بازار ارز بار دیگر رکورد زد و قیمت دلار به ۱۲۵ هزار تومان رسید؛ این جهش ارزی، علاوه بر افزایش شدید قیمت طلا و سکه، فشار تورمی و اقتصادی شدیدی بر سفره خانوارها وارد میکند و کارشناسان هشدار میدهند که ادامه این روند میتواند به سقوط ناگهانی بازار و افزایش تورم انتظاری منجر شود.
بازار آزاد ارز امروز باز هم رکورد زد؛ قیمت دلار تا مرز ۱۲۴–۱۲۵ هزار تومان بالا رفت و به گفته برخی گزارشها به حوالی ۱۲۴،۷۰۰ تومان نیز رسیده است.
به گزارش رویداد ۲۴ در پی این جهش ارزی، بازار طلا و سکه نیز واکنش نشان داد؛ قیمت هر سکه تمام، نیم، ربع و همینطور طلای ۱۸ عیار با افزایش قابل ملاحظهای همراه شد.
این روند صعودی ارز و طلا، برای بسیاری از فعالان بازار – چه خریداران نقدی، چه کسانی که به دنبال حفظ ارزش دارایی خود هستند – حکم زنگ خطر را دارد. این وضعیت یعنی سقوط ارزش پول ملی، موج تورم انتظاری و فشار در هزینه زندگی خانوار.
اما نکتهای که تحلیلگران و کارشناسان اقتصاد بارها بر آن تأکید کردهاند این است که این جهشها ناشی از دلایلی مثل ترکیب ابهام در سیاستگذاری ارزی، تصمیمات پرحاشیه دولت و انتظارات روانی مشوش است.
پشت پرده بازار؛ انتظارات، سیاست و هیجان
در هفتهها و روزهای اخیر، برخی اقدامات دولت و سیاستگذاران اقتصادی از جمله تغییر سازوکار تخصیص ارز، سیاستهای مبهم درباره ارز ترجیحی، و شفاف نبودن مسیر دخالت یا عدم دخالت در بازار، این سیگنال را به بازار داد که «نوسان آزاد» و «پذیرش نرخهای بالاتر» ممکن است. این برداشت برای معاملهگران و بازارسازان خصوصی مجوزی برای حضور پررنگتر در بازار غیررسمی، معاملات فردایی و سفتهبازی بر پایه دلار بود. نتیجه هم این شد که تقاضا – حتی اگر واقعی نباشد – افزایش یافت و قیمتها با شتاب بالا رفت.
در چنین شرایطی، بازار نه صرفاً بر اساس عرضه و تقاضای واقعی، بلکه بر پایه ترس، امید، انتظار و روان جمعی شکل گرفت؛ بنابراین رشد دلار ۱۲۵ هزار تومانی – بیش از آنکه بازتاب اقتصاد واقعی باشد – انعکاس تشویش سیاستگذاری و بیثباتی روانی بازار است.
به باور تحلیلگران اگر سیاستگذار ارزی اراده کند، میتواند با سه اقدام نسبتاً ساده یعنی سیگنال روشن و شفاف درباره سیاست ارز، تأمین نقدینگی و ثبات در بودجه و کنترل عرضه ارز و جلوگیری از نوسانسازی فضا را آرام کند. در این صورت، آرامش روانی باز میگردد و دلار و طلا میتوانند کمی پایین بیایند؛ به خصوص اگر سفتهبازان زودتر از موعد خروج کنند.
اما اگر ابهام ادامه پیدا کند و مردم بر پایه انتظارات وارد بازار شوند، با هر خبر سیاسی یا بینالمللی کوچک احتمال رشد بیشتر قیمت دلار و سکه وجود دارد.
رشد فعلی دلار و طلا با اینکه به ظاهر نشاندهنده فشار تقاضا و تضعیف ارزش پول ملی است، در واقع یک زنگ خطر درباره مدیریت ارزی و اقتصاد کشور است. اگر تصمیمسازان اراده به اصلاح نداشته باشند، این جهش میتواند به سقوط ناگهانی منجر شود؛ چه برای کسانی که سفتهبازی کردهاند، چه برای مردم عادی که پسانداز دارند یا درآمد ثابت. در این میان، امید به ثبات و اصلاح سیاست و بازگشت اعتماد تنها راه برونرفت از این وضعیت است.
