طرحی که کابینهٔ امنیتی اسرائیل تصویب کرده و راه را برای افزایش شهرکسازی و تثبیتِ کنترل اسرائیل بر کرانهٔ باختریِ اشغالی هموار میکند، با واکنش منفی واشینگتن و موجی از محکومیتهای بینالمللی روبهرو شده است. یک مقام کاخ سفید روز دوشنبه بار دیگر اعلام کرد دونالد ترامپ با الحاق کرانهٔ باختری مخالف است و تأکید کرد «کرانهٔ باختریِ باثبات، امنیت اسرائیل را حفظ میکند و با هدف این دولت برای دستیابی به صلح در منطقه همخوان است».
بر اساس این تصمیمها که روز یکشنبه در کابینهٔ امنیتی اسرائیل تصویب شده، چند تغییر کلیدی پیشبینی شده است: از جمله فراهم شدن امکان خرید مستقیم زمین در کرانهٔ باختری برای شهروندان اسرائیلیِ یهودی، علنی کردن دفترهای ثبت زمین که پیشتر محرمانه بود، و حذف برخی الزامهای اداری که تا اینجا خرید و انتقال مالکیت را محدود یا کند میکرد. همچنین بخشی از اختیارات مربوط به مجوزهای ساختوساز در شهر الخلیل (هبرون) از تشکیلات خودگردان فلسطین به اسرائیل منتقل میشود و کنترل اسرائیل بر برخی اماکن مذهبی مهم در جنوب کرانهٔ باختری افزایش مییابد.
این تصمیمها در حالی اعلام شده که بیش از نیممیلیون شهرکنشین اسرائیلی در شهرکها و «پایگاههای شهرکی» کرانهٔ باختری زندگی میکنند؛ شهرکهایی که از منظر حقوق بینالملل غیرقانونی تلقی میشوند. در همین سرزمین، حدود سه میلیون فلسطینی زندگی میکنند و بخشهایی از کرانهٔ باختری هنوز زیر مدیریت محدود تشکیلات خودگردان است.
واکنشها سریع و تند بوده است. بریتانیا خواستار لغو فوری این تصمیمها شد و آن را «کاملاً غیرقابل قبول» و ناسازگار با حقوق بینالملل خواند و هشدار داد هر اقدام یکجانبه برای تغییر بافت جغرافیایی یا جمعیتی فلسطین، روند صلح را تخریب میکند. سازمان ملل نیز از طریق سخنگوی دبیرکل اعلام کرد آنتونیو گوترش «عمیقاً نگران» است و این اقدامات را در مسیر «فرسایش چشمانداز راهحل دوکشوری» ارزیابی کرده است.
در سطح منطقهای، بیانیهای از سوی عربستان سعودی و مجموعهای از کشورهای عربی و اسلامی (از جمله امارات متحده عربی، اردن، قطر، اندونزی، پاکستان، مصر و ترکیه) این تصمیمها را محکوم کرده و آن را گامی در جهت تحمیل «حاکمیت غیرقانونی» اسرائیل بر سرزمین اشغالی دانسته است. از نگاه تشکیلات خودگردان فلسطین در رامالله نیز، این تصمیمها تلاشی برای «تعمیق روند الحاق» کرانهٔ باختری است.
در داخل اسرائیل هم برخی مقامها با صراحت، هدف سیاسیِ پشت این مسیر را بیان کردهاند. وزیر دارایی، بتسلئیل اسموتریچ، گفته تغییرات برای «تعمیق ریشهها» در سراسر «سرزمین اسرائیل» و «دفن کردن ایدهٔ تشکیل دولت فلسطینی» طراحی شده است. رسانههای بینالمللی نیز از اظهارات مقامهای اسرائیلی دربارهٔ تثبیت نوعی «حاکمیت بالفعل» بر کرانهٔ باختری گزارش دادهاند.
این تحولات درست در آستانهٔ دیدار برنامهریزیشدهٔ بنیامین نتانیاهو با دونالد ترامپ در واشینگتن رخ میدهد؛ دیداری که احتمالاً کرانهٔ باختری، شهرکسازی و نیز تنشهای منطقهای را به یکی از محورهای اصلی گفتوگو بدل خواهد کرد.
