کاخ سفید روز پنجشنبه ۵ فوریه ۲۰۲۶ اعلام کرد که دونالد ترامپ «دیپلماسی» را گزینه نخست خود برای مواجهه با ایران میداند و منتظر خواهد ماند تا نتیجه گفتوگوهای پرمخاطرهای که قرار است جمعه در عمان برگزار شود روشن شود؛ با این حال، همزمان هشدار داد رئیسجمهور آمریکا در صورت شکست مسیر مذاکره، «گزینههای نظامی» در اختیار دارد. این اظهارات در شرایطی مطرح میشود که تنشها بهطور محسوسی افزایش یافته و آمریکا همزمان با آمادهسازی برای مذاکرات، حضور نظامی خود را در خاورمیانه تقویت کرده؛ حضوری که ترامپ پیشتر از آن با عنوان «ناوگان عظیم» یاد کرده بود.
به گفته رویترز، مذاکرات با وجود اختلافهای جدی میان دو طرف بر سر دستور کار، قرار است طبق برنامه پیش برود؛ اختلافی که تردیدها درباره امکان دستیابی به توافق را بیشتر کرده است. واشنگتن پیشتر گفته بود مایل است گفتوگوها علاوه بر پرونده هستهای، برنامه موشکی ایران و موضوعات دیگر را نیز شامل شود، اما تهران اصرار دارد مذاکرات صرفاً به اختلاف دیرینه بر سر برنامه هستهای محدود بماند. روشن نیست این اختلاف درباره دستور کار، پیش از آغاز نشست جمعه حلوفصل شده باشد یا نه.
کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، در پاسخ به پرسش خبرنگاران گفت «دیپلماسی همیشه نخستین گزینه رئیسجمهور» در برخورد با کشورهاست، چه متحد و چه رقیب. او در عین حال، موضع ترامپ را تکرار کرد که خواست او در قبال ایران «صفر بودن توان هستهای» است؛ سپس افزود ترامپ میخواهد ببیند آیا توافقی قابل دستیابی است یا خیر، اما «در جریان این مذاکرات» تهران باید بداند که رئیسجمهور آمریکا، بهعنوان فرمانده کل «قدرتمندترین ارتش تاریخ»، گزینههایی فراتر از دیپلماسی نیز در اختیار دارد.
در سوی ایران، عباس عراقچی وزیر خارجه روز پنجشنبه راهی عمان شد. اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، اعلام کرد تهران با «اقتدار» و با هدف رسیدن به «تفاهمی عادلانه، مورد قبول دو طرف و همراه با کرامت» درباره مسئله هستهای وارد گفتوگو میشود و ابراز امیدواری کرد طرف آمریکایی نیز با «مسئولیتپذیری، واقعبینی و جدیت» در این روند مشارکت کند. بر اساس گزارش، انتظار میرود عراقچی در مسقط با استیو ویتکاف، نماینده ویژه ترامپ، و جرد کوشنر، داماد و مشاور رئیسجمهور آمریکا، دیدار کند.
رویترز مینویسد در آستانه مذاکرات، رسانه دولتی «پرس تیوی» نیز گزارش داده یکی از پیشرفتهترین موشکهای بالستیک دوربرد ایران، «خرمشهر ۴»، در یکی از پایگاههای زیرزمینی موشکی سپاه پاسداران مستقر شده است. به ادعای این گزارش، برد این موشک ۲۰۰۰ کیلومتر و توان حمل کلاهکی با وزن ۱۵۰۰ کیلوگرم عنوان شده است. در همین حال، آمریکا خواستار محدودتر شدن برد موشکهای ایران است و منابع ایرانی به رویترز گفتهاند واشنگتن بهدنبال آن است که برد موشکها به حدود ۵۰۰ کیلومتر محدود شود.
همزمان با این تحولات، هشدارهای صریح ترامپ و تهدیدهای متقابل ایران درباره واکنش به هر حمله، دولتهای منطقه را به تکاپو برای مهار تنش واداشته است. رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه، گفته دولتش سخت تلاش میکند تنش آمریکا و ایران به درگیری تازهای در خاورمیانه تبدیل نشود و افزوده گفتوگو در سطح رهبران دو کشور میتواند پس از مذاکرات سطح پایینتر، مفید باشد. در اروپا نیز فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، در دوحه از «نگرانی شدید» نسبت به احتمال تشدید بحران سخن گفته و از ایران خواسته آنچه «تهاجم» نامید را متوقف کند و به ثبات منطقه کمک کند. در مقابل، چین اعلام کرده از «حق مشروع» ایران برای استفاده صلحآمیز از انرژی هستهای حمایت میکند و با «تهدید به زور و فشار تحریمی» مخالف است. کشورهای عربی حوزه خلیج فارس نیز، بنا بر گزارش، نگراناند در صورت حمله آمریکا، ایران تهدید خود برای هدف قرار دادن پایگاههای آمریکایی در خاک آنها را عملی کند.
در واشنگتن، مارکو روبیو وزیر خارجه آمریکا روز چهارشنبه گفته بود مذاکرات باید فراتر از پرونده هستهای برود و علاوه بر آن، «برد موشکهای بالستیک»، «حمایت ایران از گروههای نیابتی مسلح» در منطقه و «نحوه برخورد با مردم خود» را نیز دربر بگیرد. ایران اما تأکید دارد گفتوگوها باید به اختلاف هستهای محدود بماند. این کشمکش بر سر چارچوب مذاکرات، در کنار آرایش نظامی آمریکا در منطقه—از اعزام هزاران نیرو تا استقرار ناو هواپیمابر و شناورهای جنگی، جنگندهها، هواپیماهای شناسایی و سوخترسان—فضایی ساخته که در آن دیپلماسی با تهدید همزمان پیش میرود؛ وضعیتی که خود ترامپ نیز با تکرار هشدارش درباره رخ دادن «اتفاقهای بد» در صورت نرسیدن به توافق، بر آن دامن زده است.
رویترز همچنین یادآوری میکند نفوذ منطقهای ایران در ماههای اخیر کاهش یافته؛ از جمله بهدلیل ضربههایی که اسرائیل به نیروهای همپیمان ایران—از حماس در غزه تا حزبالله در لبنان، حوثیها در یمن و گروههای مسلح در عراق—وارد کرده و نیز کنار رفتن متحد نزدیک تهران در سوریه، بشار اسد. ایران میگوید فعالیتهای هستهایاش صرفاً صلحآمیز است، اما آمریکا و اسرائیل آن را به تلاشهای گذشته برای دستیابی به سلاح هستهای متهم میکنند. در چنین زمینهای، گفتوگوهای مسقط از دید دو طرف «پرریسک» و از نظر بسیاری از بازیگران منطقهای، آخرین فرصت برای پایین آوردن تنش پیش از ورود بحران به مرحلهای خطرناکتر تلقی میشود.
