روزنامه اسرائیلی هاآرتص در یک گزارش تحلیلی – تصویری دقیق و پرجزئیات از برنامه ارتش اسرائیل برای اشغال شهر غزه ارائه میدهد؛ شهری که اکنون حدود ۱٫۲ میلیون نفر – شامل ۷۰۰ هزار ساکن پیش از جنگ و نزدیک به نیممیلیون آواره – در آن زندگی میکنند و به پایگاه اصلی چریکهای آماده و باتجربه حماس بدل شده است.
بر اساس این گزارش، رئیس ستاد ارتش اسرائیل، ایال زمیر، به زودی طرح اشغال غزه را به نخستوزیر بنیامین نتانیاهو ارائه خواهد کرد؛ طرحی که برخی اعضای کابینه امنیتی خواستار اجرای آن با شدتی مشابه ویرانی شهر بیتحنون هستند. اما تفاوت اصلی در این است که غزه شهری متراکم با ساختمانهای بلند است و تخریب کامل آن نیازمند نیروی انسانی، تجهیزات و زمان بسیار بیشتری خواهد بود. ارتش تخمین زده برای این عملیات باید ۱۰۰ هزار نیروی ذخیره جدید فراخوانده شود که فراتر از سقف تعیینشده کابینه است.
شرایط میدانی نسبت به ماههای قبل پیچیدهتر شده است. حماس که در محلههایی مانند الشاطی، صبرا، دراج و تفاح پیشتر بخش بزرگی از نیروهایش را از دست داده بود، حالا ماهها فرصت آمادهسازی داشته و تنها فرمانده ارشد زندهماندهاش، عزالدین الحدّاد، هدایت گروههای کوچک و پراکنده چریکی را برعهده دارد. ارتش پیشبینی میکند با حجم بالایی از کمینها، بمبها، موشکهای ضدزره و تکتیراندازها مواجه شود؛ خطری که جان گروگانهای اسرائیلی را نیز تهدید میکند.
مهمترین بخش طرح زمیر، تخلیه کامل ۱٫۲ میلیون غیرنظامی پیش از آغاز عملیات است؛ اقدامی که برآورد میشود یک تا ده روز طول بکشد. سپس اشغال شهر بین چند ساعت تا چند روز زمان خواهد برد، اما پاکسازی کامل زیرساختهای زمینی و زیرزمینی بیش از یک سال به طول خواهد انجامید. با این حال، مشاور حقوقی ارتش هشدار داده اشغال کامل، طبق قوانین بینالمللی، اسرائیل را ملزم به تأمین نیازهای اساسی جمعیت غیرنظامی – از غذا و آب و دارو تا خدمات بهداشتی و امنیت – میکند؛ مسئولیتی که برنامه روشنی برای آن ارائه نشده است.
طبق طرح، جاده صلاحالدین بازگشایی و ساکنان مجبور خواهند شد به جنوب و فراتر از «کریدور نتساریم» منتقل شوند. بیشتر جمعیت در منطقه المواسی متمرکز خواهند شد؛ جایی که ارتش از آغاز جنگ آن را «منطقه انسانی» نامیده، هرچند شرایط زندگی در آن بسیار سخت و هدف حملات متعدد بوده است. با این جابهجایی، مردم غزه – که پیش از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ هم در متراکمترین نقطه جهان زندگی میکردند – در فقط ۲۵ درصد نوار غزه فشرده خواهند شد. ارتش قصد دارد اردوگاههای چادری و مراکز پذیرش ایجاد کند، اما هنوز راهکاری برای توزیع غذا و خدمات ضروری اعلام نشده است.
شهرداری غزه تخمین میزند ۷۰ تا ۸۰ درصد ساختمانهای شهر آسیب دیده یا ویران شدهاند. در محلههای شمالی و جنوبی، از ریمال و تلالهوا تا زیتون، صبرا، شجاعیه، دراج و تفاح، تخریب گسترده است و خیابانها به راهروهای باریک میان تودههای آوار تبدیل شدهاند. حتی اماکن تاریخی مانند مسجد بزرگ عمری و حمام ۷۰۰ ساله «السمرا» نیز آسیب دیدهاند. در جاهایی که همهچیز ویران نشده، فضاهای باز – از پارکها و زمینهای ورزشی تا حیاط مدارس – به اردوگاههای موقت پناهجویان تبدیل شده است. با وجود خطر اشغال، بسیاری از مردم که بارها آواره شدهاند، نمیدانند دیگر به کجا میتوانند بگریزند.
این گزارش «هاآرتص» نشان میدهد که اسرائیل در آستانه ورود به سختترین و پرهزینهترین مرحله جنگ غزه است؛ مرحلهای که هم از نظر نظامی و لجستیکی و هم از منظر حقوقی و انسانی، چالشهای سنگینی برای این کشور به همراه خواهد داشت.
