اعتراضات و اعتصاب شهروندان در شهرهای مختلف ایران، هفتمین روز خود را پشت سر گذاشت. بررسی دادههای بهروزشده و راستیآزماییشده نشان میدهد با وجود تشدید فضای امنیتی، افزایش حضور نیروهای انتظامی–امنیتی و تداوم برخوردهای میدانی در برخی نقاط، دامنه جغرافیایی اعتراضات در سطح کشور همچنان گسترده باقی مانده و تحرکات اعتراضی در اشکال متنوع ادامه یافته است. در هفت روز اخیر دست کم ۱۷۴ نقطه کشور در ۶۰ شهر از ۲۵ استان شاهد اعتراضات بودند. در جریان این اعتراضات دست کم ۵۸۲ تن دستگیر شدند. در همین مدت دست کم ۱۵ شهروند معترض جان باختند.
به گزارش خبرگزاری هرانا، ارگان خبری مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران، اعتراضاتی که از روزهای ابتدایی با اعتصاب و تجمعات صنفی آغاز شد، در هفتمین روز متوالی نیز با تجمعات خیابانی، تحرکات محدود صنفی و اعتراضات دانشجویی در برخی دانشگاهها ادامه یافت. در این روز، همچون روزهای گذشته، گزارشهایی از توسل نیروهای انتظامی–امنیتی به خشونت، استفاده از ابزارهای کنترل جمعیت، بازداشت شهروندان و ایجاد فضای امنیتی در شماری از شهرها دریافت شده است.
جغرافیای اعتراضات
بر اساس اطلاعات بهروزشده و تجمیعی، در هفت روز گذشته دستکم ۱۷۴ نقطه در ایران شاهد اعتراضات، تجمعات خیابانی یا اعتصابات صنفی بودهاند. این اعتراضات مجموعاً در ۲۵ استان کشور گزارش شده و طی این مدت، ۱۸ دانشگاه نیز صحنه تحرکات اعتراضی دانشجویان بودهاند.
در شبانهروز گذشته که هفتمین روز اعتراضات محسوب میشود، تجمعات اعتراضی در ۱۲ شهر از ۸ استان ثبت شده است از جمله شهرهای کازرون، ملکشاهی، کرمانشاه، شیراز، مشهد، آرکواز، اصفهان، تهران، هفشجان، کرج، شهرکرد، فردیس. در این میان، دو مورد از اعتراضات روز هفتم توسط دانشگاهیان گزارش شده که در چارچوب همان ۱۸ دانشگاه ذکرشده در آمار تجمعی هفتروزه قرار میگیرد. دادههای موجود نشان میدهد که با وجود نوسان در شدت و پراکندگی روزانه اعتراضات، حضور دانشگاهها بهعنوان یکی از کانونهای اعتراض، همچنان استمرار داشته است.
بررسی پراکندگی جغرافیایی اعتراضات نشان میدهد که این تحرکات صرفاً محدود به کلانشهرها نبوده و شهرهای کوچکتر و مناطق مختلف کشور را نیز دربر گرفته است؛ امری که بیانگر گسترش افقی اعتراضات و مشارکت لایههای متنوع اجتماعی در این موج اعتراضی است.
با توجه به گزارشات راستی آزمایی شده تا زمان انتشار این گزارش، مجموعا ۱۷۴ اعتراض در هفت روز اخیر در ۶۰ شهر از ۲۵ استان گزارش شده است. ۱۸ تجمع دانشجویی در ۱۵ دانشگاه نیز جزوی از این آمار است.
شیوههای اعتراض و شعارها
بررسی ویدیوها و گزارشهای راستیآزماییشده نشان میدهد که اعتراضات روز هفتم، مشابه روزهای پیشین، فاقد یک محور واحد بوده و طیفی متنوع از مطالبات را پوشش داده است. شعارهای سر دادهشده در تجمعات، از مطالبات معیشتی و اقتصادی تا انتقاد از شیوه حکمرانی، محدودیتهای آزادیهای فردی و اجتماعی و مطالبه عدالت را در بر میگیرد.
