خبر خوب این است که در مراسم افتتاحیه امسال جشنواره برلیناله دیگر هیچ سخنرانی از سوی سیاستمداران نخواهد بود. نه وزیر فرهنگ آلمان، کلودیا روت، و نه شهردار برلین، کای وگنر، در مراسم افتتاحیه حضور نخواهند داشت. این یکی از تغییراتی است که مدیر جدید جشنواره، تریشیا تاتل، که از آوریل ۲۰۲۴ در این سمت فعالیت میکند، تصمیم به اجرای آن گرفته است. جشنواره بینالمللی فیلم برلین امسال هفتاد و پنجمین سالگرد خود را جشن میگیرد. تریشیا تاتل، مدیر ۵۵ ساله آمریکایی که پیشتر مدیر جشنواره فیلم لندن بوده، به نظر میرسد با این تغییر میخواهد تمرکز جشنواره را از تبدیل شدن به یک صحنه سیاسی به سمت نقش مهمتر آن سوق دهد. او در پیام خوشآمدگویی خود در کنفرانس مطبوعاتی برلیناله نوشت: «در سراسر جهان، مردم بیش از پیش به زندگی شخصی خود پناه میبرند و آمادهاند که هر آنچه را که برایشان بیگانه و ناآشنا به نظر میرسد، تحقیر کنند. سینما به ما کمک میکند تا جهان را از نگاه دیگران ببینیم و این خود یک موهبت بزرگ است. در روزهای آینده، فیلمسازان شرکتکننده از مخاطبان جشنواره دعوت خواهند کرد که دنیاهای متفاوتی را کشف کنند.»
افتتاحیه این دوره از جشنواره با معرفی هیئتداوران بینالمللی همراه خواهد بود. امسال، این هیئت هفتنفره به ریاست کارگردان آمریکایی تاد هینز (سازنده «ماه دسامبر» و «کارول») فعالیت خواهد کرد. از آلمان، طراح لباس بینا دایگلر و کارگردان ماریا شرادر اعضای هیئتداوران خواهند بود. در جریان مراسم افتتاحیه، بازیگر اسکاتلندی تیلدا سوینتن، که در اکثر جشنوارههای معتبر سینمایی حضور دارد، برای یک عمر فعالیت هنری، جایزه خرس طلایی افتخاری دریافت خواهد کرد. پس از آن، فیلم «نور» به کارگردانی تام تیکور، که خارج از رقابت رسمی و در بخش ویژه گالا نمایش داده میشود، جشنواره را افتتاح خواهد کرد. در این فیلم که لارس آیدینگر و نیکولته کربیتس در آن ایفای نقش میکنند، داستان یک خانواده آلمانی از طبقه متوسط روایت میشود که ورود یک خدمتکار سوری به زندگیشان، همه چیز را تغییر میدهد.
تریشیا تاتل نخستین زنی است که بهتنهایی مدیریت جشنواره برلیناله را بر عهده دارد. خبر خوب دیگر این است که امسال تعداد زنان کارگردان حاضر در برنامه جشنواره افزایش یافته است. از میان ۱۹۹ فیلم امسال (بهجز بخشهای مروری و تاریخی)، ۸۸ فیلم را زنان کارگردانی کردهاند، که معادل ۴۱ درصد از کل آثار است. در بخش رقابتی اصلی، ۱۹ فیلم از ۲۶ کشور به رقابت خواهند پرداخت که در میان آنها، ۸ فیلم را زنان کارگردانی یا مشترکاً کارگردانی کردهاند.
مدیر جدید جشنواره همچنین یک بخش جدید تحت عنوان «چشماندازها» برای نخستین آثار سینمایی معرفی کرده است. این بخش، که شباهت زیادی به بخش «چشمانداز سینمای آلمان» در برلیناله و بخش «اُریزونتی» در جشنواره فیلم ونیز دارد، قرار است به معرفی استعدادهای نوظهور در جشنواره برلین کمک کند. برای این منظور، حتی یک سالن جدید برای نمایش این فیلمها در نظر گرفته شده است: تماشاخانه بلوماکس استیج در میدان مارلنه دیتریش، که میزبان نمایشهای نخست این بخش خواهد بود. در عین حال، بخشی که توسط مدیر قبلی، کارلو چاتریان، تحت عنوان «برخوردها» معرفی شده بود، حذف شده است.
