رسانههای بریتانیایی به نقل از منابع دولتی گزارش دادهاند که کییر استارمر، نخستوزیر این کشور، درخواست دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، برای استفاده از پایگاههای هوایی بریتانیا در صورت انجام حمله پیشدستانه به ایران را رد کرده و گفته است که چنین اقدامی میتواند ناقض قوانین بینالمللی باشد چرا که این قوانین، میان کشوری که مستقیماً حمله را انجام میدهد و کشوری که با آگاهی از شرایط «اقدام غیرقانونی بینالمللی» از آن حمایت میکند، تفاوتی قائل نمیشوند.
روزنامه تایمز لندن که نخستین بار اختلاف لندن و واشنگتن بر سر دسترسی به پایگاههای هوایی را گزارش کرد، میگوید که کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، با استفاده آمریکا از پایگاه هوایی فیرفورد در انگلستان و همچنین دیهگو گارسیا در قلمرو برونمرزی بریتانیا در اقیانوس هند برای هرگونه حمله به ایران، مخالفت کرده است.
به گزارش ار. اف. ی، این دو پایگاه طی دهههای گذشته از مراکز مهم استقرار نیروهای نظامی آمریکا در عملیاتهای برونمرزی این کشور بودهاند و دیهگو گارسیا بهویژه به عنوان پایگاه کلیدی ناوگان بمبافکنهای سنگین آمریکا شناخته میشود.
تایمز به نقل از منابع دولتی نوشت که نگرانی بریتانیا این است که اجازه دادن به آمریکا برای استفاده از این پایگاهها «نقض قوانین بینالمللی محسوب شود چرا که طبق این اصول، میان کشوری که مستقیماً حمله را انجام میدهد و کشوری که با آگاهی از شرایط “اقدام غیرقانونی بینالمللی” از آن حمایت میکند، تفاوتی قائل نمیشود.»
رسانههای دیگری از جمله بیبیسی، گاردین و تلگراف نیز با استناد به منابع خود، گزارشهایی درباره مخالفت بریتانیا با این درخواست منتشر کردهاند.
در گذشته، درخواستهای آمریکا برای استفاده عملیاتی از پایگاههای نظامی بریتانیا بهصورت موردی بررسی شده و معیارهای دقیق آن به دلایل امنیتی علنی نشده است.
طبق گزارش ژانویه نشریه دفاعی بریتانیا، آل کارنز، وزیر امور کهنهسربازان بریتانیا، در پاسخ به پرسشهای جرمی کوربین، نماینده مستقل پارلمان این کشور، گفته بود که «تمامی تصمیمها درباره تأیید استفاده کشورهای خارجی از پایگاههای نظامی در بریتانیا برای مقاصد عملیاتی، بر مبنای ارزیابی حقوقی و منطق سیاستی فعالیت پیشنهادی اتخاذ میشود.»
دیهگو گارسیا و فیرفورد، دو پایگاه مهم در حمله احتمالی به ایران
کییر استارمر و دونالد ترامپ شامگاه سهشنبه در یک گفتوگوی تلفنی درباره صلح در خاورمیانه و اروپا رایزنی کردند. ترامپ، روز بعد اما با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی تروث سوشال، حمایت خود از توافقی که بر اساس آن حاکمیت جزایر چاگوس در ازای اجاره ۹۹ ساله پایگاه نظامی، به جزیره موریس واگذار میشد را پس گرفت. مجمعالجزایر چاگوس در اقیانوس هند میزبان تأسیسات مشترک آمریکا و بریتانیا در دیهگو گارسیاست.
رئیسجمهور آمریکا که اوایل فوریه گفته بود که این توافق «بهترین» گزینه ممکن برای بریتانیا در شرایط موجود است، همزمان با افزایش حضور نیروهای کشورش در منطقه برای حمله احتمالی به ایران، موضع خود را تغییر داد و در تروث سوشال نوشت که استارمر با موافقت با چنین قراردادی مرتکب «اشتباه بزرگی» میشود و «کنترل این جزیره مهم را از دست میدهد.»
