چند هفته پیش، انتشار یک عکس از تلگرامِ منتقد سرسخت رفع فیلترینگ در صحن علنی مجلس جنجال به پا کرد. فارغ از آنکه او اولین کانالی را که دنبال میکرد، کانال «همسر ایدهآل» بود، فعالیتهای حمید رسایی در توئیتر و تلگرامِ فیلترشده این سؤال را ایجاد کرده بود: مگر آنان مخالف رفع فیلترینگ نیستند؟ پس چرا از پلتفرمهای فیلترشده استفاده میکنند؟ البته او امروز در نطق خود، با چرخشی عجیب در نقش منتقد فیلترینگ صخبت کرد؛ همانی که اینترنت آزاد را به منطقه جنگی تشبیه کرده بود و خودش که در شبکههای فیلترشده حضور دارند را به افراد «آموزش دیده که بخواهند دفاعی بکنند» مشابه گرفته و مردم را افرادی که دفاع بلد نیستند فرض کرده بود.
به گزارش خبرآنلاین، اما جواب این سؤال که «مگر آنان مخالف رفع فیلترینگ نیستند؟» خیلی زودتر از آنچه رسایی و همقطارانش تصور میکردند، داده شد. در آپدیت جدید پلتفرم ایکس، یا همان توئیتر سابق، قابلیتی برای نمایش محل استقرار گردانندگان حسابها فعال شده است؛ قابلیتی که در مدت کوتاه به یک زلزله سیاسی در ایران تبدیل شد. در واقع، این ابزار که نشان میدهد هر حساب کاربری از کجا مدیریت میشود، بلای جان کسانی شده که علیه رفع فیلترینگ مینویسند و در پستو از خطوط بدون فیلتر استفاده میکنند.
رطب خورده منع رطب میکند؟
«خط سفید» عبارتی است که از سال ۹۸ و بعد از حوادث آبان ماه، کمکم میان خبرنگاران و اهل رسانه رواج پیدا کرد. آن هم زمانی که در پی قطع اینترنت سراسری، برخی از مسئولان و خبرنگاران اینترنت بدون فیلتر داشتند. حال، در میان افشاگریهای گسترده در توئیتر، اسامی مسئولانی که دارای اینترنت بدون فیلتر و یا همان «خط سفید» هستند، به سرعت فاش شده و اسکرینشات صفحات آنان در فضای مجازی و کانالهای خبری دست به دست میشود.
هر چند تعداد مسئولان دارای خط سفید آنقدر زیاد است که شاید نام بردن همه آنها در این گزارش ممکن نباشد، اما آنچه بیش از همه جلب توجه میکند، خط سفید جناح تندروی سیاست ایران و حامیان سعید جلیلی است؛ کسانی که طی سالها بارها و بارها از فیلترینگ حمایت کردهاند، اما خودشان بدون فیلتر و بدون استفاده یا با استفاده از فیلترشکن، در فضای مجازی فعالیت میکنند. به بیان دیگر، کسانی که سالها تندترین مخالفتها را با فیلترینگ ابراز کردهاند، خود با اینترنت بدون فیلتر، برخلاف یک مطالبه عمومی عمل کرده و به خواست مردم اهمیتی نمیدهند.
همچنین، در پی افشاگریهای اخیر مشخص شد که علیرغم ادعاهای تندروها علیه حسن روحانی و محمد جواد آذری جهرمی، آنان اینترنت سفید نداشته و برای استفاده از فضای مجازی از فیلترشکن استفاده میکنند. آذری جهرمی هم در متنی کنایهآمیز در کانال تلگرامیاش نوشت و از کسانی که خط سفید دارند خواست که: «تک خوری نکنید، هات اسپات کنید که به خیر نزدیکتر است!»
حمید رسایی هم که تا دیروز از مخالفان صد در صدی رفع فیلترینگ بود، امروز با یک چرخش عجیب در صحن علنی مجلس در تذکری گفت: «سیاست فیلترینگ غلط بوده و هست. عجیب است که وزارت ارتباطات درباره موضوع فیلترشکن فروشها اظهار بیاطلاعی کرده. ۲۰ تا ۵۰ همت گردش مالی فیلترشکن فروشها است. پای برخی بانکهای خصوصی در میان است.»
تناقضها ادامه دارد
در نهایت، آنچه از این افشاگریها برمیآید، تصویری از تناقض ارائه میکند؛ کسانی که سالها از فیلترینگ دفاع کردهاند، امروز بدون فیلتر و با «خط سفید» در فضای مجازی حضور دارند. این واقعیت نشان میدهد که وعدهها و شعارها همیشه همخوان با عمل نیست و آنان در پستوها، خواست مردم را نادیده میگیرند. اگرچه افکار عمومی بارها شاهد این تناقضگوییها از سوی تندروها بودهاند، اما قابلیت جدید توئیتر شوک بزرگی به آنهایی داد که وقتی هر فردی مدافع مطالبه مردم میشود را خائن معرفی میکنند. در واقع، تندروها و حامیان فیلترینگ را میتوان مصداق این شعر حافظ دانست: «واعظان کاین جلوه در محراب و منبر میکنند … چون به خلوت میروند آن کارِ دیگر میکنند.»
این ماجرا یادآور میشود که اینترنت و ابزارهای دیجیتال نه تنها عرصه اطلاعرسانی، بلکه میدان نمایش تضادها و برخوردها نیز هست؛ جایی که عمل و ادعا به راحتی قابل مقایسه است و هیچ ژست مبارزهای نمیتواند حقیقت را پنهان کند. اما این ماجرا یک واقعیت دیگر را هم به رخ میکشد؛ ضرورت عمل هر چه سریعتر پزشکیان به وعده انتخاباتیاش درباره رفع فیلترینگ.
