دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، در سخنرانی سالانه خود در کنگره که طولانیترین سخنرانی سالانه در تاریخ آمریکا بود، بار دیگر ایران را در کانون مواضع امنیتی خود قرار داد و ضمن تأکید لفظی بر ترجیح دیپلماسی، تهدید کرد واشنگتن «هرگز اجازه نخواهد داد» تهران به سلاح هستهای دست یابد. روزنامه گاردین این سخنرانی را «بیاهمیتترین» سخنرانی سالانه یک رئیس جمهور آمریکا نامید که بازتابی از شکاف عمیق و بنبست گفتمانی در سیاست این کشور است
دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، در سخنرانی سالانه خود در کنگره که طولانیترین سخنرانی سالانه در تاریخ آمریکا توصیف شده، بار دیگر ایران را در کانون مواضع امنیتی خود قرار داد و ضمن تأکید لفظی بر ترجیح دیپلماسی، تهدید کرد واشنگتن «هرگز اجازه نخواهد داد» تهران به سلاح هستهای دست یابد. این موضع در شرایطی بیان شد که دولت او طی هفتههای اخیر بزرگترین تمرکز نظامی آمریکا در اطراف ایران در سالهای گذشته را سامان داده و گزینههای حمله را بررسی میکند.
ترامپ در بخش مربوط به ایران، جمهوری اسلامی را «بزرگترین حامی تروریسم در جهان» خواند و گفت: «ترجیح من حل این مسئله از طریق دیپلماسی است. اما یک چیز قطعی است: من هرگز اجازه نخواهم داد آنها به سلاح هستهای دست پیدا کنند.» او در عین حال هیچ جزئیاتی درباره اهداف، جدول زمانی یا خطوط قرمز راهبرد خود ارائه نکرد؛ سکوتی که در فضای تشدید تنشهای نظامی با ایران، ابهامهای موجود درباره مسیر واشنگتن را حفظ کرده است.
این مواضع در حالی مطرح شد که سخنرانی ترامپ بیشتر رنگوبوی داخلی داشت و او تلاش کرد سال نخست ریاستجمهوری خود را «چرخشی تاریخی» برای آمریکا معرفی کند. رئیسجمهور آمریکا با لحنی پیروزمندانه مدعی شد کشور را از وضعیت بهجا مانده از دولت پیشین «بازسازی» کرده و «دوباره در حال پیروزی» است. او با این حال پیشنهادهای تازه اندکی ارائه کرد و بخش عمده سخنانش به برشمردن دستاوردهای ادعایی و حمله به مخالفان دموکرات اختصاص یافت.
سخنرانی نزدیک به دو ساعته ترامپ در فضایی پرتنش در صحن مشترک کنگره برگزار شد؛ جایی که شماری از نمایندگان دموکرات با پلاکارد و شعار به سخنان او اعتراض کردند و برخی نیز جلسه را ترک کردند. همزمان نظرسنجیهای تازه نشان میدهد محبوبیت رئیسجمهور در آستانه انتخابات میاندورهای نوامبر پایین مانده و نگرانیهای اقتصادی رأیدهندگان—از جمله هزینههای زندگی—بزرگترین چالش سیاسی او محسوب میشود.
ترامپ در سخنان خود به موضوعات خارجی دیگری مانند جنگ غزه و آزادی گروگانهای اسرائیلی نیز اشاره کرد، اما درباره ایران—با وجود آرایش نظامی گسترده آمریکا در منطقه—از ارائه راهبرد روشن خودداری کرد. همین ابهام، بهویژه در آستانه دور تازه مذاکرات هستهای با تهران و همزمان با تهدیدهای مکرر واشنگتن به اقدام نظامی، نشان میدهد که پرونده ایران همچنان یکی از محورهای اصلی سیاست خارجی دولت ترامپ و از عوامل بالقوه تعیینکننده در معادلات داخلی آمریکا باقی مانده است.
طولانیترین و بیاهمیتترین سخنرانی
روزنامه گاردین در تفسیری پیرامون سخنرانی سالانه ترامپ نوشت: نخستین سخنرانی سالانه دونالد ترامپ در دور دوم ریاستجمهوریاش که با ۱۰۷ دقیقه رکورد طولانیترین سخنرانی سالانه تاریخ آمریکا را شکست، از نگاه بسیاری ناظران بهجای ارائه برنامه و چشمانداز، صحنهای از جدال حزبی، اغراقهای سیاسی و شکافهای عمیق اجتماعی بود؛ تا جایی که منتقدان آن را یکی از «بیاثرترین» سخنرانیهای سالانه یک رئیسجمهور ارزیابی کردند.
ترامپ که با استقبال پرشور جمهوریخواهان وارد صحن مجلس نمایندگان شد، سخنان خود را با تصویری پیروزمندانه از آمریکا آغاز کرد و مدعی شد کشور «بزرگتر، بهتر، ثروتمندتر و قویتر از همیشه» شده است. او از کاهش تورم و قیمت سوخت و رونق بازار کار سخن گفت؛ تصویری خوشبینانه که بهگفته منتقدان با واقعیت زندگی میلیونها آمریکاییِ درگیر هزینههای روزمره فاصله داشت.
اما فضای سخنرانی خیلی زود به تقابل سیاسی کشیده شد. در آغاز جلسه، ال گرین، نماینده دموکرات، با بالا بردن دستنوشتهای در اعتراض به انتشار یک ویدئوی نژادپرستانه از سوی ترامپ، جنجال آفرید و پس از مشاجره با جمهوریخواهان از صحن خارج شد. در ادامه نیز بارها نمایندگان دموکرات با فریاد «دروغ است» یا «تو دروغ میگویی» به ادعاهای رئیسجمهور واکنش نشان دادند و برخی از آنان پیش از پایان سخنرانی جلسه را ترک کردند.
ترامپ در بخشهایی از سخنانش حملات تندی به دموکراتها و مهاجران انجام داد و آنان را عامل «ویرانی کشور» خواند. او همچنین با لحنی تند از مهاجرت و «فرهنگهای وارداتی» انتقاد کرد؛ مواضعی که اعتراض نمایندگانی چون ایلهان عمر و رشیده طلیب را برانگیخت. این تقابلهای لفظی، فضای سخنرانی را بیش از پیش قطبی و پرتنش کرد و شکافهای نژادی و سیاسی در سیاست آمریکا را بهنمایش گذاشت.
با وجود طول بیسابقه سخنرانی، ترامپ پیشنهادهای سیاسی تازه اندکی مطرح کرد. او از «جنگ علیه تقلب» به رهبری معاونش سخن گفت و بار دیگر بر موضوعاتی چون تعرفهها، امنیت مرزی و مبارزه با جرم تأکید کرد، اما برنامه مشخصی برای مشکلات اصلی رأیدهندگان—بهویژه هزینههای زندگی—ارائه نداد. همین خلأ محتوایی، در کنار تکرار ادعاهای جنجالی، سبب شد سخنرانی نتواند بر افکار عمومی یا معادلات سیاسی اثر محسوسی بگذارد.
این وضعیت در شرایطی رخ میدهد که ترامپ با محبوبیتی پایینتر از هر رئیسجمهور دیگری در نخستین سخنرانی سالانهاش روبهروست و جمهوریخواهان در آستانه انتخابات میاندورهای برای حفظ اکثریت شکننده خود در کنگره تلاش میکنند. در چنین فضایی، بهباور منتقدان، طولانیترین سخنرانی سالانه تاریخ آمریکا بیش از آنکه نقطه عطفی سیاسی باشد، بازتابی از شکاف عمیق و بنبست گفتمانی در سیاست این کشور بود.
