کار زنان کنیا در خلیج فارس با امید آغاز و در وحشت به پایان می‌رسد – ژاکلین اشلی، ترجمه: داود جلیلی

ژاکوبن- گزارش از کنیا: خبرنگار ما با زنانی گفتگو کرده است که پس از کار خانگی در کشورهای حوزه خلیج فارس تحت نظام کفاله به کشور بازگشته‌اند. این نظام، کارگران را به کارفرمایان وابسته می‌کند و آنان را از حقوق ابتدایی خود محروم می‌سازد. شهادت‌های این زنان نشان‌دهنده‌ی الگویی از سوء‌استفاده، بهره‌کشی و حتی مرگ است.

مرسی وانجیرو اندونگو mercy Wanjiru Ndungu ازداخل کلبه حلبی تک اتاقه‌ی خود در محله کاسارانی نایروبی سخن می‌گوید، صدای او آمیخته به احساسات است. او با چشمان سرخ و شیشه‌ایش می‌گوید” من تلخی زیادی احساس می‌کنم. وقتی به دخترم فکر می‌کنم، دلم می‌خواهد بمیرم، اما منتظرعدالت الهی هستم.”

دختر بیست‌و‌یک‌ساله وانجیرو، بیاتریس واروگورو، که فارغ‌التحصیل باهوش دبیرستان بود، در سال ۲۰۲۱ برای کار خانگی به عربستان سعودی سفر کرد. بیاتریس رؤیای رفتن به دانشگاه و بیرون کشیدن خانواده‌اش از فقر را در سر داشت. اما تنها چند ماه پس از رسیدنش، خانواده‌اش خبر مرگ او را دریافت کردند.

در گواهی فوت صادره از عربستان، علت مرگ خودکشی اعلام شد. اما وقتی پیکر بیاتریس به کشور بازگردانده شد، چشمانش از حدقه بیرون آمده بود و آثار شکنجه از جمله سوختگی روی بدنش دیده می‌شد. خانواده‌اش بر این باورند که کارفرمای سعودی‌اش او را به قتل رسانده است.

وانجیرو هق هق کنان می‌گوید:” من تصویر جسد او را نمی‌توانم از سرم خارج کنم، او با درد وحشتناکی مرد. این تصویر هرروز آزارم می‌دهد.”

مرسی وانجیرو انوگا Mercy Wanjiru Ndungu ایستاده خارج کلبه کوچک خود درمحله  کاسارانی نایروبی

مرگ بئاتریس به صورت دردناکی دردل خانواده‌های سراسر کنیا طنین می‌افکند. در پنج سال گذشته، حداقل ۲۷۴ مهاجر کنیایی، بیشتر زنان، درعربستان سعودی مرده‌اند. پارسال، حداقل پنجاه و پنج کارگر کنیایی مرده‌اند که تعداد آن دوبرابرپیرارسال است. مقام‌های سعودی اغلب در گزارش‌های کالبدشکافی با وجود نشانه‌هایی از سوء استفاده (بدرفتاری)، این مرگ‌ها را “طبیعی”- یا ناشی از”حمله قلبی” و “خودکشی”- اعلام می‌کنند. خانواده‌های بسیاری که دختران آن‌ها در سلامت کامل کنیا را ترک کردند درمورد مرگ دخترانشان به جنایت مشکوکند.

کنیایی‌ای هایی هم که – مرده یا زنده- از عربستان سعودی باز گشته‌اند زخم‌های مشکوکی روی بدنشان دارند که به برداشت اندام‌های آن‌ها اشاره می‌کند. درموارد بسیاری، زنان عمل پزشکی غیرقابل توجیهی را تحمل کرده‌اند، و تنها همین اواخرپی بردند که (دراین عمل پزشکی) یک کلیه آن‌ها بدون اطلاع آن‌ها برداشته شده بود.گروه‌های حقوق بشری می‌گویند این مرگ‌ها بازتاب الگوی آزاردهنده‌‌ی سوء استفاده علیه کارگران کنیایی تحت سامانه کفالت پادشاهی است. این چهارچوب ضمانت محور وضعیت قانونی کارگر مهاجر را به کارفرماهای آن‌ها وابسته می‌کند. این وابستگی سوء استفاده‌های گسترده مانند: کاراجباری، زندانی کردن، قاچاق انسان، غفلت پزشکی، خشونت جسمی و جنسی، و خودداری ازپرداخت دستمزد را امکان پذیر می‌کند.

نزدیک به ۴۰ درصد از کنیایی‌ها- بیش از بیست میلیون نفر- زیرخط فقرزندگی می‌کنند. درپاسخ به بیکاری بالا، دولت کنیاافراد جوان را به کار درخارج ازکشور تشویق کرده است. عربستان سعودی در حال حاضریکی از بزرگ‌ترین منابع ارسال پول به کنیا است.

با وجود خطرها، هدف دولت رئیس جمهور ویلیام روتو اعزام تا نیم میلیون نفر به عربستان سعودی است. تعدادی از زنان درتعقیب رویاهای خود با زخم‌های روانی به کنیا بازخواهند گشت. برخی‌ها اصلا به کشور بازنخواهند گشت. 

