سیویکمین کنفرانس بینالمللی رزا لوکزامبورگ، روز ۱۰ ژانویهٔ ۲۰۲۶ در برلین، بار دیگر این شهر را به محل تلاقی صداهای منتقد، ضدجنگ و ضدسرمایهداری از سراسر جهان بدل کرد. این کنفرانس که از سال ۱۹۹۶ به ابتکار روزنامهٔ چپ و مارکسیستی یونگهولت برگزار میشود، طی سه دهه به یکی از مهمترین گردهماییهای سالانهٔ چپ بینالمللی در اروپا تبدیل شده است؛ جایی برای تحلیل، مناظره و تبادل تجربه میان جنبشها، احزاب و کنشگران اجتماعی.
کنفرانس رزا لوکزامبورگ هر سال با حضور هزاران شرکتکننده از نسلها و پیشینههای گوناگون، به بررسی وضعیت جهان، مبارزات ضدامپریالیستی، چشماندازهای سوسیالیستی و تحولات سیاسی در آلمان و دیگر کشورها میپردازد. ویژگی شاخص این رویداد، تمرکز آگاهانه بر سخنرانان بینالمللی و ایجاد فضایی چندزبانه با ترجمهٔ همزمان است که امکان گفتوگویی فراگیر را فراهم میکند.
در سیویکمین دوره، سخنرانانی چون فرانچسکا آلبانسه، ایرنه زوگاستی، پابلو ایگلسیاس (دبیرکل پیشین حزب چپ اسپانیا -پودموس)، نویل هانراهان، میومیا ابو-جمال، رابرت سلیم هالبروک، سینزیا دلا پورتا و یورگ گلدبرگ حضور داشتند و تحلیلها و تجربههای خود را در این زمینهها ارائه کردند.
عنوان امسال کنفرانس، «با سر بهسوی جنگ – علیه جنون تسلیحاتی و بسیج رسانهای»، بازتابدهندهٔ نگرانی عمیق برگزارکنندگان از شتابگیری نظامیگری، سیاستهای جنگطلبانه و آمادهسازی افکار عمومی برای درگیریهای بزرگ جهانی است. در این چارچوب، سخنرانانی چون پابلو ایگلسیاس و زوگاستی با تمرکز بر تجربههای سیاسی، رسانهای و اجتماعی، به نقد منطق امپریالیستی جنگ و امکانهای مقاومت جمعی پرداختند. آنچه در ادامه میآید، متن کامل سخنان این دو سخنران در سیویکمین کنفرانس رزا لوکزامبورگ است.
گزارش سخنرانی پابلو ایگلسیاس و ایرنه زوگاستی – کنفرانس رزا لوکزامبورگ ۲۰۲۶
«آنها گلوله را آماده میکنند تا دیگران شلیک کنند»
۱۰ ژانویه ۲۰۲۶
در کنفرانس رزا لوکزامبورگ در برلین، پابلو ایگلسیاس و ایرنه زوگاستی دربارهٔ «رژیم جنگ» هشدار دادند؛ رژیمی که با استفاده از تبلیغات رسانهای مشروعیت مییابد. تحلیل آنها نشان میدهد: بدون ایجاد یک «عموم نقدگرایانه» مقاومت علیه نظامیگری تقریباً غیرممکن است.
ترامپ و «استان امپراتوری»
پابلو ایگلسیاس تورریون، دبیرکل پیشین حزب چپ اسپانیا (پودموس) و اکنون مدیر شبکهٔ خبری Canal Red، به صورت ویدیویی سخنرانی کرد. او نقطهٔ شروع تحلیل خود را تجاوز آمریکا به ونزوئلا و ربودن رئیسجمهور نیکلاس مادورو در روزهای اخیر قرار داد.
ایگلسیاس تحلیل کرد: «دونالد ترامپ بهعنوان رهبر بزرگترین قدرت نظامی جهان فهمیده است که سیاست از طریق رسانهها و شبکههای اجتماعی ساخته میشود.» او افزود: «پیام بزرگ سیاست خارجی او، خود اوست.» این «شخصیسازی قدرت» روابط ژئوپلیتیکی را تعریف میکند.
