دیدارهای جنجالی ترامپ با زلنسکی و سران کشورهای عمده اروپایی در میان تبلیغات، تعارفات و نمایشات به پایان رسید. به نظر میرسد دیدار سه جانبه پوتین، ترامپ و زلنسکی و همچنین ارایهی تضمینهای امنیتی به اوکراین موضوع عمده این گفتگوها بوده است. دو روزنامه بزرگ آمریکایی نسبت به نتایج این مذاکرات در هموار کردن راه صلح ابراز تردید کردهاند.
نیویورک تایمز نوشت: این دیدارها گرچه با لحن خوشبینانه و وعدههای تازه به پایان رسید، اما هنوز نشانهای از توافق واقعی و عملی برای پایان جنگ دیده نمیشود.
نیویورک تایمز گزارش داد که ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، روز دوشنبه ۱۸ اوت در واشنگتن همراه با هیأتی بیسابقه از رهبران اروپایی با دونالد ترامپ دیدار کرد. این نشست در حالی برگزار شد که ترامپ برای دستیابی سریع به توافق صلح با روسیه فشار میآورد، اما زلنسکی بار دیگر تأکید کرد اوکراین حاضر نیست حتی ذرهای از خاک خود را به مسکو واگذار کند.
رهبران اوکراین، آمریکا و اروپا چند ساعت در کاخ سفید مذاکره کردند و موضوع اصلی، سازوکار تضمینهای امنیتی برای اوکراین در صورت پایان جنگ بود. ترامپ همزمان بر ایده دیدار سهجانبه با زلنسکی و ولادیمیر پوتین پافشاری کرد. با این حال، نشانههای اندکی از پیشرفت ملموس در مسیر توافق صلح دیده شد و بسیاری از جزئیات همچنان نامشخص ماند.
در جریان آغاز جلسه، دو رهبر اروپایی ــ فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، و امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه ــ تأکید کردند هرگونه پیشرفت نیازمند آتشبس است؛ شرطی که پوتین همچنان نمیپذیرد.
پس از مذاکرات، ترامپ در حالیکه زلنسکی و رهبران اروپایی هنوز در کاخ سفید بودند، با پوتین تماس گرفت. به گفته منابع مطلع، این گفتوگوی ۴۰ دقیقهای به توافق برای تعیین مذاکرهکنندگان ارشد روسیه و اوکراین برای گفتوگوهای مستقیم منجر شد، اما مشخص نشد خود پوتین نیز در نشست احتمالی شرکت خواهد کرد یا نه. ترامپ اعلام کرد مراحل اولیه برای برگزاری دیدار زلنسکی و پوتین آغاز شده و این نشست در ادامه با حضور او به صورت سهجانبه دنبال خواهد شد.
زلنسکی در یک کنفرانس خبری شبانه گفت در بحثهای مربوط به تضمینهای امنیتی، طرحی مطرح شده است که شامل خرید ۹۰ میلیارد دلار تسلیحات آمریکایی از طریق اروپا و نیز توافقی برای خرید پهپادهای اوکراینی توسط ایالات متحده خواهد بود. او توضیح داد که این توافق هنوز رسمی نشده است.
تصاویر جلسه در کاخ سفید نشان داد روابط شخصی ترامپ و زلنسکی در مقایسه با دیدار پرتنش فوریه گذشته گرمتر شده است. در آن زمان ترامپ و معاونش جی.دی. ونس آشکارا زلنسکی را به ناسپاسی متهم کرده بودند، اما این بار رئیسجمهور اوکراین بارها از ترامپ بهخاطر تلاشهایش برای توقف جنگ تشکر کرد.
با این حال، مسیر صلح همچنان دشوار به نظر میرسد. زلنسکی در حالیکه آماده نشان دادن انعطاف در مسیر مذاکرات است، همچنان سرسختانه با واگذاری خاک اوکراین مخالفت میکند؛ موضعی که در تضاد با نزدیکی اخیر ترامپ به روسیه پس از دیدار صمیمانهاش با پوتین در آلاسکا قرار دارد.
رهبران اروپایی که در این نشست حضور داشتند ــ از جمله کییر استارمر (بریتانیا)، جورجیا ملونی (ایتالیا) و الکساندر استوب (فنلاند) ــ با شتاب به واشنگتن رفتند تا همبستگی با اوکراین را نشان دهند و در عین حال از منافع اروپاییها دفاع کنند. مکرون در پایان نشست با بدبینی گفت نسبت به اراده پوتین برای صلح اطمینان ندارد و افزود: «هدف نهایی او همچنان تصرف هرچه بیشتر خاک اوکراین و تضعیف این کشور است.»
طرح توافق دشوار اوکراین؛ صلحی ناعادلانه که بازتاب واقعیتهای میدان جنگ است
واشنگتنپست در تفسیری تازه درباره تلاشهای دونالد ترامپ برای پایان دادن به جنگ اوکراین مینویسد در حالیکه حاشیههای دیدارها ــ از پرواز نمایشی بمبافکن B-2 در آلاسکا گرفته تا پوشش خبری لباس ولودیمیر زلنسکی ــ بیش از حد مورد توجه قرار گرفته، اصل موضوع در محتوای مذاکراتی است که دوشنبه در کاخ سفید میان ترامپ و زلنسکی انجام شد.