شکنجه تا مرگ

وانجیرو تقلا می‌کند از میان اندوه خود حرف بزند. او به آرامی می‌گوید” درد زیادی احساس می‌کنم. آن‌ها با دختران ما مثل آشغال رفتار می‌کنند. و دولت ما اهمیتی نمی‌دهد.”

آگهی گم شده برای بئاتریس دختر وانجیرو اندونگا

مارگارت Margaret دوقلوی ۲۶ ساله بئاتریس می‌گوید” او فرشته محافظ ما بود. درست‌کار و سخت کوش بود. کمک به مردم را دوست داشت. رویای او کسب آموزش بیشترو کمک به فقرا بود. هنوز باور این‌که او مرده است دشوار است. “

وانجیرو در ابتدا برنامه مهاجرت بئاتریس به سعودی را نپذیرفت. او به من می‌گوید:” من شنیده بودم که دخترهای زیادی در آن‌جا مرده‌اند. دختری در روستای خودم گفت مجبور شده بود دستمال توالت را بخورد. من به او گفتم ماندن درفقر بهتر است.” اما پس ازآن که وانجیرو به خاطر حمه قلبی بستری شد، و پولی برای تامین مخارج پزشکی نبود، بئاتریس – با امید به تامین آینده بهتری برای خانواده‌اش- بی صدا کشور را ترک کرد.

بئاتریس اندکی پس ازرسیدن به عربستان سعودی به دوست پسرش گفته بود که کارفرمایش او را با اتوی داغ سوزانده است و نگران زندگی خود است. بعد او ساکت شده بود. ماه ها بعد، جسد او در تابوتی به وطن بازگشت.

کالبدشکافی سعودی مرگ او را ناشی از”فشار طناب روی گردن” فهرست می‌کند. با وجود ذکر زخم‌های روانی- تورم روی پیشانی وخراش‌هایی روی بدن- مقام‌های سعودی آن را خودکشی اعلام کردند. اما خانواده او می‌گوید حقیقت روی جسد او درج شده است: چشمان درآورده شده، ردهای طناب، نشانه‌هایی از گرسنگی و شکنجه. کالبد شکافی پس از مرگ در کنیا تایید کرد که بئاتریس تا مرگ شکنجه شده بود.

براساس گفته وانجیرو، بئاتریس همراه با یک شرکت کاریابی به نام نادسکو Nadesco مسافرت کرد، که شایع است با انجمن آژانس‌های مهاجرت کاردان کنیا ، یا Asmak، – نهاد پوششی شرکت‌های کاریابی مجوز دار- پیوند دارد. من برای کسب نظر به Asmak مراجعه کردم اما پاسخی درنیافتم.

وانجیرو می‌گوید که مورد را به ایستگاه پلیس محلی گزارش کردم، اما افسرها گفتند که نمی توانند تصادفی را که در عربستان سعودی رخ داده مورد رسیدگی قرار دهند. او می‌گوید نمایندگان در نادسکو هم ازهمکاری طفره رفتند، وهیچ حمایت یا مسیری برای عدالت ارائه نکردند.

طبق اعلام خانواده، این دفتر به تبلیغ کار در عربستان سعودی ادامه می‌دهد. وانجیرو می‌گوید “این شرکت‌های کاریابی هنوز در حال اعزام دخنران به آن کشور هستند. بعضی‌ها حتی ممکن است به همان کارفرمای (سابق) فرستاده شوند. وکسی دراین مورد کاری انجام نمی‌دهد. “

رنج و اندوه او شکست گسترده‌تردر محافظت از زنان کنیایی شاغل در خارج از کشور را بازتاب می‌دهد. با وجود افزایش تعداد قربانیان، دولت‌های کنیا و عربستان سعودی هیچ اقدام مؤثری برای پاسخگو کردن شرکت‌های کاریابی، کارفرمایان یا نهادهای دولتی انجام نداده‌اند. با توجه به گزارش‌هایی مبنی بر ارتباط بسیاری از مقامات ارشد دولتی با این آژانس‌ها، انگیزه‌ اندکی برای پاسخگویی وجود دارد.

“رفتاری مانند چارپایان”

زاینا کومبو Zaina Kombo ، وکیل مدافع دادگاه عالی کنیا و پژوهشگر مهاجرت در عفوبین‌الملل می‌گوید،” تحت سامانه کفالت، کارفرمای شما همه کاره است، آن‌ها می‌توانند تصمیم بگیرند که آیا غذا بخورید، بخوابید، یا مرخص شوید. این یک کنترل سامانه مند است.” این امر کاراجباری و تجاوز به حقوق بشرازجمله مصادره پاسپورت، محرومیت از مراقبت پزشکی، زندانی کردن، و ممنوعیت‌ خروج از کشور را امکان پذیر می‌کند. کارگران به سادگی می‌توانند در تله بیفتند.” 

مرسی وانجیرو اندونگا غرق اشک در بیرون خانه خود در نایروبی 

سالانه ده‌ها هزار کنیایی- بیشتر زنان- به عربستان سعودی و دیگر کشورهای خلیج(فارس) مسافرت می‌کنند. بین سال‌۲۰۲۲ و اواسط سال ۲۰۲۳، کنیایی‌های ثبت نام شده درعربستان سعودی بیش از دوبرابر و دربرآوردی بالغ بر ۲۰۰.۰۰۰ نفرشد که حداقل ۱۵۱.۰۰۰ نفر از آن‌ها کارگران خانگی بودند. در نبود حمایت‌های قوی‌تر از سوی دولت، این مهاجران بدون هیچ پناهگاه قانونی وارد شرایطی ناایمن و بی‌ثبات می‌شوند، و به حامیانی وابسته می‌شوند که از آن‌ها بهره کشی می کنند. 

