کاخ سفید روز جمعه ویدئویی را که در حساب کاربری دونالد ترامپ منتشر شده بود و در آن باراک اوباما و همسرش میشل اوباما با تصاویری توهینآمیز و نژادپرستانه به شکل میمون به تصویر کشیده شده بودند، پس از موجی از انتقادها – از جمله اعتراض برخی جمهوریخواهان – حذف کرد. این ویدئو که بهطور گسترده بهعنوان نمونهای آشکار از «غیرانسانیسازی» سیاهپوستان مورد انتقاد قرار گرفت، ابتدا از سوی کاخ سفید دفاع شد اما حدود ۱۲ ساعت بعد از انتشار، بیسروصدا از دسترس خارج شد.
به گفته یک مقام کاخ سفید، «یک کارمند بهاشتباه این پست را منتشر کرده بود» و پس از روشن شدن موضوع، ویدئو حذف شده است. یک مشاور ترامپ نیز اعلام کرده که رئیسجمهور پیش از انتشار ویدئو آن را ندیده بود و به محض آگاهی، دستور حذف آن را داده است. هر دو مقام از ذکر نام خودداری کردند و کاخ سفید نیز درباره هویت فرد منتشرکننده توضیحی نداد. بنا بر این گزارش، تنها شمار اندکی از دستیاران ارشد به حسابهای شبکههای اجتماعی ترامپ دسترسی مستقیم دارند.
پیش از حذف ویدئو، سخنگوی کاخ سفید، کارولاین لیویت، انتقادها را «خشم ساختگی» خوانده و از انتشار آن دفاع کرده بود. این ویدئوی حدوداً یکدقیقهای که در شبکه اجتماعی «تروث سوشال» منتشر شده بود، علاوه بر تکرار ادعاهای نادرست درباره تقلب در انتخابات ۲۰۲۰، در بخش پایانی خود کلیپی – ظاهراً ساختهشده با هوش مصنوعی – از میمونهای در حال رقص را با چهرههای اوباماها ترکیب میکرد؛ تصویری که بهسرعت بهعنوان نمادی کلاسیک از تبلیغات نژادپرستانه محکوم شد.
رویترز یادآوری میکند که ترامپ سابقهای طولانی در بهکارگیری ادبیات و روایتهای نژادپرستانه دارد؛ از جمله ترویج سالها تئوری توطئه دروغین درباره محل تولد اوباما. او حتی ساعاتی پیش از جنجال اخیر، در مراسم صبحانه دعا گفته بود اوباما «خیلی بد» و «تفرقهافکن» بوده است.
اعتراض کمسابقه در صفوف جمهوریخواهان
این ویدئو واکنشهایی فراتر از صفوف دموکراتها برانگیخت. سناتور جمهوریخواه تیم اسکات – از متحدان نزدیک ترامپ و تنها سناتور سیاهپوست جمهوریخواه – در شبکه ایکس نوشت: «دعا میکنم جعلی باشد، چون نژادپرستانهترین چیزی است که از این کاخ سفید دیدهام.» او خواستار حذف فوری ویدئو شد. شماری دیگر از قانونگذاران جمهوریخواه نیز علناً یا در تماسهای خصوصی با کاخ سفید، خواهان عذرخواهی و حذف این محتوا شدند.
پیش از حذف، لیویت تلاش کرده بود ویدئو را بخشی از یک «میم اینترنتی» معرفی کند که در آن ترامپ بهعنوان «پادشاه جنگل» و دموکراتها بهصورت شخصیتهایی از انیمیشن «شیرشاه» نمایش داده میشوند؛ ویدئویی که حتی از موسیقی این اثر دیزنی استفاده میکرد. دفتر خانواده اوباما از اظهار نظر در اینباره خودداری کرده است.
فعالان حقوق مدنی یادآور شدهاند که سفیدبرترپنداران قرنهاست سیاهپوستان را به شکل میمون یا انساننما به تصویر میکشند تا آنان را تحقیر و غیرانسانی جلوه دهند. بن رودز، از مشاوران سابق اوباما، در واکنش نوشت: «بگذار این ویدئو ترامپ و پیروان نژادپرستش را آزار دهد؛ آیندگان اوباماها را بهعنوان چهرههایی محبوب به یاد خواهند آورد و ترامپ را لکهای بر تاریخ.»
پرسشها درباره سازوکار رسانهای کاخ سفید
این رویداد بار دیگر توجهها را به شیوه استفاده ترامپ از شبکههای اجتماعی جلب کرده است. او در دومین دوره ریاستجمهوری خود همچنان از رسانههای اجتماعی برای اعلام سیاستها، اظهارنظرهای جنجالی و بازنشر محتوای هوادارانش برای نزدیک به ۱۲ میلیون دنبالکننده در «تروث سوشال» استفاده میکند. اما انتشار این ویدئو، پرسشهایی جدی درباره سازوکار نظارت و کنترل بر پیامهایی مطرح کرده که میتوانند بازارها را تحت تأثیر قرار دهند یا واکنش رقبای خارجی را برانگیزند.
مارک برنز، کشیش سیاهپوست نزدیک به ترامپ، گفت رئیسجمهور به او اطلاع داده که یک کارمند مسئول انتشار این پست بوده و برنز خواستار اخراج آن فرد شده است. این در حالی است که ترامپ پیشتر جو بایدن را بهدلیل «عدم کنترل کافی» بر اسناد رسمی امضاشده با دستگاه خودکار («اتوپن») مورد انتقاد قرار داده بود.
رویترز در پایان گزارش خود به نمونههای دیگری از اظهارات و تصاویر توهینآمیز ترامپ اشاره میکند؛ از جمله توصیف مهاجران سومالیایی بهعنوان «زباله» یا استفاده از عبارتهای تحقیرآمیز درباره کشورهای در حال توسعه، و نیز انتشار تصاویری دستکاریشده از سیاستمداران سیاهپوست دموکرات. به گفته فعالان حقوق مدنی، این نوع ادبیات در دوران ترامپ «عادیسازی» شده است.
دریک جانسون، رئیس سازمان حقوق مدنی NAACP، در بیانیهای اعلام کرد: «ویدئوی دونالد ترامپ آشکارا نژادپرستانه، زننده و نفرتانگیز است. رأیدهندگان این رفتارها را میبینند و در پای صندوق رأی به خاطر خواهند سپرد.»
