اخبار روز: بیش از ۱۸۰۰ بازیگر، کارگردان، تهیهکننده و هنرمند شناختهشده، از جمله چندین ستاره هالیوودی، در بیانیهای که روز دوشنبه منتشر شد تعهد کردند با هیچیک از نهادهای سینمایی اسرائیل همکاری نکنند. این اقدام، که از سوی خبرگزاری رویترز گزارش شد، واکنشی است به تداوم حملات اسرائیل به نوار غزه و بحران انسانی ناشی از آن که تصاویر کودکان گرسنه و غیرنظامیان قربانی خشم جهانی را برانگیخته است.
در متن تعهد آمده است: «با الهام از فیلمسازان متحد علیه آپارتاید که از نمایش آثار خود در آفریقای جنوبیِ دوران آپارتاید خودداری کردند، ما متعهد میشویم که در جشنوارهها، سالنهای سینما، شبکهها و شرکتهای تولید فیلم اسرائیلی که در جنایت و آپارتاید علیه مردم فلسطین دست دارند، فیلمی نمایش ندهیم و همکاری نکنیم.» امضاکنندگان تأکید کردهاند این تعهد شامل تحریم افراد اسرائیلی نمیشود، بلکه صرفاً نهادهایی را هدف میگیرد که در «سفیدشویی یا توجیه نقض حقوق فلسطینیان» نقش داشتهاند.
بیانیه به نظر مشورتی دیوان بینالمللی دادگستری در سال گذشته اشاره کرده که اشغال سرزمینهای فلسطینی از سوی اسرائیل را غیرقانونی دانسته بود. همچنین یادآوری کرده است بسیاری از کارشناسان حقوقی و دانشگاهیان حمله نظامی اسرائیل به غزه را مصداق «نسلکشی» ارزیابی کردهاند.
از جمله امضاکنندگان میتوان به بازیگران سرشناسی چون اولیویا کلمن، اما استون، مارک رافالو، تیلدا سوئینتن، ریز احمد، خاویر باردم و سینتیا نیکسون اشاره کرد. این اقدام در ادامه موج گسترده اعتراضات فرهنگی و هنری علیه سیاستهای اسرائیل صورت گرفته است.
این موج اعتراضی در عرصه سینما همزمان با موفقیت فیلم «صدای هند رجّب» در جشنواره ونیز شدت گرفته است؛ اثری درباره دختربچه پنجساله فلسطینی که سال گذشته به دست نیروهای اسرائیلی کشته شد و در ونیز با تشویق ایستاده حضار روبهرو شد. برد پیت و واکین فینیکس از تهیهکنندگان اجرایی این فیلم بودهاند.
این تعهد هنرمندان بخشی از فشار فزاینده بینالمللی بر اسرائیل است که اکنون از عرصه سیاست و خیابان به دنیای هنر و فرهنگ نیز کشیده شده است.
تعهد بیش از ۱۸۰۰ هنرمند جهانی به عدم همکاری با نهادهای سینمایی اسرائیل، صرفاً یک اقدام نمادین فرهنگی نیست؛ بلکه بازتابی از گسترش جنبش بایکوت اسرائیل (BDS) به حوزهای است که همواره نقشی کلیدی در شکلدهی افکار عمومی داشته است.
در شرایطی که دولتها و برخی نهادهای بینالمللی در برابر بحران انسانی غزه عمدتاً منفعل یا همدست بودهاند، این ابتکار از سوی جامعه هنری نشان میدهد فشار بر اسرائیل دیگر محدود به عرصه دیپلماسی یا اقتصاد نیست و در میدان نرمِ فرهنگ نیز مشروعیت این رژیم به چالش کشیده میشود.
حضور چهرههای شناختهشدهای چون اولیویا کلمن، مارک رافالو و خاویر باردم، بُعد رسانهای و جهانی این حرکت را تقویت میکند. این اقدام میتواند در درازمدت به انزوای فرهنگی اسرائیل بینجامد؛ مشابه تجربه آفریقای جنوبی در دوران آپارتاید که بایکوت هنری و ورزشی یکی از عوامل مهم فروپاشی آن نظام بود.
این موج فرهنگی پیام روشنی برای سیاستمداران غربی دارد: فاصله میان افکار عمومی و مواضع رسمی دولتها در قبال فلسطین روزبهروز عمیقتر میشود. اگر سیاستمداران از تغییر مسیر خودداری کنند، خطر از دست دادن مشروعیت داخلی و شکاف با جامعه مدنی بیش از پیش بالا میرود.
