تنش تازهای میان واشینگتن و متحدان اروپاییاش در ناتو شکل گرفته است؛ پس از آنکه سخنگوی کاخ سفید اعلام کرد دولت دونالد ترامپ در حال بررسی «طیفی از گزینهها» برای بهدست آوردن گرینلند است و «بهکارگیری ارتش آمریکا» نیز «همیشه» میتواند یکی از گزینههای رئیسجمهور باشد. کارولین لویت، سخنگوی کاخ سفید، این موضع را با استدلال «اولویت امنیت ملی آمریکا» و ضرورت «بازدارندگی در قطب شمال» توضیح داده است.
این اظهارات، واکنش سریع رهبران چند کشور مهم اروپایی را به دنبال داشت. بنا بر گزارشها، رهبران فرانسه، آلمان، بریتانیا و چند کشور دیگر همراه با نخستوزیر دانمارک، مته فریدریخسن، در بیانیهای مشترک بر این نکته تأکید کردند که «گرینلند متعلق به مردمش است» و تصمیمگیری درباره آینده آن فقط به خود گرینلند و دانمارک مربوط میشود؛ آنها همزمان یادآور شدند امنیت قطب شمال از اولویتهای ناتو است.
دولت محلی گرینلند نیز اعلام کرده برای بررسی «ادعاهای آمریکا درباره کشورمان» خواستار دیداری فوری با مارکو روبیو، وزیر خارجه ایالات متحده شده و قرار است در این گفتوگوها، وزیر خارجه دانمارک (لارس لوکه راسموسن) و وزیر خارجه گرینلند (ویویان موتسفلدت) هم حضور داشته باشند. راسموسن گفته است این نشست فرصتی خواهد بود تا به برخی ادعاهای ترامپ ــ از جمله درباره حضور گسترده کشتیهای روسی و چینی پیرامون گرینلند و «نفوذ سرمایهگذاری چین» ــ پاسخ داده و تصویر دقیقتری ارائه شود.
در کپنهاگ، موضوع گرینلند حتی به تشکیل جلسه اضطراری کمیته سیاست خارجی و وزارت دفاع انجامیده است. وزیر دفاع دانمارک، ترولس لوند پولسن، گفته دانمارک طی سالهای اخیر میلیاردها برای تقویت امنیت گرینلند هزینه کرده و اینگونه نیست که آنطور که ترامپ ادعا کرده، فقط «یک سورتمه سگ دیگر» اضافه شده باشد. فریدریخسن پیشتر نیز هشدار داده بود هرگونه اقدام نظامی آمریکا علیه یک عضو ناتو میتواند بنیانهای اتحاد نظامی و نظم امنیتی پس از جنگ جهانی دوم را متزلزل کند.
همزمان، در واشینگتن تلاشهایی برای پایین آوردن سطح بحران دیده میشود. گزارشها میگویند روبیو در یک جلسه توجیهی با قانونگذاران آمریکایی گفته است ترجیح دولت ترامپ «خرید» گرینلند از دانمارک است نه حمله نظامی، هرچند لحن کاخ سفید درباره «گزینهها» عمداً مبهم باقی مانده است. در کنگره نیز برخی جمهوریخواهان، از جمله جان تون (رهبر اکثریت سنا)، احتمال اقدام نظامی را جدی ندانستهاند. در مقابل، دموکراتها هشدار دادهاند که همین تهدیدها هم میتواند خطرناک باشد؛ از جمله سناتور روبن گایگو طرحی ارائه کرده که استفاده از بودجه برای اقدام نظامی یا «خصومتورزی» علیه گرینلند را ممنوع کند.
گرینلند، قلمروی خودگردان در چارچوب «پادشاهی دانمارک» با جمعیتی حدود ۵۶ هزار نفر، از نظر ژئوپلیتیکی میان آمریکا و روسیه موقعیتی کلیدی دارد و با تشدید رقابتهای قطبی و باز شدن مسیرهای دریایی در اثر گرمایش زمین، اهمیت دفاعی و اقتصادی آن برجستهتر شده است. آمریکا هماکنون نیز در این جزیره پایگاه نظامی دارد؛ اما همین واقعیت، به گفته مقامهای دانمارکی و اروپایی، مجوزی برای طرح «تصاحب» قلمرو یک متحد بهشمار نمیآید.
در افکار عمومی آمریکا نیز، بنا بر نظرسنجیای که در گزارشها به آن اشاره شده، حمایت از تصرف نظامی گرینلند بسیار پایین است و تنها درصد کمی از شهروندان آمریکایی با چنین اقدامی موافقاند. با این حال، همزمانی تکرار این ادعاها با رویدادهای پرتنش اخیر در سیاست خارجی دولت ترامپ ــ از جمله عملیات بازداشت نیکلاس مادورو ــ باعث شده لحن اروپا از شوخی و کماهمیت جلوه دادنِ ماجرا، به سمت هشدارهای رسمی و تلاش برای هماهنگی درونناتویی تغییر کند.