کومبو به من می گوید،” این سامانه‌ای است که با زنان هم‌چون کاریک بار مصرف برخورد می‌کند. و وقتی چیزی خراب می‌شود کسی پاسخگو نیست.” کارگران خانگی اغلب کارخسته کننده ۱۶ ساعت در روز را بدون هیچ استراحتی تحمل می‌کنند. بسیاری ازآن‌ها پس از ورود، توسط آژانس‌ها یا دلالان محلی کار، در خوابگاه‌های شلوغ و بسته‌شده اسکان داده می‌شوند. دستمزدها با تأخیر پرداخت می‌شود یا اصلاً پرداخت نمی‌شود. تلاش برای فرار به بازداشت، زندان یا اخراج از کشور منجر می‌شود.

اما، این بهره کشی اغلب در کشور آغاز می‌شود. دلال‌های کاریابی محلی زنان دهکده‌های روستایی و محله‌های کم درآمد رابا ارائه رویاها درعین مخفی کردن خطرهاهدف قرار می دهند. نائومی زیلانیNaomi Nzilani مدیر ارتباط‌ها در گروه عدالت جهانی(GJG)، سازمان دفاع قانونی و حقوق مهاجرتوضیح می‌دهد،” این‌ها افرادروستایی هستند که از شرکت‌های کاریابی پول دریافت می‌کنند”

دلال‌ها می‌توانند رئیس محلی، بزرگان روستا، کشیش‌ها یا حتی بستگان باشند. آن‌ها به این زنان می‌گویند که ماهیانه حدود ۳۰٬۰۰۰ شیلینگ کنیایی “۲۳۲ دلار” درآمد خواهند داشت و چون تمام هزینه‌های زندگی را کارفرما پرداخت می‌کند، آن‌ها تمام این پول را پس‌انداز خواهند کرد. می‌گویند تا پایان سال، وضع مالی‌ات خوب می‌شود. و خانواده‌هایی با پنج فرزند و بی هیچ درآمدی این حرف‌ها را باور می‌کنند – چون گوینده کسی از روستای خودشان است.

پال آدهوچ Paul Adhoch، مدیر اجرایی ردپای کنیا، سازمانی حقوق بشری و محافظت از مهاجرمستقر در مومباسا، می‌گوید فریب دادن امری عادی است. آدهوچ به من می‌گوید، ” قرار داد اغلب تا زمان رسیدن به فرودگاه – یا حتی پس از رسیدن به عربستان سعودی – به “زنان” داده نمی‌شود. درآن زمان انتخابی جزقبول آن ندارند.”

این قراردادها اغلب به صورت قابل توجهی با وعده‌های اولیه فرق دارند. آدهوچ می‌گوید، “سوءاستفاده درهمین جا آغاز می‌شود. او قبل از آن‌که سوارآن پروازشود، فریب خورده و مورد بهره‌کشی قرار گرفته است.”

هانا نگوجی  Hannah Ngugi، مادر سه فرزند از روستای کوچکی در کنیای مرکزی، درسال ۲۰۲۱ توسط آژانس مجوز داری با وعده کار نظاقت، ساعت‌های کار منظم و یک روز مرخصی در هفته برای رفتن به عربستان سعودی فریفته شده بود.

زن سی و پنج ساله می‌گوید، “آن ها گفتند برای تغییرزندگیم به اندازه کافی دستمزد دریافت خواهم کرد. من هیجان زده شده بودم. من قراردادی را برای کارویژه‌ای به عنوان نظافت‌چی امضاء کردم.” اما به محض فرود هواپیما، آژانس تلفن و پاسپورت او را ضبط کرد؛ و او را همراه با ده‌ها زن دیگر به خوابگاه  پر جمعیت شرکت کاریابی انداختند. ” نه تنها قرارداد من یک دروغ بود، بلکه شرکت کاریابی حتی کاری برای من نداشت.”

نگوجی بدون کار مدت دو ماه در خوابگاه نگه داشته شد، و با غذای روزانه برنج وآب و خوابیدن روی تشکی باریک زنده ماند. ” ماگیر افتاده بودیم، نمی‌توانستیم آن‌جا را ترک کنیم. آن‌جا شبیه زندان بود.”

در طی اولین گمارش او به کار، یک هفته کار طاقت‌فرسا- بالا بردن سه طبقه فرش‌ها و لباس‌های خیس- زخم‌های زایمان نگوجی را دوباره بازکرد. او به یاد می‌آورد، ” ازدرد غش کردم. اما آن‌ها گفتند تنبلم و تمارض می‌کنم. هیچ کس مرا باور نکرد.” 

هانا نگوجی با وعده یک شغل ثابت در زمینه نظافت فریفته رفتن به عربستان سعودی شد ، اما در خوابگاهی زندانی و حقوق او نادیده گرفته شد. 

