فرمانده ارشد هپگ (نیروهای مدافع خلق)، مراد کارییلان، با تأکید بر تهدیدات تازه علیه روژاوا اعلام کرد که خلق کورد و نیروهای مقاومت آن هر بهایی را خواهند پرداخت، اما روژاوا را تنها نخواهند گذاشت. او هشدار داد که حملات ترکیه، داعش و شبهنظامیان منطقهای تنها حمله به روژاوا نیست، بلکه تهدیدی علیه آینده کل کوردستان است و سکوت دولتهای بینالمللی این بحران را تشدید کرده است. کارییلان از بسیج عمومی و سازماندهی همه کوردها برای دفاع از روژاوا خبر داد و گفت: «شما تنها نیستید، اما باید خودتان باور داشته باشید.»
***
جنگ در سوریه وارد مرحلهای تازه شده است؛ تحولات این مرحله که از حلب آغاز شد و به تدریج به شمالشرق سوریه گسترش یافته، نشاندهنده وجود یک طرح گسترده برای درهم شکستن سیاسی و نظامی روژاوا است.
بازیگران بینالمللی که سالها با بهانه «مبارزه با داعش» در منطقه حضور داشتند، امروز در برابر بازگشت همان ساختارهای ایدئولوژیک و تشکیلاتی با نوعی انفعال چشمگیر مواجهاند. «دولت اسلامی» شاید از نظر نظامی شکست خورده باشد، اما از نظر سیاسی نابود نشده است. شبکههای آن با نامهای تازه و ظاهر دگرگونشده ــ مانند هیئت تحریر الشام (HTS) ــ در حال بازسازمانیابی و بازگشت به معادلات قدرت منطقهای هستند.
این روند که از حلب آغاز شد، از رقه عبور کرده و اکنون به حسکه رسیده است. ایجاد عامدانه خلأهای امنیتی و بیثباتسازی شمالشرق سوریه، زمینه را برای تشدید تنش فراهم میکند. یکی از عناصر کلیدی این روند، اردوگاه الهول است؛ جایی که سالهاست بهعنوان یکی از خطرناکترین نقاط جهان شناخته میشود.
در الهول دهها هزار نفر از مظنونان به عضویت در داعش و خانوادههایشان نگهداری میشوند. گزارشهای بینالمللی نشان میدهد که بهویژه کودکان در این اردوگاه بهطور سیستماتیک در معرض القائات رادیکال اسلامگرایانه قرار دارند. این اردوگاه نه تنها یک فاجعه انسانی است، بلکه تهدیدی بلندمدت برای امنیت منطقه و جهان محسوب میشود.
ترکیه نیز یکی دیگر از بازیگران محوری این روند است. دولت اردوغان سالهاست از شبهنظامیان اسلامگرا بهعنوان نیروهای نیابتی در سیاست سوریه استفاده میکند. با حمایت سیاسی، لجستیکی و نظامی ترکیه، صدها گروه مسلح علیه جمعیت کُرد و ساختارهای خودمدیریتی روژاوا بهکار گرفته شدهاند. این گروهها اگرچه در نام و ائتلاف متفاوتاند، اما از نظر ایدئولوژیک و عملی در امتداد داعش قرار دارند.
هدف این حملات صرفاً کنترل نظامی مناطق نیست؛ هدف، خودِ مدل اجتماعی روژاوا است: پروژهای مبتنی بر تنوع قومی و دینی، خودمدیریتی محلی و مشارکت فعال زنان.
موضع جامعه بینالمللی همچنان متناقض باقی مانده است. پس از گفتوگوهای سوری–اسرائیلی در ۶ ژانویه در پاریس، تحولات میدانی پرسشهایی جدی درباره مسئولیت فرانسه و ایالات متحده مطرح کرده است.
جوانان کُرد، زنان و مردانی که نقش تعیینکنندهای در شکست داعش داشتند، امروز بار دیگر با همان خطر مواجهاند؛ این بار با شکلی رسمیتر و پوششی سیاسی.
یادآوری تاریخی: شنگال و مقاومت در برابر داعش
در سال ۲۰۱۴، «دولت اسلامی» بخشهای گستردهای از عراق را تصرف و به شنگال، محل زندگی یزیدیها، نفوذ کرد. ارتش عراق در مواجهه با داعش فرار کرد و مردم را رها ساخت. داعش دست به نسلکشی زد: مردان کشته شدند، پسران بهعنوان کودکسرباز برده شدند و زنان و دختران مورد خشونت شدید قرار گرفتند. حدود ۴۰۰ هزار یزیدی مجبور به فرار شدند، اما منابع آب در دست داعش بود و مردم در گرمای سوزان سرگردان ماندند.