ترامپ در این پست مستقیماً به دو پایگاه هوایی بریتانیا، دیهگو گارسیا و فیرفورد، به عنوان دو پایگاه مهم در حمله احتمالی به ایران اشاره کرده و نوشت: «ممکن است برای ایالات متحده ضروری باشد که از دیهگو گارسیا و پایگاه هوایی واقع در فیرفورد برای از بین بردن تهدید یک رژیم بسیار بیثبات و خطرناک استفاده کند.»
بریتانیا پیش از استقلال موریس، جزایر چاگوس را از این مستعمره جدا کرده بود؛ موضوعی که به مناقشات دیپلماتیک و چندین دعوای حقوقی از سوی ساکنان اخراجشده این جزیره انجامیده است. در سال ۲۰۱۹، دیوان بینالمللی دادگستری حکم داد که بریتانیا باید این جزایر را «هرچه سریعتر» بازگرداند تا روند استعمارزدایی تکمیل شود. از آن زمان، توافقی برای بازگرداندن آنها از طریق کانالهای دولتی بریتانیا در حال انجام است. لندن استدلال میکند که مصالحه در مورد اجاره، از نبردهای حقوقی پرهزینه و احتمالاً بیفایده بیشتر جلوگیری میکند و در عین حال دسترسی نظامی به اقیانوس هند را حفظ میکند.
حمله آمریکا اینبار میتواند به کارزاری طولانیتر تبدیل شود
البته نه پایگاه دیهگو گارسیا و نه پایگاه فیرفورد که پایگاه عملیاتی کلیدی بمبافکنهای استراتژیک ایالات متحده در اروپا محسوب میشود، در حمله یکشبه ژوئن گذشته بمبافکنهای بی-۲ آمریکا به تأسیسات هستهای ایران مورد استفاده قرار نگرفتند و بمبافکنهای رادارگریز آمریکا در آن عملیات، مسیر رفتوبرگشت حدود ۳۷ ساعتهای را از پایگاه اصلی خود در ایالت میزوری طی کردند.
تحلیلگران انتظار دارند هرگونه حمله جدید آمریکا به ایران اما احتمالا به کارزاری بسیار طولانیتر از یک شب، احتمالاً چند هفتهای یا حتی بیشتر، تبدیل شود.
در چنین سناریویی، استقرار بمبافکنهای بی-۲ و همچنین بی-۱ و بی-۵۲ در پایگاههایی که هزاران مایل به ایران نزدیکتر هستند، امکان بازگشت سریعتر برای سوختگیری و تسلیح مجدد و اجرای حملات بیشتر را فراهم میکند.
با این وجود، هرچند آمریکا ممکن است به پایگاههای دیگری در کشورهای همسو و نزدیکتر به ایران دسترسی داشته باشد، اما استفاده از آنها میتواند ناوگان ارزشمند بمبافکنهای سنگین این کشور را در معرض حملات تلافیجویانه موشکی ایران قرار دهد.
ایران: به هرحملهای قاطعانه پاسخ خواهیم داد
در همین حال، نماینده ایران در سازمان ملل، در نامهای به دبیر کل این سازمان و ریاست شورای امنیت درباره تبعات هرگونه حمله آمریکا هشدار داده و گفت که در صورت حمله، «تمام پایگاهها، تأسیسات و داراییهای نیروی متخاصم در منطقه، اهداف مشروع در چارچوب پاسخ دفاعی ایران محسوب خواهند شد و ایالات متحده مسئولیت کامل و مستقیم هرگونه پیامد غیرقابل پیشبینی و خارج از کنترل را بر عهده خواهد داشت.»
بر این اساس، ایران آغازگر هیچ جنگی نخواهد بود اما در صورتی که مورد تجاوز نظامی قرار گیرد، «قاطعانه پاسخ خواهد داد و همه پایگاهها، تأسیسات و داراییهای نیروی متخاصم در منطقه، اهداف مشروع تلقی خواهند شد».
