دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، و بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، روز دوشنبه ۲۹ دسامبر در اقامتگاه مارالاگو در فلوریدا دیدار و درباره شکستن بنبست در روند آتشبس غزه، آینده این طرح و همچنین نگرانیهای اسرائیل درباره ایران و حزبالله لبنان گفتوگو کردند.
ترامپ هنگام ورود به محل دیدار، در گفتوگو با خبرنگاران موضعی کاملاً حمایتی نسبت به نتانیاهو اتخاذ کرد؛ این در حالی است که برخی از مشاوران و متحدان او پیشتر گفته بودند نخستوزیر اسرائیل عمداً اجرای بخشهایی از توافق آتشبس غزه را به تعویق میاندازد. با این حال، رئیسجمهور آمریکا با ستایش آشکار از نتانیاهو گفت: «اگر اسرائیل نخستوزیر نادرستی داشت، اصلاً وجود نداشت.»
ترامپ تأکید کرد که خواهان آغاز هرچه سریعتر مرحله دوم توافق آتشبس میان اسرائیل و حماس است، اما در عین حال شرط اصلی این مرحله را «خلع سلاح کامل حماس» دانست. او همچنین تصریح کرد اگر تهران به توسعه برنامه موشکهای بالستیک و فعالیتهای هستهای خود ادامه دهد در «شرایط مناسب» حاضر است از حمله نظامی جدید اسرائیل علیه ایران حمایت کند.
او در ادامه گفت که اسحاق هرتزوگ، رئیسجمهور اسرائیل، به وی اطلاع داده قصد دارد نتانیاهو را از اتهامهای مربوط به پروندههای فساد مالی مورد عفو قرار دهد. ترامپ همچنین ابراز امیدواری کرد اسرائیل بتواند با سوریه به تفاهم برسد؛ این در حالی است که دولت نتانیاهو پس از سرنگونی بشار اسد در اواخر سال گذشته، بارها حاکمیت ارضی سوریه را نقض کرده است.
ایران؛ محور اصلی نگرانیهای امنیتی اسرائیل و آمریکا
بخش مهمی از گفتوگوهای ترامپ و نتانیاهو به ایران اختصاص داشت. ترامپ بهصراحت اعلام کرد در صورت تداوم فعالیتهای موشکی و هستهای ایران، از اقدام نظامی اسرائیل حمایت خواهد کرد. این موضعگیری در شرایطی بیان میشود که ایران در ماه ژوئن گذشته وارد یک جنگ ۱۲روزه با اسرائیل شد و هفته گذشته نیز اعلام کرد برای دومین بار در ماه جاری، رزمایش موشکی برگزار کرده است.
نتانیاهو پیشتر گفته بود اسرائیل به دنبال درگیری مستقیم با ایران نیست، اما نسبت به تحرکات تهران «هوشیار» است و قصد دارد این موضوع را در دیدار با ترامپ بهطور جدی مطرح کند. یک مقام اسرائیلی نزدیک به نتانیاهو نیز اعلام کرد که نخستوزیر اسرائیل در این دیدار قرار است اطلاعاتی تازهای درباره تلاشهای ایران برای تقویت توان تسلیحاتی خود ارائه دهد، هرچند جزئیاتی از خواستهها یا اقدامات احتمالی اسرائیل در قبال ایران فاش نشد.
ترامپ یادآوری کرد که در ماه ژوئن دستور حملات آمریکا به برخی تأسیسات هستهای ایران را صادر کرده بود، اما در عین حال در ماههای اخیر از امکان دستیابی به یک توافق جدید با تهران نیز سخن گفته است؛ موضوعی که نشاندهنده رویکرد دوگانه واشنگتن در قبال ایران است.
بنبست در غزه و دشواریهای مرحله بعدی آتشبس
اسرائیل و حماس در ماه اکتبر بر سر طرح پیشنهادی ترامپ برای پایان دادن به جنگ غزه توافق کردند؛ طرحی که در نهایت شامل خروج نیروهای اسرائیلی از غزه و کنار رفتن حماس از نقش نظامی و حکمرانی است. مرحله نخست این توافق شامل عقبنشینی محدود اسرائیل، افزایش کمکهای انسانی و تبادل گروگانهای اسرائیلی با زندانیان فلسطینی بود.
با این حال، یک مقام اسرائیلی گفت نتانیاهو اصرار دارد پیش از ورود به مراحل بعدی، بقایای آخرین گروگان اسرائیلی باقیمانده در غزه به اسرائیل تحویل داده شود. خانواده این گروگان، ران گوِیلی، نیز در هیئت همراه نتانیاهو حضور دارند و قرار است با مقامات دولت آمریکا دیدار کنند. اسرائیل همچنین اعلام کرده تا زمان تحویل این بقایا، گذرگاه رفح میان غزه و مصر را باز نخواهد کرد.
چاک فریلیخ، استاد علوم سیاسی دانشگاه تلآویو و معاون پیشین مشاور امنیت ملی اسرائیل، میگوید نتانیاهو با توجه به انتخابات پیشروی اسرائیل در ماه اکتبر، در موقعیت حساسی قرار دارد: «او نمیخواهد در سال انتخاباتی با ترامپ درگیر شود. ترامپ میخواهد روند پیش برود و نتانیاهو ناچار است امتیازهایی بدهد.»
آتشبس شکننده و تداوم درگیریها
با وجود برقراری رسمی آتشبس از ماه اکتبر، درگیریها بهطور کامل متوقف نشده است. بنا بر اعلام مقامهای بهداشتی غزه، حملات اسرائیل از زمان آغاز آتشبس بیش از ۴۰۰ فلسطینی – عمدتاً غیرنظامی – را به قتل رسانده و در مقابل، نیروهای فلسطینی نیز سه سرباز اسرائیلی را کشتهاند. حماس همچنان از خلع سلاح خودداری میکند و کنترلش را در مناطقی که ارتش اسرائیل هنوز در آنها مستقر است، بازسازی کرده است. اسرائیل هشدار داده اگر خلع سلاح حماس از راه سیاسی محقق نشود، گزینه نظامی را دوباره در دستور کار قرار خواهد داد.
لبنان و سایه ایران بر آتشبس منطقهای
در لبنان نیز آتشبسی که با حمایت آمریکا در نوامبر ۲۰۲۴ میان اسرائیل و حزبالله برقرار شد، با چالش مواجه است. این توافق خواستار خلع سلاح حزبالله – گروه شیعه مورد حمایت ایران – بهویژه در مناطق جنوبی نزدیک مرز اسرائیل بود. لبنان اعلام کرده به تحقق این هدف نزدیک شده، اما حزبالله در برابر تحویل سلاح مقاومت میکند. اسرائیل میگوید پیشرفت ناکافی است و برای جلوگیری از بازسازی توان نظامی حزبالله، تقریباً هر روز حملاتی را در لبنان انجام میدهد.
