حمله هوایی اسرائیل به یک مجتمع مسکونی در منطقه دیپلماتیک دوحه که به گفته تلآویو با هدف ترور رهبران ارشد حماس انجام شد، موجی از واکنشهای منطقهای و بینالمللی را برانگیخته و جایگاه آمریکا بهعنوان ضامن امنیتی خلیج فارس را به لرزه درآورده است.
بهگزارش رسانههای قطری، این حمله سهشنبهشب در حالی رخ داد که هیئت حماس در حال بررسی پیشنهاد آتشبس آمریکا برای جنگ غزه بود. حماس اعلام کرد که رهبران اصلی آن از این حمله جان به در بردند، اما پنج نفر از اعضای این جنبش و یک نیروی امنیتی قطری کشته شدند. تصاویر منتشرشده، انفجارهای عظیم در محله کتارا و شعلههای آتش در نزدیکی ساختمانهای مسکونی را نشان میدهد.
به گزارش میدل ایست ای قطر این اقدام را «جنایتکارانه و بزدلانه» خواند و تأکید کرد که حمله به خاک آن کشور نقض آشکار حاکمیت و امنیت ملی است. شورای مشورتی قطر هشدار داد بیعملی جامعه جهانی در برابر «جنایتهای مکرر اسرائیل» زمینهساز چنین تجاوزهایی شده است. در پی این حمله، رهبران عرب از جمله ولیعهد اردن و رئیسامارات راهی دوحه شدند و محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان نیز اعلام کرده است روز پنجشنبه وارد قطر خواهد شد. ریاض این اقدام اسرائیل را «نقض آشکار قوانین بینالمللی» و تهدیدی جدی برای ثبات منطقه خواند.
سازمان ملل متحد، از طریق دبیرکل آنتونیو گوترش، حمله به دوحه را «نقض فاحش حاکمیت قطر» محکوم کرد و نقش مثبت این کشور در میانجیگری برای آتشبس را یادآور شد. مسکو نیز با هشدار درباره «پیامدهای خطرناک» این اقدام، آن را تهدیدی علیه صلح منطقهای دانست. پاپ لئو نیز نگرانی خود را از «جدیشدن اوضاع» ابراز کرد.
هرچند نخستوزیر اسرائیل بنیامین نتانیاهو گفت حمله به دوحه در واکنش به حملات اخیر در اورشلیم و غزه انجام شد و آن را «کاملاً موجه» دانست، اما دولت آمریکا موضعی انتقادی گرفت. دونالد ترامپ در تماس تلفنی با امیر قطر اطمینان داد «چنین اتفاقی دیگر در خاک قطر تکرار نخواهد شد». معاون او، جیدی ونس، نیز گفت این حمله «به نفع آمریکا و اسرائیل نیست» هرچند اذعان کرد «چند نفر از رهبران حماس» کشته شدهاند. با این حال، سفیر اسرائیل در واشنگتن تأکید کرد که تلآویو در صورت لزوم حملات مشابهی را تکرار خواهد کرد.
در اروپا، واکنشها تند بود. رئیس کمیسیون اروپا، اورسولا فوندرلاین، خواستار اعمال تحریم علیه وزرای افراطی اسرائیل شد و هشدار داد «نباید از قحطی بهعنوان سلاح جنگی استفاده شود». در بریتانیا، بیش از ۶۰ نماینده پارلمان از نخستوزیر کییر استارمر خواستند سفر رسمی اسحاق هرتزوگ، رئیسجمهور اسرائیل، به لندن لغو شود و یادآور شدند دیوان بینالمللی دادگستری احتمال وقوع «نسلکشی» در غزه را تأیید کرده است.
ادامه کشتار در غزه
همزمان با این تحولات دیپلماتیک، حملات اسرائیل به غزه شدت یافته است. وزارت بهداشت غزه اعلام کرد که تنها در ۲۴ ساعت گذشته ۴۱ فلسطینی جان باختهاند. شمار کل قربانیان از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ تاکنون به دستکم ۶۴ هزار و ۶۵۶ نفر رسیده و بیش از ۱۶۳ هزار و ۵۰۰ نفر زخمی شدهاند. بسیاری دیگر همچنان زیر آوار گرفتارند.
آتشبس دورتر از همیشه
رهبران حماس در زمان حمله در حال بررسی پیشنهاد جدید دولت ترامپ برای آزادی دهها گروگان اسرائیلی در ازای توقف موقت جنگ بودند. اما نخستوزیر قطر پس از حمله اعلام کرد ادامه مذاکرات بیفایده است. این در حالی است که بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، تحت فشار متحدان راستگرای خود بر آغاز عملیات زمینی جدید در غزه تأکید دارد؛ اقدامی که به گفته ناظران میتواند جان گروگانهای باقیمانده را بیش از پیش به خطر اندازد.
کمیسیون اروپا کمکهای مالی دوجانبه به اسرائیل را متوقف کرد
کمیسیون اروپا با توجه به عملکرد اسرائیل در غزه حمایتهای دوجانبه خود از این کشور را متوقف کرد. گفته میشود اعمال تحریمهای احتمالی نیز در دست بررسی است. این امر اما منوط به جلب موافقت کشورهای عضو است.
به گزارش دویچه وله، اورزولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اتحادیه اروپا، روز چهارشنبه ۱۰ سپتامبر (۱۹ شهریور) با اشاره به عملکرد اسرائیل در نوار غزه از تعلیق کمکهای مالی دوجانبه به این کشور خبر داد.
او در نطق خود در مورد وضعیت اتحادیه اروپا تصریح کرد این تصمیم، همکاری با جامعه مدنی اسرائیل و همچنین بنیاد “ید وشم” را تحت تأثیر قرار نمیدهد. بنیاد مزبور با هدف “بزرگداشت یاد قربانیان جنایات نازیها و حفظ اسناد و آثار فاجعه نسلکشی یهودیان” بنیان گذاشته شد.
