کوبا اعلام کرد در جریان عملیات نظامی ایالات متحده که به بازداشت و انتقال نیکلاس مادورو، رئیسجمهور ونزوئلا، انجامید، ۳۲ شهروند کوبایی جان باختهاند؛ رخدادی که بحران سیاسی ـ امنیتی تازهای را در آمریکای لاتین دامن زده و همزمان، نگرانیها درباره پیامدهای اقتصادی این عملیات برای هاوانا را تشدید کرده است. بر اساس بیانیهای که شامگاه یکشنبه از تلویزیون دولتی کوبا قرائت شد، کشتهشدگان همگی از اعضای نیروهای مسلح انقلاب کوبا یا وزارت کشور بودهاند و به گفته دولت کوبا، «به درخواست نهادهای همتای ونزوئلایی» مأموریتهایی را در آن کشور انجام میدادند.
هاوانا اعلام کرده است برای بزرگداشت نیروهایی که «وظیفه خود را شرافتمندانه و قهرمانانه انجام دادند»، دو روز عزای عمومی برقرار میشود. در همان بیانیه آمده است این افراد «پس از مقاومتی قاطع» در «درگیری مستقیم با مهاجمان» یا در نتیجه بمبارانها کشته شدهاند. همزمان، رئیسجمهور کوبا میگل دیاس-کانل در پیامهایی در شبکههای اجتماعی از کشتهشدگان تجلیل کرده و عملیات را حملهای با «لباس امپریالیسم» توصیف کرده است.
دولت ونزوئلا تاکنون آمار رسمیِ جامعی از تلفات و مجروحان عملیات آمریکا منتشر نکرده است. با این حال، مقامهای کاراکاس از نقش نیروهای کوبایی در «حفاظت و دفاع نهادی» یاد کردهاند و وزیر دفاع ونزوئلا، ولادیمیر پادرینو، ایالات متحده را متهم کرده که بخشی از تیم امنیتی مادورو و نیز شماری از نظامیان و «شهروندان بیگناه» را «خونسردانه» کشته است؛ اتهامی که بدون ارائه جزئیات آماری بیان شده است.
همزمان، برخی گزارشها از برآوردهای غیررسمیِ بالاتری درباره مجموع قربانیان سخن میگویند. بر پایه گزارشی که به نقل از یک مقام ونزوئلاییِ ناشناس منتشر شده، تعداد کشتهشدگان عملیات میتواند به دهها نفر برسد. (مقامهای ونزوئلا هنوز این ارقام را تأیید نکردهاند.)
اما بحران فقط به میدان عملیات و پیامدهای امنیتی محدود نمانده است. دونالد ترامپ در اظهار نظرهای اخیر، با اشاره به وابستگی کوبا به نفت ونزوئلا، گفته است این کشور «در آستانه سقوط» قرار دارد و بدون نفت یارانهایِ کاراکاس «تاب نمیآورد»؛ سخنانی که در کوبا و در میان ناظران منطقهای بهعنوان نشانهای از تشدید فشار واشینگتن بر هاوانا تفسیر شده است. گزارش آسوشیتدپرس نیز تأکید میکند کاهش یا قطع نفت ونزوئلا میتواند بحران انرژی و خاموشیهای مزمن در کوبا را بدتر کند و اقتصاد این کشور را که زیر فشار کمبود سوخت و تنگنای مالی است، آسیبپذیرتر سازد.
در همین چارچوب، ناظران از گسترش دامنه تهدیدها و پیامدهای منطقهای نیز سخن میگویند: از یک سو، عملیات علیه رئیسجمهور ونزوئلا واکنشهای بینالمللی متضادی برانگیخته و از سوی دیگر، بحث درباره احتمال اقدامهای بعدی آمریکا در منطقه بالا گرفته است. رویترز در گزارشی جداگانه به نقل از ترامپ نوشته است او حتی احتمال تکرار حمله به ونزوئلا را نیز مطرح کرده و در عین حال درباره چند کشور دیگر منطقه هم لحن تهدیدآمیز داشته است.
آنچه اکنون در مرکز بحران قرار دارد، سه پرسش کلیدی است: نخست، ابعاد واقعی تلفات و خسارتها در ونزوئلا و سرنوشت نیروهای امنیتی و ساختار قدرت در کاراکاس؛ دوم، آینده رابطه کوبا ـ ونزوئلا در شرایطی که هاوانا بخشی از نیاز انرژی خود را از نفت ونزوئلا تأمین میکرد؛ و سوم، اینکه آیا عملیات اخیر سرآغاز مرحلهای تازه از مداخلهگری نظامی ـ امنیتی ایالات متحده در آمریکای لاتین خواهد بود یا نه. گزارشهای چند رسانه بینالمللی نشان میدهد که پیامدهای سیاسی و اقتصادی این رخداد، دستکم در کوتاهمدت، فراتر از مرزهای ونزوئلا و کوبا خواهد رفت.
