در پی تشدید بحران هستهای ایران، رئیسجمهور فرانسه، امانوئل مکرون، پس از سه سال برای نخستین بار با همتای روس خود ولادیمیر پوتین تماس تلفنی برقرار کرد. این گفتوگوی دو ساعته در حالی انجام شد که تهران اعلام کرده است تمامی همکاریهای خود را با آژانس بینالمللی انرژی اتمی (IAEA) قطع کرده و از این پس به بازرسان آن اجازه ورود به تأسیسات هستهای را نخواهد داد.
فرانسه پیش از این به دلیل تجاوز نظامی روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲، هرگونه تماس مستقیم با کرملین را متوقف کرده بود. با این حال، منابع دیپلماتیک در پاریس گفتهاند قطع ارتباط با مسکو به حل بحرانهای متعدد کمکی نکرده و در عمل میدان را به رابطهٔ شخصی پوتین و دونالد ترامپ واگذار کرده است.
بر اساس اظهارات سخنگوی دولت فرانسه، مکرون پس از این تماس، نسبت به احتمال اعمال فشار روسیه بر ایران برای ازسرگیری همکاری با آژانس بینالمللی انرژی اتمی، رویکردی مثبتتر یافته است.
گفته میشود که پاریس آمادگی دارد تا دربارهٔ “خط قرمز” ایران مبنی بر حق غنیسازی اورانیوم در خاک خود، وارد گفتوگو شود. تهران قطع همکاری با آژانس را به عدم محکومیت حملات اسرائیل به تأسیسات هستهایاش از سوی مدیران IAEA مرتبط دانسته و این حملات را نقض آشکار پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای (NPT) خوانده است.
در واکنش، وزارت امور خارجهٔ آلمان اقدام ایران را “پیامی فاجعهبار” خواند و تأکید کرد که ادامهٔ همکاری با آژانس، برای حل دیپلماتیک بحران ضروری است. برلین پیشاپیش از تماس مکرون با پوتین مطلع شده بود.
ژان-نوئل بارو، وزیر خارجهٔ فرانسه، در گفتوگو با روزنامهٔ لوموند ضمن تأکید بر لزوم همکاری ایران با آژانس، حملات اسرائیل را مغایر با حقوق بینالملل دانست و گفت: «تنها یک چارچوب مذاکرهشده میتواند خطر را برای همیشه دور کند.» وی همچنین خاطرنشان کرد که امنیت اروپا نیز باید در مذاکرات لحاظ شود، چرا که قلمرو اروپا در برد موشکهای ساخت ایران قرار دارد.
بارو در پاسخ به پرسشی دربارهٔ حق ایران برای غنیسازی اورانیوم گفت: «آنچه اساسی است این است که ایران تحت هیچ شرایطی نباید به سلاح هستهای دست یابد.» فرانسه موضع صریحی در مخالفت با غنیسازی داخلی ایران اتخاذ نکرده و این موضع در توافق هستهای سال ۲۰۱۵ نیز لحاظ شده بود.
بر اساس بیانیهٔ کرملین دربارهٔ تماس تلفنی دو رئیسجمهور، هر دو طرف بر اهمیت احترام به حق مشروع ایران در بهرهگیری صلحآمیز از انرژی هستهای و ادامهٔ پایبندی به تعهدات تحت پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای تأکید کردند. همچنین دو طرف خواستار حل بحران هستهای ایران و سایر تنشهای خاورمیانه از طریق راهکارهای سیاسی و دیپلماتیک شدند.
مجلس ایران نیز در ۲۵ ژوئن، تنها یک روز پس از آغاز آتشبس دوازدهروزه، با اکثریت قاطع به طرح تعلیق همکاری با آژانس رأی مثبت داد. شورای نگهبان نیز آن را تأیید و رئیسجمهور جدید، مسعود پزشکیان، آن را تصویب کرد.
با اینکه تعداد محدودی از بازرسان آژانس هنوز در ایران باقی ماندهاند، اما روند حذف تدریجی آنها، نظارت مستقل بر تأسیسات هستهای ایران را دشوار کرده است.
در همین حال، فرانسه و عربستان سعودی بهعنوان رؤسای مشترک کنفرانس ویژهٔ سازمان ملل برای راهکار دوکشوری در فلسطین، به دنبال تعیین تاریخی نزدیک برای برگزاری نشست بعدی هستند. بارو دربارهٔ ضرورت این کنفرانس گفت: «برای غزه، برای گروگانها، برای مردم فلسطین و برای پایان دادن به این وضعیت دائمی جنگ، یک افق سیاسی ضروری است.» او افزود: «استعمار در کرانه باختری، تخریب در غزه، و بیتفاوتی جامعه جهانی، حل سیاسی را با خطر تأخیر روبرو کرده است.»
در تحلیل منتشرشده در روزنامهٔ اسرائیلی هاآرتص آمده است که در طول جنگ ۱۲روزه اخیر، ایران بیش از ۵۰۰ موشک بالستیک بهسوی اسرائیل پرتاب کرده که بیشتر آنها در مناطق خالی سقوط کردهاند. ارتش اسرائیل و ایالات متحده باقی موشکها را با حدود ۲۰۰ سامانه رهگیری به ارزش تقریبی ۵ میلیارد شِکِل (۱.۱ میلیارد پوند) رهگیری کردهاند.
بر اساس دادههای گردآوریشده از گزارشهای ارتش اسرائیل، در این مدت ۴۲ موج حملهٔ موشکی از سوی ایران صورت گرفته و مجموعاً ۵۳۰ موشک بالستیک پرتاب شده است. از این تعداد، ۳۶ موشک به مناطق مسکونی اصابت کرده و سامانههای دفاع هوایی با موفقیت ۸۶ درصد از حملات را دفع کردهاند.
