده است؛ کشوری که بهگفتهی ناظران، الگوی بلر و متحدانش برای «غزهی آینده» است: منطقهای شبیه دوبی، بدون حاکمیت سیاسی مستقل و با اقتصاد آزاد تحت کنترل نهادهای خارجی.
هرچند او گاه از سیاستهای اسرائیل و آمریکا انتقاد کرده، اما همزمان در محافل بینالمللی از «مدل توسعهی سرمایهدارانه» دفاع میکند و حتی با رهبر کرهشمالی، کیم جونگ اون، دیدار داشته است. در مصاحبهای گفته بود: «اسرائیل و آمریکا هیچ خیرخواهی برای مصر ندارند. فقط خود مصریها باید برای کشورشان تصمیم بگیرند.»
مارک روان؛ سرمایهدار صهیونیست والاستریت
مارک روان، مدیرعامل شرکت عظیم «آپولو گلوبال منجمنت»، از چهرههای بانفوذ مالی آمریکا با ثروتی بیش از ۱۰ میلیارد دلار است. او آشکارا از حامیان سیاستهای اسرائیل و از اهداکنندگان بزرگ به حزب جمهوریخواه محسوب میشود.
شرکت او بیش از ۸۴۰ میلیارد دلار دارایی را مدیریت میکند و سرمایهگذاران اصلی آن، صندوقهای امارات و ابوظبیاند. روان در مصاحبهای در اسرائیل گفته بود: «اسرائیل پناهگاه ماست؛ ما قوم برگزیدهایم و این کشور ویژه است.»
او در روز حملهی ۷ اکتبر ۲۰۲۳ گفته بود: «اکنون فرصتی برای تغییر معادله بهوجود آمده و آن معادله، ایران است.» در سال ۲۰۲۴ نیز در حمایت از جنگ غزه گفته بود: «آنچه میبینم، جنگی عادلانه است.»
روان از حامیان مالی کارزار انتخاباتی ترامپ بود و حتی برای تصدی وزارت خزانهداری در دولت آیندهی او نامزد شد. او در دانشگاه پنسیلوانیا نیز از اعضای هیئت امناء است و پس از برگزاری جشنوارهی فرهنگی «Palestine Writes» در آن دانشگاه، کارزار گستردهای برای برکناری رئیس دانشگاه به راه انداخت. در پی فشارهای او، رئیس دانشگاه ناچار به استعفا شد.
پس از گسترش اعتراضات دانشجویی علیه جنگ غزه، روان این جنبشها را «ضدآمریکایی» خواند و گفت: «این نفرت از اسرائیل نیست، نفرت از آمریکاست.»
سیگرید کاگ؛ چهرهای متفاوت در میان نامها
در میان چهار نام طرح بلر، تنها سیگرید کاگ چهرهای است که از جایگاهی غیرتجاری و برآمده از نظام بینالملل میآید. این سیاستمدار هلندی و کارشناس باسابقهی سازمان ملل، از اواخر ۲۰۲۳ تا میانهی ۲۰۲۵ مسئول هماهنگی کمکهای انساندوستانه و بازسازی در غزه بود.
کاگ که در بیروت، دمشق و اورشلیم نیز سابقهی خدمت دارد، در مصاحبهای گفته بود: «غزه بهاندازهای ویران شده که گویی بر سطح ماه ایستادهای. زندگی در آن نابود شده است.»
او با اشاره به ایدههایی مانند تبدیل غزه به «ریویرا» و اسکان داوطلبانهی مردم در خارج گفت: «این طرحها لکهای بر وجدان جمعی ماست.» کاگ تأکید کرده که تحمیل توزیع کمکها از مسیر «بنیاد انساندوستانه غزه» بهجای سازمان ملل، موجب «سلاحسازی از کمکها» شد و اتهام سرقت کمکها توسط حماس نیز «بیاساس و اثباتنشده» بود.
سایهی دوبی بر غزه آینده
در مجموع، طرح تونی بلر برای «دولت انتقالی غزه» بازتاب نگاه اقتصادی و سیاسی جدیدی است که میکوشد منطقه را به «منطقه آزاد سرمایه» بدل کند؛ جایی که در آن میلیاردرها، شرکتهای چندملیتی و دولتهای غربی نقش تعیینکننده دارند و صدای مردم فلسطین کاملاً حذف شده است.
با حضور چهرههایی مانند روان، ساویریس و لایتستون، و حمایت کاخ سفید و متحدان عربش، این طرح بیش از آنکه تلاشی برای بازسازی غزه باشد، به پروژهای برای بازتولید سلطهی غرب در قالبی اقتصادی شبیه دوبی شباهت دارد.
در چنین چارچوبی، آیندهی غزه نه در دستان مردم آن، بلکه در اتاقهای بستهی میلیاردرها و سیاستمدارانی رقم میخورد که جنگ را فرصت میدانند؛ فرصتی برای «تغییر معادله» به سود خود.
منبع: Middle East Eye – نوشتهی اسکار ریکت، ۳ اکتبر ۲۰۲۵
ترجمه و تنظیم برای اخبار روز همایون فرزاد
2 پاسخ
هنگامی که مردم/ طبقه کارگر/ زحمتکشان و هر واژه دیگری که میخواهیم بکار ببرم, تا هنگامی که مرگ تدریجی را بر ” مرگ یکبار شیون یکبار” ترجیح میدهند در بر همین پاشنه خواهد چرخید. اگر ۶۰۰,۰۰۰ فلسطینی در نوار غزه بجای رقص و پایکوبی و شادمانی از اسیران اسرائیلی حماس استقبال نمیکردند و در مقابل همان ۶۰۰,۰۰۰ نفر در مقابل حماس ایستاده بودند که چرا سر خود جان و مال و زندگی ما را در مقابل این گرگان به خطر میاندازید و آنان را از حاکمیت خلع کرده بودند و با پس دادن گروگان ها بهانه ها را از دولت اسرائیل گرفته بودند نه حماس میتوانست ۶۰۰,۰۰۰ نفر را بکشد و نه دولت اسرائیل و نه سرزمینشان به تل خاکی تبدیل شده بود و نه تونی بلر و مارک روان مدیران شرکت غزه و شرکا میشدند. این همانیست که در مقابل چشممان در ایران در حال رخ دادن است. بیخردی این رژیم میتواند ایران را به غزه دیگری تبدیل کند.
باید دانست و آگاه بود که بانی اصلی نیات شوم سرمایه داران جنگ طلب و نفع برنده ی تقلی و اساسی از جنگ یا دولت مداران و سیاست مداران نیستند، بلکه خود سیستم موجود ج سرمایه داریست، جنگ بطور کلی روزی به پایان که اثری از سرمایه نباشد. سرمایه داران روحشان را به قول معروف به سرمایه فروخته اند. « سرمایه دار سرمایه شخصیت یافته است. سرمایه اضافه ارزش- اضافه کار طبقه کارگر، خون طبقه طبقه کارگر است» که هر روز در پروسۀ تولید کالا مکیده می شود. « سرمایه وامپیر است که بیشتر زنده ماندن از بیشتر مکیدن خون است.». کارل مارکس، کاپیتال جلد اول، ۱۸۶۷، ترجمۀ فارسی ایرج اسکندری.
نیروی اجتماعی قادر به محو – لغو – سرمایه طبقه کارگر است. کارگران سراسر جهان متحد، متحزب، مسلح شوید. راه رهائی از جنگ و نسلکشی جز تبدیل جنگ امپریالیستی بجنگ طبقاتی – انقلاب قهری کمونیستی – نیست!