یک روز پس از آغاز حملات آمریکا به ایران که به کشتهشدن علی خامنهای انجامید و منطقه را وارد چرخهای تازه از جنگ و واکنشهای متقابل کرد، دونالد ترامپ در گفتوگویی تلفنی با نشریه آتلانتیک اعلام کرد «رهبران جدید ایران» خواهان ازسرگیری مذاکرات هستند و او نیز با گفتوگو موافقت کرده است. ترامپ که از اقامتگاه خود در مارالاگو صحبت میکرد، گفت: «آنها میخواهند حرف بزنند و من موافقت کردهام حرف بزنم، پس با آنها صحبت خواهم کرد.» او در عین حال تأکید کرد که ایران «باید زودتر» به توافق میرسید و مدعی شد طرف ایرانی «دیر اقدام کرده» و در هفتههای گذشته «بیش از حد حسابگرانه» رفتار کرده است.
ترامپ در همین گفتوگو اشاره کرد که ترکیب طرف ایرانیِ مذاکرات اخیر تغییر کرده و برخی از افراد دخیل در گفتوگوها «دیگر زنده نیستند». او این موضوع را به «ضربه بزرگ» حملات نسبت داد و آن را نشانهای از شدت عملیات دانست. با این حال، رئیسجمهور آمریکا درباره زمان دقیق گفتوگو با طرف ایرانی ــ اینکه «امروز یا فردا» خواهد بود ــ از ارائه پاسخ روشن خودداری کرد و گفت نمیتواند زمان را اعلام کند.
این موضعگیری تازه در حالی مطرح میشود که ترامپ صبح روز قبل، در پیام ویدئویی عمومی، ایرانیان را به قیام علیه حکومت فراخوانده و گفته بود پس از پایان بمبارانها فرصت «به دست گرفتن سرنوشت» فرا رسیده است. آتلانتیک مینویسد که در گفتوگوی تازه، از ترامپ پرسیده شده آیا حاضر است برای حمایت از یک قیام احتمالی، کارزار بمباران را طولانی کند یا نه. ترامپ در پاسخ، موضعی دوپهلو گرفته و گفته است تصمیم او «وابسته به شرایط همان زمان» خواهد بود و «نمیشود از حالا پاسخ قطعی داد».
با وجود این احتیاط لفظی، ترامپ همزمان از «اطمینان» خود نسبت به وقوع یک خیزش موفق سخن گفته و به نشانههایی از شادی در خیابانهای ایران و نیز تجمعات حمایتیِ ایرانیان مهاجر در شهرهایی مانند نیویورک و لسآنجلس استناد کرده است. آتلانتیک در همان بخش یادآوری میکند که در کنار برخی جشنهای طرفدار تغییر حکومت، اعتراضات ضد جنگ نیز برگزار شده و در بعضی نقاط در فاصلهای نزدیک از همان تجمعات جریان داشته است؛ نکتهای که تصویر یکدست از واکنشها را زیر سؤال میبرد.
ترامپ در توصیف وضعیت داخل ایران، از یک سو گفت «محیط بسیار خطرناک است» و او به همه توصیه کرده «در جای خود بمانند»، اما از سوی دیگر مدعی شد مردم «با خوشحالی در خیابانها فریاد میزنند» در حالی که «بمبهای زیادی در حال فرود آمدن است». این دوگانهگویی، همزمان تلاش برای برجستهکردن اثر روانی عملیات و نیز پذیرش ضمنی خطرات میدانی برای غیرنظامیان را نشان میدهد.
در بخش دیگری از گفتوگو، آتلانتیک به پرونده تهدیدهای امنیتی علیه مقامهای آمریکایی اشاره میکند و یادآور میشود دستگاه اطلاعاتی آمریکا سالهاست طرحهای ادعاییِ ترور علیه مقامها از سوی ایران را رصد و مختل کرده است. وقتی از ترامپ پرسیده شد آیا نشانهای از تهدیدهای تازه علیه خاک آمریکا پس از شروع حمله وجود دارد، او از پاسخ مستقیم امتناع کرد و گفت نمیخواهد درباره آن صحبت کند.
اندکی پس از این مکالمه، به نوشته آتلانتیک، مقامهای نظامی آمریکا اعلام کردند سه نظامی آمریکایی در جریان عملیات کشته و پنج نفر دیگر بهشدت زخمی شدهاند؛ نخستین تلفات اعلامشده آمریکا در این کارزار. ترامپ در ادامه گفتوگو کوشید پیامدهای داخلی جنگ را کنترل کند و مدعی شد این عملیات به تلاش جمهوریخواهان برای پیشبرد دستور کار اقتصادی پیش از انتخابات میاندورهای پاییز لطمه نمیزند. او بار دیگر بر تصویر «اقتصاد بسیار قوی» تأکید کرد و رسانهها را متهم کرد که این موضوع را «درست منعکس نمیکنند».
ترامپ همچنین درباره بازار نفت ــ که به گفته او «از امشب باز میشود» ــ ادعا کرد اثر جنگ بر قیمتها احتمالاً کمتر از برآورد برخی تحلیلگران خواهد بود، زیرا عملیات در مراحل اولیه «موفق» بوده است. او گفت اگر «اوضاع بد پیش میرفت» افزایش شدید قیمت نفت محتمل بود، اما اکنون باید دید چه میشود.
جمعبندی گزارش آتلانتیک این است که ترامپ در همان زمانی که از آغاز جنگ دفاع میکند و آن را پاسخی به «۴۷ سال» خصومت و کشتار نسبت میدهد، همزمان از «مذاکره» با «رهبری جدید ایران» سخن میگوید؛ ترکیبی که نشان میدهد کاخ سفید میکوشد از یک سو فشار نظامی و روایت «ضربه تعیینکننده» را برجسته کند و از سوی دیگر دریچهای برای معامله سیاسی پس از تغییر موازنه قدرت در تهران باز نگه دارد.