در این بحران، «واحدهای دفاع مردمی» (YPG) و «یگانهای مدافع زنان» (YPJ) از روژاوا وارد عمل شدند و گذرگاه انسانی ایجاد کردند و صدها هزار یزیدی را نجات دادند. YPG/YPJ داعش را از شنگال بیرون راندند و پس از آزادسازی، به آموزش نیروهای دفاعی محلی یزیدی (YBŞ) و بازسازی جامعه و ایجاد ساختارهای خودمدیریتی بر اساس مدل کنفدرالیسم دموکراتیک کمک کردند.
روژاوا وقتی همسایگانش مورد حمله قرار گرفتند، وارد عمل شد و با شکست منطقهای اسلامگرایان، هزاران مبارز داعش را در زندانها نگه داشت.
امروز، صبح سهشنبه، ۱۵۰۰ زندانی داعش آزاد شدند. نیروهای خودخوانده رئیسجمهور سوریه، احمد الشراء، منطقهای را که زندان در آن قرار دارد، تصرف کردهاند. با وجود آتشبس ادعایی، حملات علیه خودمدیریتی در شمالشرق سوریه ادامه دارد.
به گفته سخنگوی «نیروهای دموکراتیک سوریه»، که YPG/YPJ نیز بخشی از آن هستند، تروریستهای آزادشده در حال سازماندهی مجدد هستند تا مناطق تحت حفاظت نیروهای دموکراتیک سوریه را دوباره هدف قرار دهند. آنچه در روژاوا میگذرد، صرفاً مسئلهای منطقهای نیست؛ بازسازمانیابی ساختارهای رادیکال اسلامگرا تهدیدی مستقیم برای امنیت بینالمللی است.
اعتراضها در کردستان عراق، سوریه، ترکیه و اروپا
در واکنش به این حملات، طی شب گذشته تا صبح امروز، شهرهای مختلف کردستان عراق شاهد تظاهرات و تجمعات گسترده بود. معترضان با سردادن شعار علیه ادامه حملات شورشیان سوریه و آمریکا، خواستار توقف فوری اقدامات و ورود نهادهای بینالمللی شدند.
در اربیل، هزاران نفر مقابل کنسولگری آمریکا تجمع و علیه واشنگتن شعار دادند؛ چرا که کاهش حضور مستقیم آمریکا و سکوت آن در برابر حملات ترکیه و شورشیان سوریه، از سوی رهبران کردی به معنای «رهاشدن در لحظه حساس» تعبیر شده است.
اعتراضات تنها به عراق محدود نماند؛ در اروپا، اعضای جامعه کردهای مهاجر با برگزاری تجمعات خواستار فشار دولتهای اروپایی بر دمشق برای توقف فوری حملات شدند. در ترکیه نیز دیاربکر، استانبول و وان شاهد تظاهرات مشابه بودند، اما نیروهای امنیتی با گاز اشکآور و گلوله پلاستیکی تجمعکنندگان را پراکنده و دهها نفر را بازداشت کردند.
مراد کارییلان: «هر بهایی که لازم باشد خواهیم پرداخت، اما شما را تنها نخواهیم گذاشت.»
مراد کارییلان، فرمانده «هپگ» شاخه نظامی حزب کارگران کردستان (پکک) در کردستان باکور (شمال کردستان/ترکیه)، با تأکید بر شرایط تاریخی کنونی اعلام میکند که جنگی گسترده از حلب تا حسکه علیه روژاوای کوردستان در جریان است؛ جنگی که نه فقط روژاوا، بلکه آینده کل خلق کورد و هر چهار بخش کوردستان را هدف قرار داده است. او میگوید: «این حملات علیه روژاوای کوردستان تنها حملهای به روژاوا نیست، بلکه حملهای به تمام کوردستان است.»
کارییلان این حملات را بخشی از طرحی از پیش آمادهشده برای حذف اراده سیاسی خلق کورد میداند و هشدار میدهد که در صورت فراهم شدن شرایط، باشور کوردستان نیز میتواند هدف بعدی باشد. او با تأکید بر نقش ترکیه بیان میکند: «اکنون باید مسئولان دولت ترکیه بدانند؛ ما کودک نیستیم… با دست تبهکاران نسلکشی را تحمیل میکنی، هیچکس این را نمیپذیرد.»