در برخی تجمعات، اعتراضات در قالب اعتصاب صنفی، تعطیلی واحدهای تجاری یا تجمعات کوتاهمدت خیابانی شکل گرفته و در برخی دیگر، راهپیماییهای محدود و پراکنده گزارش شده است. تکرار و فراگیری این مضامین در شهرهای مختلف نشان میدهد که مرز میان مطالبات صنفی و روزمره با مطالبات سیاسی کمرنگ شده و اعتراضات جاری بر بستری از نارضایتیهای انباشته و چندلایه شکل گرفته است.
برخورد نیروهای انتظامی–امنیتی و جزئیات خشونت
در هفتمین روز اعتراضات سراسری، گزارشها و ویدیوهای منتشرشده همچنان از تداوم فضای امنیتی و استفاده نیروهای انتظامی–امنیتی از ابزارهای سرکوب برای جلوگیری از شکلگیری یا گسترش تجمعات اعتراضی حکایت دارد. ویدیوهای منتشرشده از شهرهای مختلف، نشاندهنده برخوردهای خشونتآمیز، تیراندازی، استفاده از گاز اشکآور و بازداشت معترضان است.
در شماری از شهرها، گزارشهایی از مجروح شدن شهروندان در پی تیراندازی نیروهای انتظامی–امنیتی منتشر شده و در برخی موارد، شهروندان به دلیل ترس از بازداشت از مراجعه به مراکز درمانی خودداری کردهاند. همچنین ویدیوهایی از بازداشت خشونتآمیز شهروندان، از جمله زنان معترض، در معابر عمومی منتشر شده که نشاندهنده استفاده از زور فیزیکی در جریان بازداشتهاست.
گزارشهای میدانی حاکی از آن است که در برخی شهرها، تجمعات اعتراضی به فضاهای نمادین یا معابر اصلی کشیده شده و نیروهای انتظامی–امنیتی برای متفرق کردن معترضان از ابزارهای کنترل جمعیت استفاده کردهاند. همزمان، استقرار گسترده نیروهای امنیتی در خیابانهای اصلی، میادین و اطراف مراکز حساس شهری گزارش شده و فضای امنیتی در بخشهایی از این شهرها تشدید شده است.
در کنار این موارد، روایتهای رسمی ارائهشده از سوی مقامات محلی درباره برخی جانباختگان با تردید شاهدان عینی و گزارشهای غیررسمی مواجه شده و جزئیات مربوط به نحوه وقوع این موارد همچنان در دست بررسی و راستیآزمایی قرار دارد.
جانباختگان
بر اساس اطلاعات بهروزشده هرانا، مرگ دستکم ۱۶ نفر در جریان اعتراضات هفتروزه محرز شده است. در میان جانباختگان، از جمله یک نیروی انتظامی–امنیتی گزارش شده و سایر موارد مربوط به شهروندان معترض است.
در شماری از این موارد، روایتهای رسمی ارائهشده از سوی مقامات با روایت شاهدان عینی و اطلاعات غیررسمی در تعارض بوده و جزئیات مربوط به نحوه جانباختن این افراد همچنان در دست بررسی و راستیآزمایی قرار دارد. از جمله میتوان اشاره کرد شامگاه جمعه ۱۲ دی ۱۴۰۴، در جریان اعتراضات مردمی در شهر قم، یک معترض جان خود را از دست داد. شورای تامین استان ضمن تایید مرگ این شهروند، مدعی شده است که وی بر اثر انفجار مواد محترقهای که در دست داشته جان باخته است. این در حالی است که شاهدان عینی، روایت رسمی ارائه شده از سوی مقامات را به چالش کشیده اند و اعلام کردهاند که مرگ این معترض در نتیجه اقدام نیروهای امنیتی حاضر در محل رخ داده است.