خانواده سعودی با ناامیدی او را به شرکت کاریابی برگرداندند، جایی که ماه‌های بیشتری را در آن‌جا ماند. شرکت کاریابی با وجود وخامت شدید وضع سلامتی او، ازبازگرداندن او به کشور خود داری کرد. آن‌ها به جای برگرداندن او به کشور او را به دو خانواده دیگر واگذار کردند، که او را وادار می‌کردند بدون غذا و استراحت کافی کارکند. ” با ما مثل حیوان رفتار می‌شد. نه مراقبتی درکاربود، نه نگرانی – صرفا انتظار داشتند که ما تا حد از پا افتادن کار کنیم.” 

شرکت کاریابی سرانجام نگوجی را به بیمارستان برد، اما ازنشان دادن نتیجه آزمایش به او خودداری کرد. او می‌گوید،” دکتر تنها به من گفت که نباید غذای خشک بخورم. اما در بازگشت به خوابگاه، آن‌ها چیزی جزغذای خشک، برنج سفید نیم پز و تخم مرغ آب پز به من ندادند.”

او با لرزش اضافه می‌کند،” من واقعا فکر می‌کردم در آن‌جا خواهم مرد.” هشت ماه پس ازرسیدن نگوجی به عربستان سعودی، او وضعیت خود را در رسانه اجتماعی پست کرد.  یک کنیایی علاقمند قدم پیش گذاشت و پول بلیط بازگشت او به کشور را پرداخت.

او بی پول، دردمند، و نیازمند جراحی به کنیا بازگشت. نگوجی به من می‌گوید، ” هنوز پایین شکمم احساس درد دارم. وضع سلامتی‌ام ن خوب نیست. بعضی وقت‌ها با فریاد ازخواب بیدار می‌شوم، فکر می‌کنم هنوز آن‌جاهستم.”

چشم‌های کور، اندام‌های گم شده

نگوجی خوش شانس بود که زنده ازآن‌جا خارج شد. اهمال پزشکی شکل فراگیر و مرگبار بد رفتاری درباره کارگران خانگی کنیایی درعربستان سعودی است. سامانه کفالت تلاش برای گرفتن کمک پزشکی مستقل را برای زنان مهاجر تقریبا غیرممکن می‌کند. شرایط وخیم سلامتی – به ویژه اگر زنان هنوزقادر به کارباشند- نادیده گرفته می‌شود.  

شرایط استخدام- ساعت‌های کارطولانی،خستگی، عدم استراحت- اغلب باعث تشدید یا ایجاد مشکلات پزشکی می‌شود. اما کارفرماها، که بیماری رابه مثابه یک بار مالی درک می‌کنند، اغلب کارگران را زمانی که بیمار می‌شوند بی ارزش تلقی می‌کنند. 

کومبو ازعفو بین‎الملل می‌گوید دریافت‌های نژادپرستانه هم درعربستان سعودی به نادیده گرفتن مراقبت سلامتی کمک می‌کند. (در عربستان) این تصور وجود دارد که مردم آفریقایی واقعا سخت‌کوش هستند.  آن‌ها بیمار نمی‌شوند. درنتیجه آن‌ها را به بیمارستان نمی‌برند.” درموارد حاد، زنان پس از آن‌که کارفرماها بدترشدن علامت‌های بیماری را نادیده می‌گیرند می‌میرند.

آدهوچ، از Trace Kenya، چنین موردهایی را ازنزدیک دنبال کرده است. آدهوچ توضیح می دهد که کارگران کنیایی قبل ازسفر به خارج باید معاینه‌های پزشکی انجام دهند. “در اغلب موارد، وقتی یک کنیایی می‌میرد، گواهی فوت فقط می‌نویسد که سکته قلبی بوده یا مرگ طبیعی. اما این‌ها زنانی جوان و سالم هستند. نمی‌شود که همه‌ی آن‌هایی که  به آن‌جا می‌روند فقط از سکته قلبی مرده باشند.”

گریس ماچاریا، که دخترش کارولاین بر اثر بی‌توجهی پزشکی در عربستان سعودی جان خود را از دست داد، در آشپزخانه‌اش ایستاده است.

این سرنوشت کارولاین وانجیرو نیامبورو Caroline Wanjiru Nyamburu بیست و هفته ساله، مادر دو پسر کوچک بود، که درسال ۲۰۲۳ به عربستان سعودی سفرکرد. درابتدا، به نظر می رسید اوضاع مرتب است. او به صورت مرتب پول به کشور می‌فرستاد. اما به زودی سلامت او رو به وخامت گذاشت. 

باوجود شکایت‌های مکرر- و کاهش تدریجی بینایی- کارفرمایش او را وادار به ادامه کارکرد. گریس ماچاریا Grace Macharia ، مادر او با به یادآوردن آخرین  گفتگویشان بغض می‌کند. ماچاریای پنجاه و یک ساله می‌گوید،” او به من گفت دیگر نمی‌تواند پیام‌های مرا بخواند. او گفت یکی ازچشم‌هایش کاملا کور شده است، و من باید پیام‌های صوتی بفرستم.”

کارولاین هفته‌ها از سردرد وگرفتگی گلو رنج می‌برده است؛ علامت‌هایی که کارفرمای او با مسکن آن‌ها را نادیده گرفت. ماچاریا به یاد می‌آورد، ” او مرتب به من می‌گفت، مامان، احساس سلامتی نمی‌کنم. من به او گفتم باید خوب باشی چون چه چیزدیگری می‌توانستم بگویم؟ من خیلی از او دور بودم. تصورکن – دخترت نورچشمانش را از دست بدهد و هیچ‌کس آن را جدی نگیرد.” 

