دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، در گفتوگویی با «هیو هِویت» تحلیلگر محافظهکار اعلام کرد دولتش تقریباً «تمام ابزارهای فشار» علیه کوبا را به کار گرفته و از نگاه او، تنها گزینهای که میتواند فشار بیشتری ایجاد کند «تهاجم نظامی» است. ترامپ در پاسخ به پرسشی درباره احتمال محاصره دریایی کوبا گفت: «فکر نمیکنم بتوان فشار بیشتری آورد، مگر اینکه حمله کنید و آنجا را به ویرانه تبدیل کنید.» او در عین حال از اعلام صریحِ یک مداخله نظامی مستقیم خودداری کرد، اما مدعی شد دولت کوبا پس از تحولات اخیر در ونزوئلا «بر لبه پرتگاه» قرار گرفته است.
ترامپ، پیوند اقتصادی و انرژیِ هاوانا با کاراکاس را «شریان حیاتی» کوبا توصیف کرد و گفت رابطهای که بهزعم او «تمام زندگی کوبا» به آن وابسته بوده—نفت و پولِ ونزوئلا—پس از بازداشت نیکلاس مادورو، رئیسجمهور ونزوئلا، فروپاشیده است. او همچنین به حمله آمریکا به ونزوئلا در ۳ ژانویه اشاره کرد و گفت کوبا در آن عملیات «سربازان زیادی» از دست داده است. دولت کوبا اعلام کرده بود ۳۲ شهروند کوبایی در جریان آن حمله کشته شدهاند و هاوانا برای آنان دو روز عزای عمومی اعلام کرد.
در روایت ترامپ، همین قطع یا تضعیف پیوند نفتیِ ونزوئلا و کوبا، تکمیل «سیاست فشار حداکثری» است که او میگوید از دوره نخست ریاستجمهوریاش آغاز کرده بود. او با تکرار این ادعا که کوبا «به نخ باریکی بند است»، گفت کشور با «مشکلات جدی» روبهروست؛ با این حال، در تناقضی آشکار، همزمان از «تابآوری» مردم کوبا تمجید کرد و آنان را «مردمی سخت و بزرگ» خواند. ترامپ همچنین مدعی شد که با وجود آنکه سالهاست از بحران در کوبا سخن گفته میشود، اکنون کشور به نقطهای «بسیار نزدیک» شده که ممکن است بهسبب وضعیت داخلی، وارد یک «چرخش» تعیینکننده شود.
گزارش یادآوری میکند که محاصره اقتصادی آمریکا علیه کوبا که از ۱۹۶۱ برقرار است، پس از بازگشت ترامپ به کاخ سفید در ژانویه ۲۰۲۵ تشدید شده است. از جمله، ترامپ در نخستین اقدامهای خود، کوبا را بار دیگر به فهرست کشورهای «حامی تروریسم» بازگرداند، تسهیلهای محدود دوره جو بایدن را لغو کرد و تحریمهای جدیدی وضع کرد؛ اقدامهایی که عملاً حلقه محدودیتهای مالی، بانکی و تجاری علیه هاوانا را تنگتر کرده است.
در همین زمینه، آمریکای ۲۱ به ریشههای وابستگی نفتیِ کوبا به ونزوئلا نیز میپردازد: از اوایل دهه ۲۰۰۰ و با ابتکار فیدل کاسترو و هوگو چاوز، اتحاد نزدیکی میان دو کشور شکل گرفت که هسته اقتصادی آن، ارسال نفتِ ارزانترِ ونزوئلا در برابر اعزام گسترده کادر درمانی کوبا بود. در اوج این همکاری در اوایل دهه ۲۰۱۰، گفته میشود ونزوئلا تا ۱۰۰ هزار بشکه در روز نفت در اختیار کوبا میگذاشت و در مقابل حدود ۳۰ هزار نیروی پزشکی کوبایی در ونزوئلا فعالیت میکردند. اما در سالهای اخیر این رقم کاهش یافته و طبق گزارش، ارسال نفت در دورههای پایانی حدود ۳۵ هزار بشکه در روز بوده و شمار پزشکان و کادر درمانی کوبایی در ونزوئلا حدود ۷ تا ۸ هزار نفر برآورد میشود.
با این حال، هنوز روشن نیست حمله اخیر آمریکا به ونزوئلا و فشارهای ترامپ بر کاراکاس برای قطع رابطه با هاوانا و دیگر متحدان، دقیقاً چه اثری بر این مبادله خواهد گذاشت. وزارت بهداشت کوبا اعلام کرده که کادر درمانی در ونزوئلا «کاملاً آماده خدمت» است، اما همزمان گفته با بازگشایی حریم هوایی، بازگشتهای معمول نیروها—بهدلیل «مرخصی» یا «پایان مأموریت»—از سر گرفته میشود؛ نشانهای از آنکه دستکم در سطح عملیاتی، اختلالهای ناشی از بحران امنیتی اخیر، به تنظیم مجدد رفتوآمدها و مأموریتها منجر شده است.
در بخش دیگری از گزارش، به نقل از گفتوگویی جداگانه با نیویورکتایمز، جملهای از ترامپ برجسته شده که میتواند به بحثهای حقوقی و سیاسی درباره حدود اختیارات او در استفاده از زور در خارج از کشور دامن بزند. ترامپ در پاسخ به پرسشی درباره اینکه چه چیزی قدرت او را برای بهکارگیری نیروی نظامی در جهان محدود میکند، گفته است: «بله، یک چیز هست: اخلاق خودم، عقل خودم. فقط همین میتواند جلوی من را بگیرد. من به حقوق بینالملل نیاز ندارم.»
مجموع این مواضع، در کنار تشدید تحریمها از ژانویه ۲۰۲۵ و تلاش برای بریدن پیوند انرژیِ کوبا با ونزوئلا، تصویری از سیاستی را نشان میدهد که بر «فشار حداکثری تا آستانه بحران» بنا شده است؛ سیاستی که ترامپ میکوشد آن را همزمان با جنگ روانی و تهدیدهای مبهم نظامی پیش ببرد، بیآنکه مسئولیت علنیِ اعلام تهاجم را بر عهده بگیرد—اما با عباراتی که عملاً مرز میان فشار اقتصادی و تهدید نظامی را کمرنگتر میکند.
