مقامهای ایالات متحده و ایران قرار است روز جمعه در عمان گفتوگوهایی را با هدف «کاهش تنش» برگزار کنند؛ گفتوگوهایی که در فضای نگرانی از رویارویی، همزمان با افزایش حضور نظامی آمریکا در خاورمیانه و وقوع چند حادثه تنشزا در روزهای اخیر، دنبال میشود.
به گفته یک مقام منطقهای، تهران خواستار تغییر محل مذاکرات از ترکیه به عمان شده تا این دیدار، ادامهای بر دورهای پیشین گفتوگوهای هستهای در عمان باشد و از گسترش دستور کار به موضوعاتی مانند برنامه موشکهای بالستیک و مسائل منطقهای جلوگیری شود. این منبع گفته است ایران از آغاز تأکید کرده که فقط درباره برنامه هستهای گفتوگو میکند، در حالی که واشنگتن مایل بوده موضوعات دیگری نیز در دستور کار قرار گیرد.
رویترز گزارش داده ایران اعلام کرده بر سر برنامه موشکهای بالستیک خود امتیاز نمیدهد و آن را «خط قرمز» مذاکرات میداند. تهران همچنین هشدار داده اگر امنیت جمهوری اسلامی تهدید شود، از توان موشکی خود برای دفاع استفاده خواهد کرد.
در سوی دیگر، دونالد ترامپ بار دیگر هشدار داده اگر توافقی به دست نیاید «احتمالاً اتفاقهای بدی» رخ خواهد داد و گفته است آمریکا «همین حالا» در حال مذاکره است. در همین چارچوب، یک منبع آشنا با روند گفتوگوها به رویترز گفته است جرد کوشنر (داماد ترامپ) نیز قرار است همراه با استیو ویتکاف (فرستاده ویژه آمریکا) در گفتوگوها حضور داشته باشد و عباس عراقچی وزیر خارجه ایران طرف ایرانی مذاکرات باشد.
این تلاش دیپلماتیک در حالی انجام میشود که تنشهای میدانی نیز بالا گرفته است. رویترز گزارش کرده آمریکا یک پهپاد ایرانی را که به ناو هواپیمابر «آبراهام لینکلن» در دریای عرب نزدیک شده بود سرنگون کرده و در حادثهای دیگر در تنگه هرمز، قایقهای سپاه پاسداران به یک نفتکش با پرچم آمریکا نزدیک شده و تهدید به سوار شدن کردهاند؛ رخدادهایی که به افزایش نگرانیها از تشدید بحران دامن زده و حتی بر قیمت نفت نیز اثر گذاشته است.
به گفته منابع ایرانی در گفتوگو با رویترز، ترامپ برای ازسرگیری مذاکرات سه شرط را مطرح کرده: غنیسازی صفر در داخل ایران، محدودیت برنامه موشکی بالستیک، و پایان دادن به حمایت از نیروهای نیابتی در منطقه. ایران این شروط را نقض حاکمیت خود دانسته و نپذیرفته است؛ با این حال، گزارش رویترز میگوید از نگاه برخی مقامهای ایرانی، «مانع بزرگتر» در مسیر توافق، بیش از غنیسازی، موضوع موشکهای بالستیک است.
در مجموع، انتقال گفتوگوها به عمان و تلاش تهران برای محدود کردن دستور کار به موضوع هستهای، در کنار هشدارهای واشنگتن و حوادث اخیر در دریا، نشان میدهد مسیر دیپلماسی همزمان زیر سایه تهدید و فشار پیش میرود؛ مسیری که به گفته منابع رویترز، اولویت آن جلوگیری از درگیری و پایین آوردن سطح تنش است، اما همچنان با گرههای سنگین سیاسی و امنیتی روبهروست.
شب گذشته اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امورخارجه ایران تایید کرده بوده مذاکرات میان تهران و واشنگتن «برای چند روز آینده برنامهریزی» شده است.
عصر سهشنبه – سوم فوریه/۱۴ بهمن – دونالد ترامپ هم از در جریان بودن مذاکرات با ایران خبر داده بود.
سخنگوی کاخ سفید هم بعد از هدف قرار دادن و ساقط کردن یک پهپاد ایرانی توسط ناو آبراهام لینکلن آمریکا، تصریح کرده بود که برنامه سفیر ویژه این کشور – استیو ویتکاف – برای مذاکره با مقامهای ایرانی همچنان پا برجا است.
به گزارش رسانههای ایران در آستانه این مذاکرات عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، به طور جداگانه با وزرای خارجه ترکیه، قطر و عمان گفتگو کرده است.