او نقش سکوت و انفعال دولتهای بینالمللی را نیز برجسته میکند و میگوید: «این موضعی است که اکنون ائتلاف بینالمللی نشان میدهد، یعنی راه را برای این حملات باز میکند… این در تاریخ لکهای خواهد بود.» کارییلان با اشاره به مقاومت قسد در اطراف زندانها، میگوید نیروهایش اجازه نمیدهند که زندانیان داعش فرار کنند و آنها با تجربه و تاکتیکهای مناسب از خود و جامعه دفاع خواهند کرد.
فراخوان خودمدیریتی دمکراتیک برای بسیج عمومی، به گفته کارییلان، یک دعوت به میدان برای تمام جوانان کورد و کوردهای چهار بخش و خارج از کشور است: «خلق ما در روژاوای کوردستان، خلق عزیز ما؛ شما با میهندوستی و مقاومت خود چیزهای بسیاری به ما آموختید… شما تنها نیستید.»
او در پایان با ستایش از مقاومت نیروهای یپگ، یپژ و قسد، تأکید میکند که با سازماندهی، خونسردی و تکیه بر تجربههای پیشین ــ از جمله مقاومت کوبانی ــ خلق روژاوا قادر به ایستادگی در برابر این توطئه بزرگ خواهد بود و پیام اصلی او روشن است: «هر بهایی که لازم باشد خواهیم پرداخت، اما شما را تنها نخواهیم گذاشت.»
عضو شورای اجرایی کنفدرالیسم جوامع کوردستان (کجک)، مصطفی کاراسو نیز تمام خلق کورد و نیروهای دمکراتیک را فراخواند که برضد حملات اشغالگرانه علیه روژاوا مقاومت کنند و گفت: «این حمله نهتنها علیه روژاوا، بلکه علیه تمام خلق کورد میباشد.»
وی همچنین خطاب به نیروهای انقلابی دموکراتیک در سراسر جهان گفت؛ همانطور که آنها در سالهای ۲۰۱۴-۲۰۱۵ از کوبانی حمایت زیادی کردند و در پیروزی کوبانی نقش داشتند، امروز نیز باید نقشی ایفا کنند. به همین مناسبت، از همه خلق کورد، دوستانمان و نیروهای دموکراتیک میخواهم که در کنار هم علیه حملاتی که اکنون در جریان است، مبارزه کنند.
بیانیه اداره خودمدیریتی دموکراتیک کانتون جزیره: در برابر هر تهدیدی که امنیت ما را نشانه رود، ایستادگی خواهیم کرد
ما مشارکت خود در بسیج عمومی را اعلام میکنیم. برای دفاع از مردم و انقلابمان، برای تقویت مسیر مقاومت و پاسداری از خاک و کرامت، این بسیج وظیفهای ملی و اخلاقی است. همچنین با نزدیک شدن به سیزدهمین سالگرد تأسیس اداره خودمدیریتی، این وظیفه باید به شکلی خردمندانه، سازمانیافته و با مسئولیتی عمومی ادامه یابد.»
در این چارچوب تأکید میکنیم که ما پایبند به حفاظت از دستاوردهای انقلاب روژاوا و ۱۹ ژوئن هستیم؛ روزی که حاصل فداکاریهای بزرگ و مبارزه طولانی علیه استبداد و ترور است.
همچنین اعلام میکنیم که ما طرفی فعال و دائمی در هر تلاشی برای حل تمامی مشکلاتی که سوریه با آن روبهروست باقی خواهیم ماند. این بخشی از باور ما به گفتوگویی است که باید به یک چشمانداز راهبردی برای حل سیاسی، دموکراتیک و غیرمتمرکز منجر شود؛ راهحلی که حقوق همه نهادها را تضمین کند و صلح و آرامش را برقرار سازد. ما تأکید میکنیم که خواهان صلح هستیم. در عین حال اعلام میکنیم که صلح واقعی بدون خوددفاعی تحقق نمییابد. اما اگر جنگ بر ما تحمیل شود و موجودیت و حقوق مردم ما هدف قرار گیرد، تأکید میکنیم که آماده دفاع از خود هستیم و در برابر هر تهدیدی که امنیت مناطق ما را نشانه رود، ایستادگی خواهیم کرد.
ما بر حقوق قانونی همه نهادهای منطقه تأکید میکنیم، زیرا این حقی اصیل است که نباید انکار شود یا مورد معامله قرار گیرد. به همین دلیل نیز میخواهیم این حق در چارچوب یک قانون اساسیِ سوریهی دموکراتیک و چندگانه که برابری و عدالت را برای همهی مردم تضمین کند، جای گیرد.
