با پایان رسمی شمارش آرای انتخابات عمومی ۳۰ نوامبر در هندوراس، شورای ملی انتخابات این کشور روز ۲۵ دسامبر پیروزی نصری خوان اسفورا زابلاه، نامزد راست محافظهکار حزب ملی، را اعلام کرد؛ تصمیمی که موجی از اعتراضها و اتهامهای گسترده درباره «تقلب» و «کودتای انتخاباتی» را در پی داشته و هندوراس را وارد مرحلهای تازه از بحران سیاسی کرده است.
بر اساس نتایج اعلامشده، اسفورا با ۴۰٫۲۷ درصد آرا پیروز انتخابات معرفی شد و حدود ۲۸ هزار رأی بیشتر از رقیب اصلی خود، سالوادور نصرالله از جناح راست میانه، به دست آورد. نصرالله که ۳۹٫۵۳ درصد آرا را کسب کرده، از پذیرش شکست خودداری کرده و صحت نتایج را بهطور علنی زیر سؤال برده است.
رد نتایج و اعتراضهای سیاسی گسترده
سالوادور نصرالله بلافاصله پس از اعلام نتایج، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «دست از فریب مردم بردارید» و وعده داد اسنادی درباره «جعل مدارک» توسط یکی از اعضای ملیگرای شورای ملی انتخابات منتشر خواهد کرد. او همچنین خواستار بازشماری شفاف و مستقل آرا شد.
فرآیند موسوم به «کنترل ویژه» که طی آن تمام صورتجلسههای رأیگیری دوباره بررسی شد، با انتقاد شدید همه احزاب سیاسی روبهرو شد. لوئیس ردوندو، رئیس کنگره هندوراس و از رهبران حزب «نجات هندوراس»، این روند را «کاملاً غیرقانونی و فاقد هرگونه اعتبار» توصیف کرد.
ریکسی مونکادا، وزیر پیشین دارایی و نامزد جناح چپ که در جایگاه سوم قرار گرفت، نتایج را «جعلی» خواند و از «دخالت مستقیم رئیسجمهور ایالات متحده» در روند انتخابات سخن گفت. حتی دبیرکل سازمان کشورهای آمریکایی نیز در واکنشی اولیه، نسبت به سلامت روند اعلام نتایج ابراز تردید کرد.
در درون شورای ملی انتخابات نیز شکاف آشکار شد. نماینده حزب وابسته به رئیسجمهور چپگرای کنونی، زیومارا کاسترو، از بهرسمیت شناختن نتایج خودداری کرد و هشدار داد که کشور با یک «کودتای انتخاباتی» روبهروست. او با طرح شکایت رسمی در دادستانی، احتمال کشیده شدن پرونده به دادگاهها را مطرح کرد.
فشار زمان و سایه تشدید بحران
با وجود فضای ملتهب، سالوادور نصرالله از هواداران خود خواست آرامش خود را حفظ کنند و از هرگونه خشونت پرهیز نمایند. او این روزها را «غمانگیزترین کریسمس برای مردم هندوراس» توصیف کرد. طبق قانون این کشور، او تنها سه روز کاری برای ثبت شکایت رسمی فرصت دارد؛ در غیر این صورت، امکان اعتراض حقوقی به نتایج از بین خواهد رفت.
با این حال، شورای ملی انتخابات رسماً نصری اسفورا را «رئیسجمهور قانون اساسی» برای دورهای چهار ساله از ۲۷ ژانویه ۲۰۲۶ اعلام کرده است؛ تصمیمی که نهتنها از شدت اعتراضها نکاست، بلکه نشانههای یک بحران سیاسی عمیقتر را آشکار کرد.
حمایت آشکار واشنگتن
پیروزی اسفورا با حمایت صریح دولت ایالات متحده همراه بوده است. دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، که پیشتر نیز از این نامزد محافظهکار پشتیبانی کرده بود، عملاً نتیجه انتخابات را تأیید کرد. وزیر خارجه او، مارکو روبیو، در بیانیهای پیروزی اسفورا را «روشن و غیرقابل مناقشه» خواند و از همه طرفها خواست به نتایج احترام بگذارند.
این موضعگیریها در حالی صورت گرفت که ترامپ در آستانه انتخابات تهدید کرده بود در صورت پیروز نشدن اسفورا، کمکهای آمریکا به هندوراس را کاهش خواهد داد. همزمان، او خوان اورلاندو هرناندس، رئیسجمهور پیشین و حامی اصلی اسفورا را که در آمریکا به ۴۵ سال زندان به اتهام قاچاق مواد مخدر محکوم شده بود، مورد عفو قرار داد؛ اقدامی که بهشدت مورد انتقاد قرار گرفت.
مارکو روبیو همچنین اعلام کرد واشنگتن مشتاق همکاری با دولت جدید هندوراس برای «تقویت امنیت منطقهای، مهار مهاجرت غیرقانونی و گسترش روابط اقتصادی» است. ایالات متحده مهمترین شریک تجاری هندوراس به شمار میرود و حدود دو میلیون شهروند هندوراسی مقیم آمریکا از طریق ارسال حوالههای مالی، سهمی نزدیک به یکسوم تولید ناخالص داخلی کشور را تأمین میکنند.
نگرانی از بازگشت حزب ملی
پیروزی اسفورا به معنای بازگشت حزب ملی هندوراس به رأس قدرت است؛ حزبی که سابقهای سنگین در نقض حقوق بشر و سرکوب سیاسی دارد. این حزب در سال ۲۰۰۹، با حمایت واشنگتن، در کودتایی نظامی مانوئل زلایا، رئیسجمهور وقت، را سرنگون کرد و تا سال ۲۰۲۱ بهطور گسترده و بحثبرانگیز در قدرت باقی ماند.
پس از چهار سال دولت زیومارا کاسترو، بسیاری از سازمانهای مدنی، فعالان محیطزیست، جنبشهای بومی و نهادهای حقوق بشری نسبت به پیامدهای بازگشت حزب ملی هشدار دادهاند. منتقدان این حزب آن را به نزدیکی با شبکههای جنایی و ترویج سیاستهای استخراجمحور متهم میکنند.
فلورنس کارانزا، سخنگوی یکی از مراکز مدافع حقوق جامعه LGBTQIA+ در پایتخت هندوراس، هشدار داده است که رهبران حزب ملی «آشکارا با حقوقی که این گروهها برای دستیابی به آن تلاش میکنند، مخالفت کردهاند».
بازتاب منطقهای
این تحولات در چارچوب روند گستردهتری از قدرتگیری دولتهای راستگرا در آمریکای لاتین ارزیابی میشود. خاویر میلی، رئیسجمهور راستگرای آرژانتین، پیروزی اسفورا را «شکستی قاطع برای نارکوسوسیالیسم» در هندوراس توصیف کرده است.
در حالی که مشروعیت انتخابات همچنان محل مناقشه است، آینده سیاسی هندوراس در هالهای از ابهام قرار دارد؛ کشوری که بار دیگر در تقاطع منافع داخلی، فشارهای خارجی و حافظهای تلخ از کودتا و بیثباتی ایستاده است.
