دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، پنجشنبه ۸ ژانویه اعلام کرد که آمریکا پس از ماهها عملیات دریایی در کارائیب و اقیانوس آرام، «اکنون حمله به اهداف زمینی» مرتبط با کارتلهای مواد مخدر را در دستور میگذارد و در همین چارچوب از مکزیک نام برد. ترامپ در گفتوگو با فاکسنیوز با تکرار ادعای خود درباره نفوذ کارتلها گفت «کارتلها مکزیک را اداره میکنند» و افزود دیدن وضعیت آن کشور «بسیار غمانگیز» است. رسانههای اروپایی و آمریکایی این موضع را گامی تازه در مسیر نظامیسازی سیاست ضدقاچاق دولت ترامپ و نشانهای از احتمال عبور از عملیات دریایی به اقدامهای میدانی در خاک کشورهای منطقه توصیف کردهاند.
اعلام این موضعگیری در فضایی انجام شد که از یک سو، دولت ترامپ در هفتههای گذشته دامنه اقداماتش در آمریکای لاتین را گسترش داده و از سوی دیگر، متحدان و دولتهای منطقه نسبت به «حاکمیت ملی» و پیامدهای امنیتی چنین سیاستی هشدار دادهاند. ترامپ در روایت رسمیِ دولت خود، عملیاتهای پیشین را ذیل «مبارزه با قاچاق مواد مخدر» تعریف میکند؛ روایتی که منتقدان آن را پوششی برای فشار ژئوپلیتیک و اقتصادی بر دولتهای مخالف واشنگتن میدانند.
در مکزیک، دولت کلائودیا شینباوم بارها با صراحت گفته است استقرار نیروهای آمریکایی در خاک مکزیک «خط قرمز» است و هرگونه عملیات یکجانبه، نقض حاکمیت این کشور خواهد بود. گزارشها نشان میدهد موضوع «کمک نظامی آمریکا» در گفتوگوهای شینباوم و ترامپ بارها مطرح شده اما مکزیک آن را رد کرده است. رویترز نیز در تحلیلی از موضع مکزیک نوشته بود مکزیکوسیتی در عین محکوم کردن عملیات آمریکا در ونزوئلا، احتمالاً برای جلوگیری از اقدامهای یکجانبه واشنگتن، به سمت تقویت همکاریهای امنیتی و کنترل داخلیِ بیشتر حرکت میکند.
در همین حال، برخی ناظران منطقهای گمانه میزنند شدت گرفتن لحن ترامپ علیه مکزیک میتواند با پرونده انرژی و کوبا هم بیارتباط نباشد. طی روزهای اخیر گزارشهایی منتشر شد که مکزیک، در شرایط کاهش ارسال نفت از ونزوئلا، به یکی از تأمینکنندگان مهم سوخت برای کوبا تبدیل شده است؛ موضوعی که شینباوم آن را با ادبیات «کمک/ابعاد انسانی» توضیح داده است. رسانههای آمریکایی همچنین یادآوری کردهاند که کاهش یا اختلال در مسیر تأمین سوخت میتواند بحران انرژی و خاموشیها در کوبا را تشدید کند.
از سوی دیگر، دولت ترامپ همزمان فشار بر محور کاراکاس–هاوانا را افزایش داده است: ترامپ در دسامبر ۲۰۲۵ از «محاصره کامل» نفتکشهای تحریمشده مرتبط با ونزوئلا سخن گفت؛ اقدامی که به نوشته رسانهها بخشی از استراتژی واشنگتن برای تنگتر کردن حلقه اقتصادی بر ونزوئلا و اثرگذاری غیرمستقیم بر کوباست. در چنین زمینهای، تهدید به «حملات زمینی» در مکزیک—بهویژه اگر با ادبیات «کارتلها کشور را اداره میکنند» همراه شود—این نگرانی را بالا برده که مبارزه با مواد مخدر به توجیهی برای مداخله نظامی مستقیم در خاک همسایگان آمریکا تبدیل شود.
با این حال، روشن نیست «حملات زمینی» دقیقاً چه شکل عملیاتی خواهد داشت: استقرار نیرو، عملیات محدودِ ویژه، یا تشدید همکاریهای نظامی–اطلاعاتی با فشار سیاسی بر مکزیک. همزمان، مخالفت صریح مکزیک با هرگونه دخالت خارجی و حساسیت تاریخی افکار عمومی این کشور نسبت به مداخله آمریکا، میتواند اجرای چنین سناریوهایی را پرهزینه و تنشزا کند. برخی گزارشها نیز میگویند حتی در داخل آمریکا هم نسبت به گسترش عملیاتهای برونمرزی دولت ترامپ نگرانیهایی در حال شکلگیری است، بهخصوص پس از تحولات اخیر در ونزوئلا و بحثهای حقوقی–سیاسی پیرامون حدود اختیارات رئیسجمهور در استفاده از نیروی نظامی.
اعلام ترامپ درباره «حملات زمینی» علیه کارتلها، نه فقط یک چرخش در تاکتیکهای اعلامیِ دولت آمریکا، بلکه نشانهای از مرحله تازهای از تنش در آمریکای لاتین است: مرحلهای که در آن پرونده مواد مخدر، انرژی (نفت ونزوئلا و سوخت کوبا) و رقابت ژئوپلیتیک، بیش از پیش در هم تنیده میشوند—و مکزیک در مرکز این میدانِ پرتنش قرار میگیرد.