رهبران و بخشهای جشنواره تغییر میکنند، اما یک چیز همچنان ثابت مانده است: حضور مداوم کارگردان کرهای، هونگ سانگسو، در برنامه جشنواره. او امسال هم فیلمی در جشنواره دارد. باوجود تغییرات مختلف، برخی از سنتهای جشنواره همچنان حفظ شدهاند. فضای پرزرقوبرق جشنواره نیز به قوت خود باقی مانده است. در کنار ستارگان آلمانی همچون سیبل کیکیلی، نینا هوس، روزا فون پراونهیم، برهان قربانی و ادوارد برگر، چهرههای بینالمللی مانند رابرت پتینسون، تیموتی شالامه، جیکوب الوردی، ماریون کوتیار، ربکا هال، سم رایلی، ویکی کریپس، گاسپار نوئه، بونگ جون-هو و بن ویشاو بر روی فرش قرمز ظاهر خواهند شد.
یکی از مهمترین لحظات جشنواره امسال که تا ۲۳ فوریه ادامه خواهد داشت، نمایش فیلم «ماه آبی» از کارگردان سرشناس آمریکایی ریچارد لینکلیتر (کارگردان «مدرسه راک»، «بویهود» و سهگانه «پیش از…») است. این فیلم درباره لورنتز هارت، ترانهسرای مشهور، روایت میشود. فیلم، که با حضور ایتن هاک، اندرو اسکات و مارگارت کوالی ساخته شده است، وقایع شب ۳۱ مارس ۱۹۴۳ را در نیویورک و در میخانه «ساردی» به تصویر میکشد، زمانی که هارت در اوج ناامیدی به سر میبرد، درحالیکه جنگ جهانی دوم در جریان است.
کارگردان رومانیایی رادو جوده، که در سال ۲۰۲۱ جایزه خرس طلایی جشنواره را دریافت کرد، امسال نیز با فیلم جدیدش، «قاره ’۲۵»، در رقابت حضور دارد. این فیلم درباره یک مأمور اجرای احکام دادگاه است که مأموریت تخلیه خانه یک بیخانمان را بر عهده دارد، اما در نهایت باید با پیامدهای تلخ این تصمیم خود روبهرو شود.
در بخش غیررقابتی، فیلمهای مستند «ملت آلمان» و «من جز خلأ چیزی نداشتم – ‹شوآ› اثر لانزمان» در بخش ویژه برلیناله نمایش داده خواهند شد. «ملت آلمان» به کارگردانی مارچین ویرچوفسکی، که متولد ورشو است، به بررسی حمله نژادپرستانه در هاناو در سال ۲۰۲۰ میپردازد. فیلم «من جز خلأ چیزی نداشتم» ساخته گیوم ریبو، کارگردان فرانسوی، نیز تصاویر منتشرنشده از مستند مشهور «شوآ» اثر کلود لانزمان را بررسی میکند.
پس از یک دوره ناموفق در سال ۲۰۲۴، که تحت مدیریت کارلو چاتریان و ماریت رسنبیک برگزار شد و بهویژه بهدلیل انتخابهای ضعیف در بخش رقابتی مورد انتقاد قرار گرفت، اکنون بسیاری از افراد صنعت سینما منتظرند ببینند سبک مدیریت مدیر جدید چه تأثیری بر چهره جشنواره برلیناله خواهد گذاشت. به نظر میرسد که همه در تلاشاند تا از کار او حمایت کنند. حتی دولت فدرال نیز برای این دوره جشنواره بودجهای اضافی تا سقف ۱.۹ میلیون یورو تخصیص داده است. امید است که این جشنواره هفتاد و پنج ساله با موفقیت برگزار شود.
منبع: nd – برگردان برای اخبار روز: گلنار افشار