زلنسکی این دیدار را «بهترین جلسهاش با ترامپ تاکنون» خواند. ترامپ نیز بار دیگر بر مسئله «تضمینهای امنیتی» برای اوکراین تأکید کرد و گفت: «من خوشبین هستم که بتوانیم به توافقی برسیم که هرگونه تجاوز آینده علیه اوکراین را بازدارد. تصور میکنم بار اصلی بر دوش کشورهای اروپایی خواهد بود و ما هم کمک میکنیم تا امنیت برقرار شود.»
تمرکز ترامپ بر تضمینهای امنیتی پیشینه دارد. او پیش از نشست آلاسکا گفته بود آمریکا نقشی در این روند ایفا خواهد کرد و پس از دیدارش با پوتین نیز در فاکسنیوز اعلام کرد در این باره توافقاتی صورت گرفته است. نماینده ویژهاش، استیو ویتکاف، نیز در گفتوگو با سیانان تأیید کرد آمریکا توانسته «امتیاز مهمی» بگیرد: چیزی شبیه به «حمایت ماده پنج ناتو» برای اوکراین.
اما بهای این حمایت، واگذاری زمین خواهد بود. بنا به گزارش فایننشالتایمز، روسها در آلاسکا خواستار آن شدند که اوکراین باقیمانده منطقه دونتسک را واگذار کند و خط مقدم فعلی در خرسون و زاپوریژیا به عنوان مرز جدید پذیرفته شود. واشنگتنپست این وضعیت را «صلحی ناعادلانه» توصیف میکند که تنها بازتابی از واقعیتهای میدان جنگ است.
واشنگتنپست ادامه میدهد: دفاعیات اوکراین در بهترین حالت ضعیف است. هفته گذشته نیروهای روسیه توانستند در دونتسک پیشروی محدودی داشته باشند. هرگونه تغییر آتی در سرنوشت میدان نبرد بستگی به آن دارد که ماشین جنگی روسیه پیش از آنکه ماشین جنگی اوکراین فروبپاشد، از هم بپاشد؛ امری که به هیچوجه قطعی نیست.
این روزنامه هشدار میدهد توافق احتمالی میتواند در هر لحظه شکست بخورد، چرا که پوتین سابقه بدعهدی دارد و ممکن است شروط امنیتی را تغییر دهد تا غرب را دچار اختلاف کند. به باور این روزنامه، اگر ترامپ واقعاً با پوتین تفاهمی داشته باشد باید آن را مکتوب کند، نه صرفاً شفاهی.
زلنسکی بهدرستی گفته است که طبق قانون اساسی، او حق واگذاری خاک کشورش را ندارد. با این حال نظرسنجیها در اوکراین نشان میدهد که پذیرش چنین واگذاریهایی بهمرور افزایش یافته است. اگر واگذاری زمین همراه با تضمینهای امنیتی قوی مطرح شود، ممکن است این روند در افکار عمومی تقویت شود. تعبیر ویتکاف از «حمایت مشابه ماده پنج» نیز میتواند راهی برای فروش این توافق به جامعه اوکراین باشد.
با این همه، بزرگترین چالش اعتبار این تضمینهاست. بعید است ترامپ حاضر شود سربازان آمریکایی را به خاک اوکراین بفرستد. پرسش این است که آیا مردم اوکراین باور میکنند نیروهای حافظ صلح اروپایی بتوانند بهتنهایی مانع روسیه شوند؟ و مهمتر از آن، آیا پوتین چنین باوری خواهد داشت؟
ترامپ گفته است گام بعدی برگزاری نشست میان پوتین و زلنسکی خواهد بود و سپس دیداری سهجانبه با حضور او برای تعیین جزئیات. اگرچه او فعلاً اعمال تحریمهای ثانویه را منتفی دانسته، اما واشنگتنپست تأکید میکند باید این ابزار آماده باشد تا پوتین احساس فشار کند.
این روزنامه نتیجه میگیرد که توافقی محتمل است، اما تنها در صورتی که آمریکا و اروپا متعهد شوند تا زمانی که پوتین در قدرت است در برابر روسیه بایستند. در غیر این صورت، هرگونه توافق عجولانه و تمایل به عادیسازی روابط با مسکو میتواند در چند سال آینده اروپا را غافلگیر و وارد جنگی تازه کند.
ترامپ پیش از دیدار با زلنسکی در شبکه اجتماعی خود نوشت: «دقیقاً میدانم چه میکنم و نیازی به نصیحت کسانی که سالها روی این بحرانها کار کردند و هیچ کاری از پیش نبردند ندارم.» واشنگتنپست تأکید میکند که ترامپ شاید خطوط کلی این معامله ناعادلانه را همانقدر روشن ببیند که دیگران، اما پرسش کلیدی این است که آیا او درک میکند که «رسیدن به توافق، تازه آغاز راه است.»
