گزارش اختصاصی گاردین نشان میدهد ارتش اسرائیل در حملهی روز دوشنبه به یک کافهی شلوغ ساحلی در غزه، از بمبی به وزن ۵۰۰ پوند (معادل ۲۳۰ کیلوگرم) استفاده کرده است. به گفتهی کارشناسان حقوق بینالملل، استفاده از چنین مهماتی در منطقهای که حضور پرشمار غیرنظامیان از جمله کودکان، زنان و سالمندان کاملاً محرز بوده، غیرقانونی و ممکن است مصداق جنایت جنگی باشد.
تصاویر و بقایای سلاحی که خبرنگاران گاردین از میان ویرانههای کافه «البقاع» در شهر غزه تهیه کردهاند، توسط متخصصان مهمات بهعنوان قطعاتی از بمب آمریکایی «MK-82» شناسایی شده است؛ بمبی پرقدرت که در دهههای اخیر در بسیاری از عملیاتهای هوایی بهکار رفته و موج انفجار گستردهای تولید میکند.
دو کارشناس مهمات تأیید کردند دهانهی بزرگ انفجار در محل کافه، نشانهی استفاده از بمبی بزرگ و قدرتمند مانند MK-82 است. سخنگوی ارتش اسرائیل اعلام کرد این حمله هنوز تحت بررسی است، با این حال مدعی شد «پیش از حمله، اقداماتی برای کاهش خطر آسیب به غیرنظامیان از طریق پایش هوایی صورت گرفته است»!
بر اساس اعلام مقامات درمانی، در این حمله بین ۲۴ تا ۳۶ نفر کشته و دهها تن دیگر زخمی شدند. قربانیان شامل فیلمسازی شناختهشده، هنرمند، زن خانهدار ۳۵ ساله و کودکی ۴ ساله بودند. در میان زخمیها، یک پسر ۱۴ ساله و دختری ۱۲ ساله نیز حضور دارند.
کارشناسان حقوق بینالملل تأکید کردهاند طبق کنوانسیون ژنو، نیروهای نظامی مجاز به انجام حملاتی نیستند که موجب تلفات غیرنظامی «بیش از حد یا نامتناسب» نسبت به سود نظامی احتمالی شوند. آنها معتقدند هدف حمله تنها در صورتی میتوانست موجه باشد که حذف آن میتوانست تأثیر بسیار مهمی بر روند جنگ داشته باشد.
کافه البقاع که از حدود ۴۰ سال پیش تأسیس شده، محلی خانوادگی و پررفتوآمد در ساحل شهر غزه بوده و در آن نوشیدنیهای ساده و شیرینی ارائه میشده است. بر اساس گزارشها، این منطقه تحت هیچیک از دستورات تخلیه ارتش اسرائیل قرار نداشته و ورود و خروج به کافه از زاویهی دید بالا کاملاً مشخص بوده است.
گری سیمپسون، از اعضای دیدهبان حقوق بشر، گفت: «ارتش اسرائیل ادعا کرده از پایش هوایی برای کاهش تلفات غیرنظامی استفاده کرده که بهوضوح یعنی از شلوغ بودن کافه مطلع بوده است. استفاده از بمبی با این قدرت در چنین فضایی، بهوضوح حملهای نامتناسب یا کور بوده و باید به عنوان جنایت جنگی مورد بررسی قرار گیرد.»
اندرو فورد، استاد حقوق بشر در دانشگاه دوبلین نیز با اشاره به ماهیت تسلیحات بهکاررفته، این حمله را «شوکآور» خواند و گفت: «حتی دقیقترین هدفگیری هم در چنین محیط پرجمعیتی نمیتواند مانع از کشتار کور شود.»
مارک شَک، استاد حقوق بینالملل در دانشگاه کپنهاگ، نیز گفت: «تقریباً غیرممکن است که استفاده از چنین سلاحی را توجیه کرد؛ اگر صحبت از تلفات ۲۰ یا ۳۰ یا ۴۰ غیرنظامی است، تنها در مواردی بسیار خاص چنین حملهای ممکن است از نظر نظامی قابل قبول باشد.»
پژوهشگر تسلیحات و نظامی پیشین ارتش آمریکا، ترور بال، قطعات مشاهدهشده در محل را متعلق به بمبهای MPR500 یا MK-82 تشخیص داده است. اگرچه یک کارشناس دیگر نیز این نظر را تأیید کرد، اما سومین کارشناس اعلام کرد بر اساس تصاویر موجود نمیتواند بهطور قطعی قضاوت کند.
در حالی که اسرائیل از مجموعهای از تسلیحات متنوع و دقیق برخوردار است و بارها در حملات خود از مهمات کوچکتری برای هدفگیری افراد استفاده کرده، اینبار به کارگیری بمبهای سنگین، پرسشهای حقوقی و اخلاقی جدی را در پی داشته است.
در بیانیهای که ارتش اسرائیل پیشتر منتشر کرده، آمده بود: «انتخاب نوع مهمات بسته به ماهیت هدف، موضوعی حرفهای است… برخی اهداف تنها با استفاده از مهماتی سنگین از بین میروند، بهویژه در مواردی که با ساختارهای عظیم یا زیرزمینی روبهرو هستیم.»
این حمله، یکی از مرگبارترین موارد در حملات اخیر به غزه محسوب میشود و بار دیگر بحث جنایت جنگی در عملیاتهای نظامی اسرائیل را در سطح بینالمللی داغ کرده است.