دو پسر کارولاین وانجیرو نیامبورو که پس از درگذشت این زن ۲۷ ساله در عربستان سعودی، از او به جا مانده‌اند. 

تنها وقتی وضعیت او وخیم شد کارفرما او را به بیمارستان برد. اما خیلی دیرشده بود. کارولاین تنها سه ماه بعد از رسیدن به عربستان سعودی مرد. مقام‌ها مرگ او را “طبیعی” اعلام کردند. بعدها، به خانواده‌اش گفتند که او دراثر مننژیت( ورم مغزی) درگذشته بود. 

ماچاریا می‌گوید،” می‌‌توانستند او را زودتر به بیمارستان ببرند. آن‎ها درد او را نادیده گرفتند،و الان دخترمن مرده است. او برای کمک به ما به آن‌جا رفت، نه برای مردن.”

او اضافه می‌کند، ” او پراز زندگی بود. دخترمن سزاوار چنین مرگی نبود.”

حتی روند آزار دهنده دیگری کمترقابل رویت است: سوء استفاده از اعضای بدن. عربستان سعودی برخی از بالاترین نرخ‌های دیابت و فشارخون – دو علت برجسته نارسایی کلیه و اندام‌های دیگربدن- را در رابطه با بیماری‌ها درجهان دارد . اما کشورازلحاظ جهانی یکی ازپایین ترین نرخ‌های اهداء عضو را دارد- میزان اهداء درسال۲۰۱۹تنها سه اهداکننده دریک میلیون مرده بود.

بر اساس گزارش جدید حقوق مهاجران، ادعاهای گسترده‌ای درباره‌ی برداشت غیرقانونی اندام بدن کارگران مهاجر درعربستان سعودی مطرح شده است، که شامل وادار کردن به رضایت درازاء  پوشش هزینه‌های بازگشت، فشار بر خانواده‌ها پس از مرگ برای پرداخت هزینه‌های بازگرداندن جسد، و کارفرماهایی است که خود را به عنوان نزدیک‌ترین بستگان معرفی می‌کنند تا رضایت برای برداشت اعضا را کسب کنند. کارگران گزارش داده‌اند که تحت درمان‌های غیرقابل توضیح قرار گرفته‌اند و اجساد افراد جوان با جای زخم‌های جراحی مشکوک به کنیا بازگردانده شده‌اند.

وقتی که پائولین موتونی انجوگونا Pauline Muthoni Njuguna  چهل و نه ساله پس از هفت سال کار خانگی ازعربستان سعودی به کنیا بازگشت، بدن اوبه سختی قابل شناسایی بود. اولاغرشده بود و به سختی می‌توانست غذا بخورد یا راه برود.

ایونایس واسکه Eunice Waceke خواهر پنجاه و چهارساله او به یاد می‌آورد، ” او لاغربود، خیلی استخوانی، شکم او…ورم کرده بود. مفصل‌هایش سست شده بودند، او هیچ قدرتی نداشت. زمانی که غذا می‌خورد، حتی نمی‌توانست آن را قورت بدهد… ما عادت کرده بودیم غذای او را به شکل خمیری به او بدهیم.”

طبق گفته خانواده اش، پائولین درعربستان سعودی به شدت بیمار شد درحالی که برای کارفرمایی کارمی‌کرد که با او بدرفتاری می کرد و پس از بیماری مراقبت لازم را از او دریغ کرد. پائولین بدون گذرنامه ازآن خانه فرار کرد تا به دنبال درمان برود.

یک بیمارستان عربستان سعودی بیماری او را سرطان معده تشخیص داد و او ازترس آن که به اجبار پیش کارفرمایش برگردانده نشود عمل برداشتن معده و شیمی درمانی را با نام جعلی انجام داد. اما بدون حمایت، نتوانست به درمان خود ادامه دهد. شرایط سلامت او بدترشد. 

واسِکه می‌گوید، ” اوفکرمی‌کرد هرگز دوباره کنیا را نخواهد دید.” او سرانجام  در سال ۲۰۲۱، به خاطر وخامت شرایط سلامتی‌اش سند اضطراری دریافت کرد و به کشور بازگشت.

پزشکان  دربیمارستان دانشگاهی کنیا دریافتند که او یک کلیه اش را از دست داده است. وسکه می‌گوید، ” او حتی نمی‌دانست.” خانواده‌ هرگز از روندی که به برداشتن عضو منجر شد اطلاع  پیدا نکرد.

پائولین چندماه بعد درگذشت.

ایونایس واسکه عکسی از خواهر درگذشته‌اش پائولین متونی نجوگونا( سمت چپ) را نگه می‌دارد که پس از برگشت از عربستان سعودی به کنیا درگذشت.

” پول کلان”

آدهوچ می گوید موردهایی که زنان با اندام‌های بدن برداشته شده ازعربستان سعودی به کشور برمی‌گردند غیرعادی نیست. تریس کنیا از موارد بسیاری اطلاع دارد که جسدهای برگردانده شده به کشوربا اندام‌های برداشته شده به کشور رسیده اند.

