تحولات غزه در روزهای اخیر نشان میدهد نهتنها از بازگشت به شرایط عادی خبری نیست، بلکه تقسیم تازهای از سرزمین، تثبیت حضور نظامی اسرائیل و حمله به نهادهای سازمان ملل آیندهای تیرهتر را رقم زده است.
«خط زرد»، مرز جدید اسرائیل در غزه
در مهمترین تحول، ایال زمیر رئیس ستاد ارتش اسرائیل، در دیداری از نیروهای مستقر در شمال غزه اعلام کرد که «خط زرد» ــ خطی که بر اساس طرح آتشبس دونالد ترامپ غزه را به دو بخش تقسیم میکند ــ اکنون «مرز جدید» اسرائیل محسوب میشود.
اسرائیل با این موضعگیری عملاً اعلام کرد بر مواضع فعلی خود باقی میماند؛ مواضعی که بیش از نیمی از غزه و تقریباً همه زمینهای کشاورزی و گذرگاه مرزی با مصر را در کنترل اسرائیل نگه میدارد.
ارتش اسرائیل طی ماههای اخیر در امتداد این خط، پستهای بتنی و مناطق تیراندازی آزاد ایجاد کرده و بارها به سوی فلسطینیانی که به این ناحیه نزدیک شدهاند ــ از جمله کودکان ــ تیراندازی کرده است. تصاویر ماهوارهای نشان میدهد برخی از این موانع صدها متر فراتر از محدوده تعیینشده در نقشه آتشبس قرار گرفتهاند.
این اقدام، بهگفته تحلیلگران، نقض صریح آتشبس اکتبر است؛ آتشبسی که بر عدم اشغال یا الحاق غزه تأکید داشت و اسرائیل را موظف به واگذاری تدریجی سرزمین به یک نیروی امنیتی بینالمللی میکرد.
با این حال، اسرائیل میگوید حضورش در غزه مطابق «چارچوب آتشبس» است و حماس را متهم به نقض آن میکند.
در واشنگتن نیز اسناد جدید نشان میدهد که ارتش آمریکا برای تقسیم بلندمدت غزه به «منطقه سبز» تحت کنترل اسرائیل و «منطقه قرمز» ویرانشده، برنامهریزی کرده و بازگرداندن یکپارچگی غزه را تنها «هدف آرمانی» توصیف کرده است.
حمله اسرائیل به مقر آنروا در قدس شرقی و محکومیت شدید سازمان ملل
در اقدامی بیسابقه، نیروهای اسرائیلی روز دوشنبه وارد مقر آنروا در قدس شرقی شدند، پرچم اسرائیل را بر فراز ساختمان برافراشتند و تجهیزات، لوازم اداری و اموال این سازمان را توقیف کردند.
شهرداری قدس این یورش را به «بدهی مالیاتی» ۱۱ میلیون شِکِلی نسبت داد، اما آنروا با رد این ادعا تأکید کرد که ساختمان همچنان اموال رسمی سازمان ملل است و اسرائیل حق ورود به آن را ندارد.
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، این حمله را «نقض مصونیت و حرمت مقر سازمان ملل» دانست و از اسرائیل خواست فوراً وضعیت را به حالت قبل بازگرداند.
فیلیپ لازارینی، رئیس آنروا، هشدار داد این یک اقدام خطرناک است و راه را برای حمله به پایگاههای سازمان ملل در دیگر کشورها باز میکند.
اسرائیل از سال ۲۰۲۴ فعالیت آنروا را ممنوع کرده و مدعی است برخی کارکنان آن در حمله ۷ اکتبر ۲۰۲۳ نقش داشتهاند؛ ادعاهایی که سازمان ملل بارها خواستار ارائه مدارک آن شده، اما اسرائیل جزئیات قانعکنندهای ارائه نکرده است.
تقسیم سرزمین، محاصره جمعیتی و چشمانداز تاریک برای آتشبس
سیاستهای جدید اسرائیل نشان میدهد انجماد وضعیت کنونی ــ تقسیم غزه، باقی ماندن نیروهای اسرائیلی، ایجاد مناطق تیراندازی آزاد و جلوگیری از بازگشت آوارگان ــ در حال تبدیل شدن به وضعیت دائمی است. این در حالی است که بیش از دو میلیون فلسطینی در نوار باریکی از ساحل محصور شدهاند؛ سازمان ملل نسبت به قحطی، بیماری و بحران انسانی هشدار میدهد؛ و هیچ کشور مشارکتکنندهای برای ایجاد نیروی امنیتی بینالمللی مورد توافق آتشبس، اعلام آمادگی نکرده است.
تحلیلگران میگویند تداوم این وضعیت، همراه با فشار اسرائیل برای حذف آنروا و تثبیت حضور نظامیاش، عملاً آتشبس را از محتوا تهی کرده و غزه را به سمت تقسیم و اشغال دو فاکتو سوق میدهد.
