مسعود پزشکیان، اعلام کرد به وزیر خارجه دستور داده برای پیشبرد «مذاکرات منصفانه و عادلانه» با ایالات متحده اقدام کند؛ موضعی که در میانهٔ افزایش تنشهای نظامی و دیپلماتیک میان تهران و واشنگتن و در حالی بیان میشود که دونالد ترامپ هشدار داده اگر «راهحلی» به دست نیاید «اتفاقهای بدی» ممکن است رخ دهد.
پزشکیان در پیامی نوشت وزیر امور خارجه را مأمور کرده ــ به شرط آنکه «فضای مناسب» وجود داشته باشد و این فضا «عاری از تهدید و توقعات نامعقول» باشد ــ مذاکراتی را دنبال کند که بر اصول «عزت، حکمت و مصلحت» استوار باشد. هرچند دستور مذاکره با آمریکا عملا بالاتر از اختیارات پزشکیان است اما میتواند حاصل تصمیمی باشد که توسط او اعلام میشود.
این پیام همزمان با گزارشهایی منتشر شده که از آماده شدن دو طرف برای اعزام مقامهای ارشد به استانبول در روزهای آینده حکایت دارد؛ گفتوگوهایی که محور اصلی آن برنامه هستهای ایران و شکلدهی به یک توافق تازه عنوان شده است.
وزیر خارجه ایران، عباس عراقچی، در اظهاراتی که در آرامگاه روحالله خمینی بیان شده، تأکید کرد ایران از ابتدا گزینهٔ دیپلماسی را پذیرفته، اما آن را مشروط به «احترام متقابل» و «در نظر گرفتن منافع» میداند. همزمان، یک سخنگوی وزارت خارجه ایران نیز گفته است «چند نقطه» در روند دیپلماتیک مورد رسیدگی قرار گرفته و جزئیات هر مرحله در حال بررسی و نهایی شدن است و امید میرود این فرایند «در روزهای آینده» به جمعبندی برسد.
در واشنگتن، ترامپ اعلام کرده گفتوگوها در جریان است و در عین حال از حرکت شناورهای نظامی آمریکا به سمت منطقه سخن گفته است. او گفته «اگر بتوانیم به نتیجه برسیم عالی است» و اگر نتیجه حاصل نشود «احتمالاً اتفاقهای بدی میافتد». همزمان گزارش شده است که فرستاده ترامپ، استیو ویتکاف، قرار است برای رایزنیهای جداگانه وارد منطقه شود و در اسرائیل با نخستوزیر این کشور، بنیامین نتانیاهو، دیدار کند.
گزارشهایی در مورد دیدار احتمالی میان ویتکاف و عراقچی در روز جمعه در استانبول و با حضور نمایندگان چند کشور عربی و مسلمان منتشر شده است. طبق گزارشهای رسانهای، نام کشورهایی چون قطر، عربستان سعودی، امارات متحده عربی و مصر در میان شرکتکنندگان احتمالی در این گفتگوها مطرح شده است. اگر این دیدار انجام شود، نخستین تماس در این سطح میان مقامهای آمریکا و ایران از بهار گذشته خواهد بود؛ که پس از حمله ۱۲ روزه اسرائیل و آمریکا به ایران، متوقف شد.
آمریکا در هفتههای اخیر آرایش نظامی خود در منطقه را تقویت کرده و از استقرار ناو هواپیمابر یواساس آبراهام لینکلن و ناوشکنها و جنگندههای متعدد سخن به میان آمده است؛ اقداماتی که با هشدارهای واشنگتن و افزایش احتمال «گزینه نظامی» همراه بوده است.
حکومت ایران به شدت نگران پیامدهای داخلی هرگونه تشدید تنش خارجی است. رویترز گزارش داده است مقامهای ایرانی نگراناند که حتی یک حمله محدود آمریکا بتواند اعتراضات را دوباره شعلهور کند و به بیثباتی گستردهتر بینجامد؛ موضوعی که در کنار بحثهای مربوط به «تغییر رژیم» و خطر گسترش جنگ به سطح منطقهای، فضای سیاسی را پرتنشتر کرده است.
اعتراضات دی ماه که در پی افت ارزش پول ملی و تورم بالا آغاز و به یک سرکوب بسیار خونین منجر شد، فضای سیاسی و اجتماعی داخل ایران را بسیار ملتهب کرده است. بسیاری هر بار روز خود را در انتظار حادثهای شروع میکنند که میتواند به وضعیت کاملا متفاوت و پیش بینی نشدهای در ایران بیانجامد.