طبق گفته سازمان حقوق مهاجران، نبود کالبدشکافی معتبرهم درکشورهای خلیج (فارس) و هم درکشورهای وطن، ” تقریبا مانند تلاشی عمدی برای از بین بردن اتهام‌های غیر قابل قبول (غیراخلاقی) برداشتن اندام‌های بدن به نظر می‌رسد.”

آدهوچ می‌گوید خانواده‌های کنیایی، هم به خاطر ترس از هزینه و هم به این خاطر که باور دارند حتی اگر جنایت تأیید شود، دستیابی به عدالت غیرممکن است به ندرت خواستار کالبدشکافی دوم می‌شوند. او می‌گوید بنابراین، “این پدیده ممکن است گسترده‌تر از آن حدی باشد که ما اطلاع داریم. اکثر خانواده‌ها تنها بستگان خود را به خاک می‌سپارند و شکایت‌ها یا تردیدهایی که دارند معمولاً بی‌پاسخ می‌ماند.” 

زمانی که خانواده پیگیرپاسخ می شوند با مانع‌های غیرممکنی رو در رو می‌شوند. جسدها درعربستان سعودی به طور سنتی به سرعت دفن می‌شوند و امکان‌های سردخانه برای مردگان محدود است. آدهوچ توضیح می‌دهد،”جسدها معمولا در یک اتاق سرد گذاشته می‌شوند. وقتی جسدی به کشور برگردانده می‌شود  مومیایی شده نیست. بنابراین تا وقتی که کالبدشکافی دوم در کنیا صورت ‌گیرد به دست آوردن شاهد قطعی تقریبا غیر ممکن است.”

ایونایس وسکه به یاد خواهر درگذشته اش پائولین دربیرون خانه‌اش در روستای کوچکی در کنیای مرکزی سوگواری می‌کند.

حتی زمانی‌که کالبد شکافی سوء استفاده یا قتل را نشان می‌دهد- مانند مورد بئاتریس- عدالت رویایی دست نایافتنی باقی می ماند. آدهوچ تایید می‌کند، ” با وجود دو حوزه قضایی، پیچیدگی‌های حقوقی غیرقابل تحمل هستند. دست یابی به عدالت سخت‌ترین بخش آن بوده است.” کارفرماها وشرکت‌های کاریابی به ندرت مسئول شناخته می‌شوند.

ابتکار اصلاحات کارعربستان سعودی سال ۲۰۲۱ (LRI) کارگران خانگی را از حفاظت‌های اصلی مستثنا کرد. سازمان عفو بین‌الملل یادآور می‌شود که با وجود اعمال برخی اصلاحات، این اقدامات هدف محدودی دارند  و زنان مهاجررا در معرض بهره‌کشی، محدودیت‌ها در جابه‌جایی، و سوء‌استفاده‌های سامانه مند نگه می‌دارد.

درسال ۲۰۲۲، درمیان افزایش مهاجرت کنیایی به عربستان سعودی، دو دولت توافق کار دو جانبه‌ای را امضاء کردند. جزئیات این توافق عمومی نشد.

به دنبال خشم عمومی نسبت به سوء‌رفتارهای آزار‌دهنده در دوران همه‌گیری کرونا – از جمله گزارش‌هایی درباره زنی کنیایی که در یک آژانس کاریابی در عربستان سعودی به دیوار زنجیر شده بود – دولت کنیا در سال ۲۰۲۱ اصلاحاتی را مطرح کرد. این اصلاحات نظارت سخت‌گیرانه‌تر بر آژانس‌های کاریابی، الزام به ثبت رسمی در اداره ملی اشتغال (NEA)، و تعلیق شرکت‌های متخلف را در بر داشت.

اجرا ضعیف است. آدهوچ می‌گوید”سیاست‌ها وجود دارند، اما اجرا موضوع دیگری است. پی‌گیری درخور(اصلاح‌ها) وجود ندارد، و بسیاری ازشرکت‌های کاریابی هنوز در سایه کار می‌کنند. “

او می‌گوید اگرچه اکنون زنان بیشتری ازطریق شرکت‌های ثبت شده کوچ می‌کنند، اما هنوز اکثرآن‌ها ازطریق شرکت‌های ثبت نشده مهاجرت می‌کنند. اما همان طور که انزیلانی Nzilani ازگروه عدالت جهانی GJGخاطرنشان می‌کند، درسطح سوء استفاده (در هردو روش مهاجرت) تفاوت زیادی وجود ندارد.تنها تفاوت آن است که تعقیب جوابگویی شرکت ثبت شده آسان‌تراست. آدهوچ می‌گوید، درنهایت، “این خودسامانه کفالتی است که زنان را دربرابراین سوء استفاده‌ها ونقض عهدها آسیب پذیر می‌کند.”

گذرنامه کارولاین وانجیرو انیامبوری درراس یک سند پزشکی ازعربستان سعودی

چیزی که هنوز آزاردهنده تراست آن است که برخی ازشرکت‌های کاریابی با مقام‌های ارشد کنیایی- از جمله عضو‌های مجلس و مشاوران ریاست جمهوری- درارتباط هستند، که از صادرکردن کارگران خانگی مستقیما سود می‌برند. گزارش پژوهشی اخیر نیویورک تایمز نشان می‌دهد که فابیان کیلو مولیFabian Kyule Muli ، معاون کمیته کارمجلس ملی کنیا، مالک شرکتی است که زنان را برای کارفرماهای تجاوزکار ارسال می‌کند. یکی از مشاوران عالی رئیس‌جمهور روتو Rutoو برادرش که یک سیاست‌مدارشهرستانی است هم دست اندرکار بوده‌اند.