تشخیص تیرهٔ ایگلسیاس دربارهٔ اروپا این است که قارهٔ سبز به «استان امپراتوری» تبدیل شده است: وابسته به گاز مایع آمریکا، متکی به فناوری ماهوارهای آمریکا، ملزم به خرید تسلیحات آمریکایی و آمادهٔ اختصاص پنج درصد تولید ناخالص داخلی برای ناتو. به گفتهٔ او، «اروپا هرگونه ارادهٔ خودمختاری استراتژیک را رها کرده است» و «ماهیت فرودست اروپا» در مذاکرات با روسیه دربارهٔ اوکراین نیز آشکار است، جایی که اتحادیه اروپا تنها نقش تماشاچی دارد.
دکترین مونرو ۲.۰ برای آمریکای لاتین
ایگلسیاس گفت که ترامپ دکترین مونرو را برای آمریکای لاتین تجدید کرده است. طبق سند استراتژی امنیت ملی آمریکا:
«ایالات متحده دکترین مونرو را تأیید و اجرا خواهد کرد تا سلطهٔ آمریکا در نیمکرهٔ غربی بازگردانده شود. ما به رقبا اجازه نخواهیم داد نیروهای نظامی مستقر کنند یا داراییهای حیاتی را در نیمکرهٔ خود کنترل کنند.»
تنها چین است که میتواند در برابر این فشار امپریالیستی مقاومت کند. آمریکا از زمان اوباما سعی کرده رشد چین را به تأخیر بیندازد، اما پکن با برنامهریزی اقتصادی به عنوان یک گزینهٔ معتبر ظاهر شده است؛ «نظامی قویتر، دیپلماتیکتر و با احترام بیشتر به کشورهای جنوب جهانی».
«شبه ژورنالیسم» – آمادهسازی رسانهای جنگ
ایرل زوگاستی، دانشمند علوم سیاسی و تحلیلگر Canal Red، در برلین به نقد رسانهها پرداخت:
«آنها ما را به جنگ میبرند – نه با لگد به خودروها مانند اوکراین، بلکه با تیترهای روزانه، اخبار تلویزیونی و شبکههای اجتماعی.»
زوگاستی این مفهوم را معرفی کرد: «پاراژورنالیسم» (Parajournalismus) – مشابه با «پارانظامیها». او گفت: «یک نوع روزنامهنگاری وجود دارد که گلوله را آماده میکند تا دیگران شلیک کنند. این همان رسانهای است که مخالفان و تفکر انتقادی را نشانه میگیرد.»
چهار استراتژی رژیم جنگ
زوگاستی چهار مکانیزم اصلی رژیم جنگ را شناسایی کرد:
- دشمن وجودی: همیشه باید تهدیدی باشد که بقای ما را به خطر اندازد و جنگ را اجتنابناپذیر جلوه دهد. امروز این دشمن، روسیه است.
- دشمن داخلی: سرکوب روزنامهنگاران منتقد و فعالان فلسطینی برای سکوت و ایجاد انضباط اجتماعی.
- امنیتزدایی (Securitisation): وضعیتی دائمی که قوانین بینالمللی و پیمانها را کنار میزند و «دولت جهانی پلیسی» را توجیه میکند.
- انسانزدایی: نادیده گرفتن انسانیت دیگران – شامل فلسطینیها، شهروندان روسیه، مردم ونزوئلا و کوبا.
او نمونهای از استفادهٔ رسانهها را شرح داد: در بیبیسی، هنگام گزارش دربارهٔ مادورو، واژهٔ «ربودن» به «بازداشت» تغییر یافته بود. انتخاب کلمات اهمیت حیاتی دارد؛ «بازداشت» مشروعیت را القا میکند و «ربودن» غیرقانونی بودن عمل را مشخص میکند.
مخالف رسانهای و ضرورت رسانههای جایگزین
ایگلسیاس و زوگاستی بر ضرورت ایجاد رسانههای مستقل و جایگزین تأکید کردند:
- صدای مخالفان شنیده شود
- حمایت و همبستگی با افراد تحت فشار («Acuerparnos»)
- آموزش رسانهای و افشای مکانیسمهای تبلیغاتی
- حمایت از پروژههای جمعی مانند Canal Red و یونگهولت
- پرهیز از سکوت و بیعملی: «در زمان سرکوب، بیعملی نجات نمیدهد»
سخنرانان تأکید کردند که روزنامهنگاری انتقادی نیازی به بیطرفی کاذب ندارد، بلکه باید موضع مشخص داشته باشد: برای صلح، دیپلماسی، عدالت اجتماعی و منافع اکثریت.