از سوی دیگر معاون سیاسی امنیتی استاندار قم نیز از جان باختن یک نوجوان ۱۷ ساله قمی در جریان اعتراضات شب گذشته خبر داد. او مدعی شد که این نوجوان در پی شلیک معترضین کشته شده است.
هرانا همچنین توانسته هویت دو تن دیگر از شهروندان معترض را که در پی خشونت نیروهای انتظامی–امنیتی جان باختهاند، احراز کند. امیرحسین بیاتی، در همدان و احد ابراهیمپور در دلفان هویت این شهروندان است که در جریان اعتراضات جان خود را از دست دادهاند.
واکنش ها
در هفتمین روز اعتراضات، علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، در نخستین موضعگیری خود پس از آغاز دور تازهای از اعتراضات سراسری، بر لزوم برخورد با آنچه «اغتشاش» خواند تاکید کرد. وی گفت که اعتراض بهزعم او قابل پذیرش است و میتوان با معترضان گفتوگو کرد، اما افزود «اغتشاشگر را باید به جای خودش نشاند» و تاکید کرد که گفتوگو با «اغتشاشگر» فایدهای ندارد. علی خامنهای در بخش دیگری از سخنان خود به اعتراضات اخیر کسبه و بازاریان اشاره کرد و بازار را از «وفادارترین اقشار به نظام» توصیف کرد. او گفت که به نام بازار نمیتوان با جمهوری اسلامی مقابله کرد و مدعی شد برخی افراد با هدف تخریب و ناامنسازی کشور، از مطالبات اقتصادی بازاریان سوءاستفاده میکنند. رهبر جمهوری اسلامی همچنین نوسانات شدید نرخ ارز و سقوط ارزش پول ملی را «غیرطبیعی» دانست و آن را به «دشمن» نسبت داد.
مای ساتو، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور حقوق بشر ایران، نسبت به تشدید برخوردهای صورت گرفته توسط نیروهای امنیتی با معترضان در نقاط مختلف کشور هشدار داد. او اعلام کرد که نشانههایی از گسترش الگوی رویارویی و خشونت در سطح کشور مشاهده میشود. این مقام سازمان ملل با تاکید بر ضرورت احترام به حقوق بنیادین شهروندان، از مقامات جمهوری اسلامی خواست به آزادی بیان، آزادی تشکل و حق تجمع مسالمتآمیز شهروندان پایبند باشند و از بهکارگیری زور بیش از حد علیه معترضان خودداری کنند. مای ساتو همچنین هشدار داد که تکرار برخوردهای خشونتآمیز مشابه آنچه در جریان جنبش «زن، زندگی، آزادی» رخ داد، میتواند پیامدهای جدی برای فضای مدنی کشور داشته باشد. خانم ساتو تاکید کرد شهروندان باید بتوانند بدون ترس از سرکوب، اعتراضات مسالمتآمیز خود را بیان کنند.
سازمان عفو بینالملل نیز با ابراز نگرانی شدید از گزارشهای مربوط به کشته شدن معترضان در ایران، از مقامهای جمهوری اسلامی خواست حقوق آزادی بیان و تجمعات مسالمتآمیز را رعایت کنند و از بهکارگیری خشونت و نیروی مرگبار و غیرقانونی علیه معترضان خودداری کنند.
یک پاسخ
درود بر ایرانیان آزاده.
من فقط میترسم که ترامپ که یک معامله گر است بعد از معامله با خامنه ای یکباره پشت مردم را خالی بگذاره و پس از گرفتن باج و سهم خودش اعلام کنه که در امور داخلی کشورها دخالت نمیکنه و این خود مردم هر کشور هستند که باید رژیم حکومتی خودشان را با رای خود انتخاب کنند و این یعنی باز گذاشتن دست خامنه ای به کشتار ملت.
که میشود نابودی همان چند نفر شجاع آزادی خواه ایران.
خوب که دقت کنیم میبینیم عوامل سرکوب همه منتظر چنین معامله ای هستند تا حسابی خون بریزند.