درسمت سعودی، سامانه ازسوی بازیگران قدرتمندی پشتیبانی می‌شود.عضوهای خانواده سطنتی سعودی و مقام‌های بالا سرمایه‌گذاری‌های قابل توجهی درشرکت‌های بزرگ ثابت قدم دارند. فرزندان شاه فیصل سهام‌داربرجسته دوتا ازبزرگ‌ترین شرکت‌ها هستند. 

کمیسیون کنیا درباره عدالت اجرایی در سال ۲۰۲۲ هشدار داد تلاش‌هایی که برای منظم کردن شرکت‌های کاریابی به عمل می‌آید با “دخالت سیاست مدارهایی که ازنایب‌های خود برای اداره شرکت‌ها استفاده می‌کنند” ناکام می‌ماند.

آدهوچ می‌گوید این ارتباط‌ها اغلب مانع رسیدگی به وضع شرکت‌ها می‌شوند. اومی‌گوید، “این امرتا تبدیل شدن به یک مشکل ادامه می‌یابد. وقتی به این شرکت‌های کاریابی نگاه می‌کنید مدیرانی را می‌یابید که وزیر، مشاور ریاست جمهوری یا شاید فرماندار یک شهرستان هستند. حتی رهبران برجسته زنان وجود دارند که نمی توانید باور کنید دراین ماجرا دست داشته باشند.”

طبق اعلام انزیلانی، افراد وابسته از لحاظ سیاسی گاهی جلوتر می‌روند و به آزار قربانی‌ها، ایجادمانع در روند قضایی،یا تهدید خانواده‌ها دست می‌زنند. آدهوچ اضافه می‎کند،” دراین تجارت کاریابی برای خارج از کشورپول کلان وجود دارد. برای همین است که هرکسی سهم می‌خواهد.”

اما زنان کنیایی که با سوء استفاده مواجه شده‌اند درحال آغاز مقاومت هستند. در سال ۲۰۲۳، سازمان حقوقی کیتو چا شریا  Kituo Cha Sheriaو گروه حقوق حاکی جامی Hakijamii به سیزده کارگر خانگی سابق کمک کردند تا دادخواستی تاریخی را علیه نهادهای متعدد دولتی- از جمله کمیته ملی اشتغالNEA و دادستان کل- ثبت کنند و آن‌ها را به کوتاهی در محافظت ازحقوق کارگران خانگی مهاجر متهم نمایند.

جان مواریری John Mwariri، مدیر کیتو چا شریا می‌گوید،” این فراترازفقط یک پرونده است، این فراخوان برای عدالت- برای شاَن- برای به رسمیت شناختن آن است که این زن‌ها ازسوی دولتی که باید از آن‌ها ‌محافظت می‌کرد رها شده بودند.”

این دادخواست خشونت‌های دلخراش: تجاوز، عوض کردن قرارداد، قاچاق انسان، و خودکشی اجباری را مطرح می‌کند. دادخواست کوتاهی‎های سامانه مند، ازجمله قراردادهای کار ضعیف دو جانبه، فقدان استقرارحمایت

مرسی وانجیرو اندوگا با به یادآوردن  بئاتریس دختربیست ویک ساله‌اش که درعربستان توسط  کارفرمایش کشته شد به هق هق عمیقی دچارمی‌شود.

دوباره، و حضور ضعیف سفارت‌خانه را با جزئیات بیان می‌کند. دادخواست خواستار توقف بی‌درنگ مهاجرت به خلیج(فارس) تازمانی است که کنیا بتواند حداقل حفاظت‎هارا تضمین نماید. 

مواریری به من می‌گوید، ” دولت نمی تواند صرفا ادعا کند که به هیچ وجه دراین کار دست ندارد.” دادگاه‌های کنیا، انتشارحکمی را درسال گذشته تایید کرده‌اند که به موجب آن مسئولیت دولتی برای منظم کردن شرکت‌های کاریابی و محافظت از حقوق اساسی کارگران کنیایی درخارج ازکشور به رسمیت شناخته شد.

اجبار ضرورت

با وجود حکایت‌های وحشتناک، بسیاری از زنان کنیا هنوز مسافرت می کنند. در کشور نا امیدی بسیار ژرف و فرصت‌ها بسیار اندک است.

ایونایس انجنگاEunice Njenga، چهل و هفت ساله، درعربستان سعودی بیش از دوسال بدرفتاری را که در سال ۲۰۱۹ آغاز شد تحمل کرد- کاربرای هشت خانواده، زنده ماندن با رژیم غذایی ناچیز، اغلب بدون خواب. او به یادمی‌آورد، ” هرعضو واحد خانواده، حتی کودکان رئیس توهستند. آن‌ها به تو مانند انسان نگاه نمی‌کنند. تو (برای آن‌ها) مانند یک شی هستی.” 

