در حالی که ولودیمیر زلنسکی برای گفتوگوهای حیاتی درباره کمکهای نظامی در راه واشنگتن است، دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، اعلام کرد طی دو هفته آینده در بوداپست با ولادیمیر پوتین دیدار خواهد کرد — تصمیمی غیرمنتظره که نگرانیها در اروپا درباره عقبنشینی آمریکا از موضع حمایتی خود در جنگ اوکراین را افزایش داده است.
ترامپ شامگاه پنجشنبه در واشنگتن گفت پس از یک تماس تلفنی بیش از دو ساعته با پوتین، دو طرف بر سر برگزاری این نشست به توافق رسیدهاند. کاخ کرملین نیز این خبر را تأیید کرد، هرچند هیچیک از طرفین هنوز تاریخ دقیق دیدار را اعلام نکردهاند. ترامپ در گفتوگو با خبرنگاران در کاخ سفید گفت: «من تمام عمرم در کار معامله بودهام. امیدوارم این یکی را هم بهزودی تمام کنیم.»
در سایه تردید درباره کمکهای جدید به اوکراین
این تحولات همزمان با سفر زلنسکی به واشنگتن برای دیدار جمعه با ترامپ و تلاش برای جلب موافقت او در ارسال موشکهای دوربرد آمریکایی تاماهاک به اوکراین است. این موشکها، در صورت تحویل، برد حملات اوکراین را تا قلب روسیه افزایش خواهند داد.
کاخ سفید در روزهای اخیر نشانههایی از تمایل به افزایش کمکها به کییف نشان داده بود، اما لحن آشتیجویانه ترامپ پس از گفتوگویش با پوتین، بار دیگر احتمال حمایت جدید را زیر سؤال برده و نگرانی اروپاییها از «تسلیم واشنگتن در برابر مسکو» را برانگیخته است.
ترامپ از زمان آغاز ریاستجمهوریاش بارها تهدید کرده بود که روسیه را تحت فشار قرار خواهد داد، اما معمولاً پس از دیدار یا تماس با پوتین از مواضع خود عقبنشینی کرده است.
پوتین به ترامپ هشدار داد
به گفتهی یوری اوشاکوف، مشاور کرملین، پوتین در تماس تلفنی به ترامپ هشدار داده که تحویل موشکهای دوربرد به اوکراین میتواند به روند صلح لطمه بزند و روابط دوجانبه را بهشدت دچار آسیب کند. ترامپ در واکنش به این سخنان با لحنی شوخیآمیز گفت: «خب معلوم است! فکر میکنید بگوید لطفاً تاماهاکها را بفروشید؟ نه، او چنین چیزی نمیخواهد. این سلاح وحشتناکی است.»
زلنسکی در پاسخ به این مواضع در شبکه اجتماعی X نوشت: «همین که مسکو با شنیدن نام تاماهاکها برای گفتوگو شتاب میکند، نشان میدهد در موقعیت دفاعی قرار گرفته است.»
بوداپست؛ محل دیدار بحثبرانگیز
انتخاب بوداپست بهعنوان محل دیدار ترامپ و پوتین با واکنشهای گسترده روبهرو شده است. پوتین در برخی کشورهای اروپایی تحت پیگرد بینالمللی به اتهام جنایات جنگی است و سفر او به پایتخت مجارستان، کشوری عضو اتحادیه اروپا و ناتو، از دید بسیاری نمادی از شکاف در جبهه غرب تلقی میشود.
روابط اوکراین و مجارستان در ماههای اخیر به شدت تیره شده است. زلنسکی در سپتامبر، بوداپست را به «نفوذ پهپادهای مجارستانی به حریم هوایی اوکراین» متهم کرد و ویکتور اوربان، نخستوزیر مجارستان، در پاسخ گفت: «اوکراین دیگر یک کشور مستقل نیست.»
در حالی که بیشتر رهبران ناتو و اتحادیه اروپا همچنان از حمایت نظامی از کییف دفاع میکنند، اوربان از دیدار احتمالی ترامپ و پوتین استقبال کرده و در پیامی در X نوشت: «این خبر فوقالعادهای است برای مردم صلحطلب جهان. ما آمادهایم!»
او همچنین گفت که با ترامپ تلفنی گفتوگو کرده و مقدمات «نشست صلح آمریکا و روسیه» در حال انجام است.
تردیدها درباره نقش ترامپ بهعنوان «میانجی صلح»
ترامپ از زمان توافق آتشبس در غزه خود را بهعنوان «سازنده صلح» معرفی میکند و گفته است که میتواند جنگ اوکراین را نیز «سریعتر از هر کس دیگری» پایان دهد. اما منتقدان اروپاییاش میگویند تماسهای مکرر او با پوتین و تمایلش به مذاکره مستقیم، بیشتر نشانه عقبنشینی سیاسی است تا دیپلماسی مؤثر.
دن فرید، دیپلمات پیشین وزارت خارجه آمریکا، گفت: «پوتین تلاش میکند شتاب واشنگتن برای افزایش فشار بر روسیه را متوقف کند. احتمال دستیابی به آتشبس از مسیر فشار بر مسکو کاهش یافته است.»
تداوم درگیری و حملات متقابل
در حالی که ترامپ و پوتین برای دیدار بعدی آماده میشوند، جنگ در میدان نبرد شدت گرفته است. زلنسکی گفت روسیه در تازهترین حمله خود در شب پنجشنبه بیش از ۳۰۰ پهپاد و ۳۷ موشک به تأسیسات زیرساختی اوکراین شلیک کرده است. در مقابل، اوکراین نیز به پالایشگاه نفتی در منطقه ساراتوف روسیه حمله کرده است.
کییف امیدوار است با دریافت موشکهای تاماهاک بتواند برد حملات خود را گسترش دهد و شهرهای بزرگی چون مسکو و سنپترزبورگ را در تیررس قرار دهد.
گفتوگوهای مقدماتی در راه
پیش از دیدار بوداپست، قرار است هیأتهایی به رهبری مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، و سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه، در هفته آینده در مکانی هنوز نامشخص دیدار کنند. ترامپ گفته است روز جمعه در دفتر بیضی شکل کاخ سفید، زلنسکی را در جریان جزئیات تماس خود با پوتین قرار خواهد داد.
