نیروهای سوری به دو محلهٔ کردنشین شهر حلب حمله کردهاند. این شبهنظامیان تا حدی از سوی ترکیه حمایت میشوند.
تاکنون دستکم ۱۲ کشته، صدها زخمی و هزاران آواره، حاصل یک حملهٔ مسلحانه به محلههای کردنشین شیخ مقصود و اشرفیه در حلب بوده است. این حملات از آغاز هفته شروع شد و تا روز چهارشنبه ادامه داشت. هر دو محله توسط نیروهای نظامی دولت انتقالی اسلامگرای سوریه به رهبری احمد الشراع و همچنین دیگر گروههای اسلامگرا که بخشی از آنها از سوی ترکیه تجهیز و تأمین مالی میشوند، در محاصره قرار گرفته و در مواردی نیز با سلاحهای سنگین از جمله هویتزر هدف قرار گرفتهاند.
روز سهشنبه، نیروهای دولتی آنچه «کریدورهای انسانی» نامیده میشود را گشودند تا غیرنظامیان بتوانند این محلهها را ترک کنند. هر دو طرف، یکدیگر را مسئول آغاز درگیریها میدانند. با این حال، از منظر طرف کردی هیچ دلیلی برای آغاز چنین اقدامی وجود نداشته است. مقامهای سوری از غیرنظامیان خواستهاند محلههای درگیر را ترک کنند. دولت محلی با هماهنگی ارتش به ساکنان تا ظهر مهلت داده است تا منطقه را ترک کنند.
مهلت زمانیای که مقامات در روز پنجشنبه برای تخلیه تعیین کردهاند، بهسختی برای آنکه همهٔ مردم بتوانند خود را به محل امنی برسانند، کافی خواهد بود. بر اساس اعلام سازمان ملل متحد، تاکنون حدود ۳۰ هزار نفر از ساکنان از خانههای خود آواره شدهاند.
ادارهٔ خودگردان کردها در شمالشرق سوریه دولت دمشق را متهم میکند که توافقی را که در مارس سال گذشته برای ادغام کردها در دولت جدید سوریه امضا شده بود، نقض کرده است. بر اساس توافق مارس، نیروهای دموکراتیک سوریه (SDF) سلاحهای سنگین خود را از حلب خارج کرده و کنترل شهر را به نیروهای امنیتی محلی سپرده بودند.
پس از سرنگونی بشار اسد در دسامبر ۲۰۲۴، احمد الشراع در حلب یکی از نزدیکان خود از شبهنظامیان اسلامگرای «هیئت تحریر الشام» (HTS) را به عنوان شهردار دومین شهر بزرگ سوریه منصوب کرد؛ فردی که مایل است شمار کردها در حلب کاهش یابد. اسلامگرایان در این مسیر از حمایت ترکیه برخوردارند؛ کشوری که سالهاست خواستار عقبنشینی تمامی کردها به شرق رود فرات شده است.
تنشها در حلب همچنین به این دلیل است که توافق مارس ۲۰۲۵ اجرایی نشده است. طبق این توافق، قرار بود نیروهای مسلح کردیِ وابسته به SDF-YPG در ارتش جدید سوریه ادغام شوند و همزمان حقوق اقلیت کردی در دولت جدید تعیین تکلیف شود. هرچند گفتوگوهای متعددی میان نمایندگان کرد و مسئولان دولت انتقالی سوریه انجام شده، اما این مذاکرات تاکنون به توافقی نینجامیده است.
به گفتهٔ طرف کردی، آنها پذیرفته بودند که تحت فرماندهی کل دمشق قرار گیرند، مشروط بر آنکه نیروهای پیشین SDF-YPG در قالب سه لشکر سازماندهی شوند که همگی در شمالشرق سوریه مستقر بمانند: یک لشکر زنان که از پیش وجود داشته، یک لشکر برای حفاظت از مرزهای ترکیه و عراق و یک لشکر برای مبارزه با تروریسم، یعنی تعقیب و سرکوب داعش.
در مقابل، منابعی در دمشق میگویند چنین توافقی وجود نداشته و جنگجویان کرد باید بهصورت فردی در ارتش ادغام شوند. اکنون حزب کردی DEM در ترکیه اعلام کرده است که دولت الشراع با حملات حلب، عملاً توافق مارس سال گذشته را لغو کرده است.
حزب DEM بیش از یک سال است که با دولت اردوغان دربارهٔ انحلال چریکهای حزب کارگران کردستان (PKK) و تعیین جایگاه جدیدی برای کردها در ترکیه مذاکره میکند. از نگاه دولت ترکیه، شبهنظامیان کرد در سوریه بخشی از PKK محسوب میشوند و باید همانند PKK در عراق، سلاحهای خود را زمین بگذارند.
ترکیه بر دولت انتقالی سوریه فشار میآورد
دولت ترکیه همکاری نزدیکی با دولت انتقالی سوریه دارد و مدتهاست دمشق را تحت فشار میگذارد تا کنترل کامل بر مناطق کردنشین را در دست بگیرد و نیروهای مسلح کردی را از مرز ترکیه و سوریه دور کند. حملات به کردها در حلب هم با هدف تحت فشار قرار دادن رهبری کردی صورت میگیرد و هم در نهایت قرار است به بیرون راندن کردها از محلههایشان در حلب منجر شود.
تلویزیون ترکیه شامگاه چهارشنبه بارها تأکید کرد که محلههای کردنشین در ارتفاعات قرار دارند و از این رو برای شهر حلب اهمیتی راهبردی دارند؛ بنابراین کردها باید این مناطق را ترک کنند.
بیشتر کردهای ساکن حلب در اصل از کانتون سابقاً کردنشین عفرین هستند که در مارس ۲۰۱۸ توسط ارتش ترکیه تصرف و سپس به شبهنظامیان اسلامگرای متحد آن واگذار شد. این گروهها در عفرین «پاکسازی قومی» به راه انداختند که در جریان آن تقریباً همهٔ کردها آواره شدند. بسیاری از آنان پس از آن به حلب گریختند.
حتی در جریان پیشروی شبهنظامیان هیئت تحریر الشام HTS به سوی دمشق در سال ۲۰۲۴، نیروهای متحد ترکیه حملات گستردهای را به شهرها و روستاهای تحت کنترل یا سکونت کردها در غرب فرات آغاز کردند. این حملات تنها با میانجیگری ارتش ایالات متحده متوقف شد. در حالی که آمریکا اکنون در تلاش برای دستیابی به توافقی میان دولت الشراع و اسرائیل دربارهٔ جنوب سوریه است، شبهنظامیان اسلامگرا در شمال کشور بار دیگر حملات خود علیه کردها را از سر گرفتهاند.