زمانی که او به کنیا بازگشت، بازهم نمی‌توانست از پس شهریه مدرسه برآید یا خانه‌ای را که به فرزندانش وعده داد بود بسازد. بنا براین، درسال ۲۰۲۲ دوباره به عربستان بازگشت. چهارماه بعد پسر نوجوان او جانش را از دست داد.

انجنگا ازکارفرما خواست اجازه دهد برای خاکسپاری پسرش به وطن بازگردد، اما راه خروج او بسته شده بود- ظاهرا ازسوی ضامن قبلی او، که او را به “گریختن” متهم می‌کرد که تحت قانون سعودی که به ترک کار بدون اجازه کارفرما اشاره می‌کند اقدامی جنایی است. او را به یک مرکز تبعیدی – جهنم بزرگی بسته بندی شده با صدها زن افریقایی دیگر- انداختند.

او می‌گوید،” درآن‌جا تعداد ما زیاد بود و باید ساعت خواب را نوبتی می‌کردیم- برخی می‌توانستند درطول روزبخوابند و برخی دیگر درشب. درآن‌جا غذایی وجود نداشت، و اگر بیمارمی‌شدید، کسی ازشما مراقبت نمی‌کرد.” انجنگا گفت خانواده‌اش نمی‌خواستند پسرش را تا زمانی‌که او بتواند به کشور بازگردد به خاک بسپارند. او می‌گوید ” صورت حساب سردخانه پیوسته افزایش می‌یافت و واقعا فکر می‎کردم عقلم را از دست خواهم داد.”

انجنگا، در نهایت سه ماه بعد اخراج شد، و بدون چیزی به کنیا بازگشت- نه پس‌اندازی و نه امیدی. او می‌گوید، “دوست نداشتم کسی دور و برم باشد. فقط می خواستم تنها باشم.”

اما او می‌فهمد که چرا زنان به رفتن ادامه می‌دهند. ” این‌جا در کنیا، کاری وجود ندارد. ما می خواهیم کودکان ما درس بخوانند و زندگی خوبی داشته باشند. زنان به رفتن ادامه خواهند داد چون مافرصتی نداریم.”

انجنگا بعضی وقت‌ها هنوز به بازگشت فکرمی‌کند- ترسان برای آینده کودکان- اما می‌گوید اگردوباره تراژدی ضربه بزند نمی‌تواند زنده بماند. “بهتر است تنها فقیرباشی اما با کودکان خود باشی.”

وانجیرو درکاسارانی، در کلبه‌ی یک‌اتاقه‌ی خانواده، برگه‌ی آگهی فرسوده‌ای را که خانواده در زمان اولین بارگم شدن بئاتریس چاپ کرده بود در دست گرفته است.  لبخند دخترش از روی صفحه زیر واژه‌ی “گمشده” می‌درخشد. سال‌های بعد ازآن، خانواده همچنان در جست‌وجوی پاسخ هستند.

” چگونه می‌توانید به کارتمیزکردن خانه کسی بروید و بعد به مرگ ختم شود؟ آیا کسی می تواند به من توضیح دهد که این (رابطه) چگونه عمل می‌کند؟” وانجیرو غرق در اندوه می‌شود. صورتش با درد از ریخت می‌افتد، دستانش می‌لرزند، وفریادی ازته گلو برمی‌اورد- گویی غیبت دخترش او را از درون مورد حمله قرار می‌دهد.

ایونایس انجنگا با وجود رو در رو شدن با سوء استفاده  در عربستان سعودی، می‌فهمد که چرا زن‌ها به رفتن ادامه می‌دهند- امیدوارند زندگی بهتری به فرزندانشان بدهند.

می‌گوید،” او سرکار رفت تا بتواند به ما کمک کند. اما زمانی‌که به کمک نیاز داشت، کسی در آن‌جا نبود. او رویاهای زیادی داشت و آن مرد همه‌ی آن‎ها را از او گرفت.”

• ژاکلین اشلی اجازه انتشار عکس‌ها را گرفته است. ژاکوبن 

https://jacobin.com/2025/07/kenyan-women-saudi-work-abuse

یادداشت مترجم: علاقمندان می توانند در این رابطه فیلم زندگی بزی را که از رمانی در همین رابطه اقتباس و درسال ۲۰۲۴ ساخته شده است تماشا کنند. فیلم زندگی بزی (The Goat Life – ۲۰۲۴) یکی از برجسته‌ترین آثار سینمایی سال‌های اخیر در سینمای هند و جهان است؛ اثری به کارگردانی بلیسی (Blessy) که با اقتباس از رمان تحسین‌شده‌ی زندگی بزی  نوشته‌ی بنیامین ساخته شده است. این درام روان‌شناختی و بقاءمحور با نقش‌آفرینی خارق‌العاده‌ی پریثویراج سوکوماران (Prithviraj Sukumaran) در نقش اصلی، داستانی واقعی از رنج، از خود بیگانگی و تلاش برای بقا را روایت می‌کند.

این فیلم نه تنها تجربه‌ای سینمایی منحصربه‌فرد به شمار می‌آید، بلکه به معضلی مهم در جوامع امروزی یعنی برده‌داری مدرن و استثمار مهاجران کاری در کشورهای حوزه خلیج فارس می‌پردازد.

  آدرس فیلم: https://www.aparat.com/v/vor9how