در واکنشی شدید به تصمیم اخیر دولت لبنان درباره خلع سلاح گروههای غیردولتی، شیخ نعیم قاسم، دبیرکل حزبالله لبنان، روز جمعه در سخنرانیای تلویزیونی در بعلبک، این اقدام را «پروژهای آمریکایی-اسرائیلی» خواند و هشدار داد که در صورت اجرای آن، لبنان با «نبردی عاشورایی» و خطر «فروپاشی داخلی» روبرو خواهد شد.
قاسم با اشاره به اینکه «سلاح مقاومت را تحویل نخواهیم داد»، تأکید کرد که دولت لبنان با پیروی از دستورات خارجی، کشور را در معرض جنگ داخلی قرار میدهد. او گفت: «اگر ما را خلع سلاح کنید، حیاتی برای لبنان باقی نخواهد ماند. یا با هم زندگی میکنیم یا باید با دنیا خداحافظی کرد.»
این اظهارات تند تنها ساعاتی پس از پایان سفر علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران به بیروت بیان شد. سفری که خود با حواشی گستردهای در محافل سیاسی لبنان همراه بود.
تصمیم دولت و واکنش حزبالله
هفته گذشته، دولت لبنان با تصویب طرحی به ابتکار آمریکا و با حمایت اسرائیل، اعلام کرد که سلاح باید به طور انحصاری در اختیار دولت و نیروهای مسلح رسمی کشور باشد. بر اساس این طرح، ارتش لبنان موظف شده تا پایان ماه جاری برنامهای برای خلع سلاح حزبالله ارائه دهد؛ برنامهای که تا پایان سال ۲۰۲۵ باید اجرایی شود.
هرچند حزبالله در ابتدا واکنش علنی نشان نداد و به نظر میرسید در حال سبکسنگین کردن میان حفظ مقاومت و مواجهه با فشارهای سیاسی داخلی و خارجی است، اما تحولات روزهای اخیر بهویژه پس از حضور لاریجانی در بیروت، ورق را برگرداند.
نقش سفر علی لاریجانی در چرخش موضع حزبالله
سفر چهارشنبه گذشته علی لاریجانی به لبنان و دیدار او با مقامات بلندپایه کشور، از جمله نخستوزیر نواف سلام، با انتقادهای گستردهای همراه شد. پیام لاریجانی در شبکه اجتماعی «ایکس» با لحنی محاورهای و لهجه لبنانی، که در آن دخالت ایران در امور لبنان را رد کرده بود، بازتاب زیادی داشت و از سوی برخی چهرههای سیاسی و کاربران شبکههای اجتماعی به عنوان «طعنهآمیز و تحقیرآمیز» تلقی شد.
در پی این سفر، شماری از سیاستمداران لبنانی از جمله وزیر خارجه یوسف رجی و نماینده پارلمان مارک ضو، نسبت به حضور لاریجانی و اظهاراتش واکنش منفی نشان دادند و آن را نشانهای از دخالت غیرمستقیم ایران در تحولات لبنان دانستند.
با این حال، سفر لاریجانی به نظر میرسد نقش مهمی در تصمیم حزبالله برای خروج از سکوت اولیه و اتخاذ موضعی تهاجمی ایفا کرده باشد.
تهدید به گسترش اعتراضات و مسئولیت دولت
دبیرکل حزبالله در سخنان روز جمعه خود دولت لبنان را متهم کرد که با اجرای این تصمیم، «مقاومت و خود لبنان را خلع سلاح» میکند و «کشور را به اسرائیل واگذار کرده است». او هشدار داد که اگر این روند ادامه یابد، «اعتراضات خیابانی» میتواند از کنترل خارج شده و حتی تا مقابل سفارت آمریکا در لبنان پیش رود.
او همچنین با بیان اینکه حزبالله اعتراضات خود را برای امکان گفتوگو به تعویق انداخته بود، تأکید کرد که اکنون شرایط تغییر کرده است و «دولت مسئول کامل هرگونه انفجار داخلی و ویرانی لبنان خواهد بود».
چشمانداز نگرانکننده
اظهارات نعیم قاسم نشانهای آشکار از شدت گرفتن شکاف داخلی در لبنان است. با وجود تلاش برخی نهادهای دولتی برای اعمال حاکمیت کامل دولت بر کلیه ساختارهای نظامی، حزبالله همچنان بر مشروعیت مقاومت مسلحانه در برابر اسرائیل و تهدیدات خارجی تأکید دارد.
همزمان، فشارهای بینالمللی بر لبنان برای تحقق اصلاحات ساختاری و پایان دادن به نقش مستقل نظامی حزبالله افزایش یافته است. اما با تهدید به «نبرد عاشورایی» و احتمال بروز بحران داخلی، لبنان در یکی از پرتنشترین لحظات خود طی سالهای اخیر قرار گرفته است.
