مکثی بر “کار کثیف” – خسرو باقرپور

برای کسانی چون من که نزدیک به چهل، پنجاه سال است در آلمان کار و زندگی می‌کنیم، و با واژگان و ادبیات نیز سر و کار داریم، واژه‌ی Drecksarbeit  “دِرِک-ز آربایت” در ترجمه‌ی واژه به واژه؛ به معنای: دِرک (کثیف) و آربایت (کار) است. برای مثال به این جمله‌ی اعتراضی توجه کنید: – “فلانی کار تمیز را انجام می دهد، اما، نوبت که به ما می‌رسد، باید گندکاری (یا کار کثیف) را انجام بدهیم.” اما… وقتی این ترکیب (درک-ز آربایت) به مثابهِ یک واژه استفاده شود، معنایی دیگر دارد که داستان‌ها ورای آن نهفته است. 

در دهه‌ی بیست تا پنجاه قرن گذشته، به خصوص در گروه‌های مافیایی در ایتالیا و آمریکا، سفارش قتل دادن، به این گروه‌ها مرسوم بود و (کار کثیف) نامیده می شد که شخص انجام دهنده‌ی عضوِ مافیا، صورت می داد. یعنی کاری که از عهده‌ی هر کسی بر نمی‌آید. با این توضیح؛ کارهای ناخواستنی، کارهای بسیار سخت و دشوار و آلوده کننده‌ی دست (“دست های آلوده” اثر ژان پل سارتر؛ یاد باد!)، “کار کثیف” نام می‌گیرد. کارهایی که حتی به “کار” به مفهوم رایج آن هم ممکن است نظر نداشته باشد. به مثل: به کسی بگویند؛ تو وظیفه داری خبر مرگ فرزند یا عزیز فلانی را به او بدهی. یا، مثلا؛ کسی می‌میرد؛ گروهی در باب مرگ وی تقسیم وظیفه می کند، یکی مجلس یادبود را سازمان می‌دهد، دیگری پذیرایی از سوگواران را به عهده می‌گیرد و یکی دیگر هم وظیفه‌اش می‌شود شستن جسد درگذشته و کفن‌کردن‌اش! به این آخری؛ اصطلاحا در زبان آلمانی می‌گویند؛ بیچاره فلانی؛ “کار کثیف” را انجام داد. بازهم مثلی دیگر: عده‌ای با هم شروع به ساختن خانه‌ای در محلی نا‌امن می‌کنند، یکی دیوار می‌چیند، دیگری سقف را درست می‌کند، یکی‌دیگر نجاری می‌کند و از این‌گونه کارها… به یکی هم وظیفه می‌دهند؛ -چون این محل امن نیست و ممکن است شب‌ها بیایند و مصالح را بدزدند، تو شب‌ها بیدار باش و نگهبانی بده! این یعنی “کار کثیف” را انجام دادن! یعنی کاری که ناخواستنی و دشوار و نفرت‌آور است و کسی دلش نمی‌خواهد انجام بدهد. هماره در ورای “کار کثیف” شرکای دیگری نیز قرار دارند. کسی که “کار کثیف” را انجام می‌دهد؛ از ستون‌های اصلی‌ی این تیم است، از او دلجویی می‌شود و سپاس‌اش می‌گویند. در پیوند با حمله‌ی اسرائیل به ایران هم صدراعظم آلمان به اسرائیل فرموده است: “حالا که تو اونجایی و نزدیک‌تری، این کار را واسه ما انجام بده!”

با توجه به آن چه در بالا گفته شد؛ در این‌جا می‌خواهم بر سرشت این واژه، در پیوند با سخنان “فردریش مرتس”، صدراعظم آلمان و حمایت او از اسرائیل و هجوم نظامی‌ی او به ایران تمرکز کنم: وی گفت: “اسرائیل کار کثیف را برای همه‌ی ما انجام می دهد”.  مرتس این سخنان را در حاشیه‌ی نشست گروه ۷ در کانادا و در گفت‌وگو با شبکه ZDF آلمان بر زبان راند.

این سخنان، وقتی در پیوند با حمله‌ی نظامی به کشوری صورت می‌گیرد و سبب‌ساز کشتار شهروندان آن کشور می‌شود، دیگر تنها اظهار نظری سیاسی نیست. فقط زبان جنگ هم نیست. این زبانِ “رایش سوم” است. این زبان نازیسم” است که کشتن غیرنظامیان را به عنوان کار کثیف توصیف می‌کند. 

زبان صدراعظم آلمان، زبانی است که ریشه در شروع جنگ جهانی‌ی دوم توسط نازی‌ها دارد. 

“کار کثیف” در تاریخ معاصر آلمان و از شروع جنگ جهانسوز دوم، لق‌لقه‌ی زبان نازی‌ها و سران آن‌ها بوده است. این سخن؛ سخنی آشناست. شغلی که مردم از انجام آن توسط دیگران خوشحال می‌شوند، زیرا به معنای کثیف شدن دست‌هایشان است و شادا که خود انجامش نمی‌دهند. با این حال، فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، تنها کسی نیست که فقط زبان نازی‌ها را برای ستایشِ نابودی اتخاذ می‌کند. دولت فدرال او نیز دولتی است که حرکت تاریخی به سمت شرق اروپا را به عنوان یک مفهوم ژئوپلیتیکی پذیرفته است. مرتس قصد دارد “قوی‌ترین ارتش اروپا را ایجاد کند” تا آلمان را به عنوان محافظ اروپای شرقی در برابر روسیه معرفی کند. برای اولین بار از سال ۱۹۴۵، یک تیپ تانک آلمانی حتی در لیتوانی در مرز روسیه مستقر شده است. هر اندیشه‌ای با انبانِ واژه‌گان خویش سخن می‌گوید. 

افسوس… “صدها چراغ دارد و بیراهه می‌رود!”