«همهچیز به تکتک ما بستگی دارد»
فرانچسکا آلبانزه، گزارشگر ویژهٔ سازمان ملل متحد، دربارهٔ نسلکشی اسرائیل در فلسطین و آنچه برای مقابله با آن ضروری است سخن گفت.
«امروز، هشتصد و بیستوچهارمین روز نسلکشی است.»
فرانچسکا آلبانزه، آخرین سخنران روز در کنفرانس رزا لوکزامبورگ، سخنان خود دربارهٔ جنگ اسرائیل علیه مردم فلسطین را با این جمله آغاز کرد. گزارشگر ویژهٔ سازمان ملل متحد در امور سرزمینهای اشغالی تأکید کرد که نسلکشی پایان نیافته است. او پرسید: «اگر صلحی در کار است، پس چگونه میتوان توضیح داد که از آن زمان تاکنون ۴۰۰ نفر بر اثر حملات اسرائیل در غزه کشته شدهاند؟ چگونه میتوان حضور ارتش اسرائیل در بیش از ۵۰ درصد نوار غزه را توضیح داد؟ چگونه میتوان توضیح داد که اسرائیل به ویرانکردن آنچه باقی مانده ادامه میدهد – همان ده درصد ساختمانهای مسکونی که هنوز پابرجا هستند؟»
آلبانزه ادامه داد: «چگونه میتوان توضیح داد که دو میلیون انسان اکنون بدون هیچ حفاظتی در چادرها زندگی میکنند؛ بدون بیمارستان، بدون دارو، بدون مواد غذایی؟ چگونه میتوان توضیح داد که تنها ۳۰ درصد از نیازهایی که در توافق آتشبس بر سر آنها توافق شده بود وارد منطقه شدهاند – آن هم برای خرید، نه بهعنوان کمک؟ چگونه میتوان توضیح داد که اسرائیل فعالیت ۴۸ سازمان امدادرسان را ممنوع کرده است؟»
به گفتهٔ او، اینها واقعیتاند. «نسلکشی ادامه دارد، نه فقط در غزه.» آلبانزه یادآوری کرد که پشت این سیاست، نیت نابودی یک گروه جمعیتی نهفته است و از همان آغاز نیز با موردی روشن روبهرو بودهایم: «انسانزدایی از مردم فلسطین به ابعادی افراطی رسیده بود و این وضعیت حتی پیش از ۷ اکتبر نیز بهشدت وجود داشت.» با این حال، حتی پس از ۸۲۴ روز، «جهان هنوز واکنشی نشان نمیدهد». به گفتهٔ او، آلمان و ایتالیا مهمترین همدستان این جنایت در اروپا هستند: «ما اینجا شاهد سومین نسلکشی هستیم که مردم آلمان در کمتر از صد سال در آن سهیماند.»
گزارشگر ویژهٔ سازمان ملل در پایان به رزا لوکزامبورگ ارجاع داد: «آنهایی که حرکت نمیکنند، زنجیرهای خود را احساس نمیکنند.» با این حال، او تأکید کرد که حرکت آغاز شده است. کارزار تحریم اسرائیل (BDS) بهطور محسوسی تقویت شده، هرچند با «سرکوبی ریشهدار» در چارچوب سیستمی روبهرو هستیم که «تا مغز استخوان فاسد است». حقوق بینالملل خودبهخود عمل نمیکند؛ «باید فعال شود». و اگر این کار از سوی سیاستمداران انجام نمیشود، «باید توسط مردم فعال شود». «هیچ احترامی برای حقوق بینالملل وجود نخواهد داشت، اگر مردمی نباشند که از آن حمایت کنند.» اما برای این سیستم بیمار، درمانی وجود دارد: «ما خودِ آن درمان هستیم.»
سیویکمین کنفرانس رزا لوکزامبورگ، با حضور بیش از ۳۰۰۰ نفر و سخنرانان بینالمللی، بار دیگر نشان داد که مقاومت علیه «بسیج رسانهای برای جنگ» شکل میگیرد و رسانههای مستقل بخش جداییناپذیر این مقاومت هستند.
*تهیه و تنظیم گزارش برای اخبارروز توسط: گُلشن افتخاری
