انتشار متن یک تماس تلفنی محرمانه میان «استیو ویتکوف» نماینده ویژه آمریکا و «یوری اوشاکوف» مشاور ارشد ولادیمیر پوتین، لایه تازهای از پشتپرده طرح آتشبس پیشنهادی ایالات متحده برای جنگ اوکراین را آشکار کرده است. این افشاگری که نخستینبار توسط خبرگزاری آمریکایی بلومبرگ منتشر شد، نشان میدهد طرحی که امروز به عنوان «پیشنهاد رسمی واشنگتن برای پایان جنگ» مطرح است، نه تنها از مسیر گفتوگوهای رسمی دیپلماتیک شکل نگرفته، بلکه در دل ارتباطات غیرعلنی میان نزدیکان ترامپ و کرملین پرورانده شده است.
یک تماس، یک ایده و آغاز یک مسیر سیاسی تازه
براساس فایل منتشرشده، مکالمه مورد اشاره در ۱۴ اکتبر انجام شده و ویتکوف در جریان آن، پوتین را به تماس مستقیم با ترامپ و تبریک بابت طرح آتشبس غزه تشویق کرده است؛ اقدامی که به باور او میتوانست زمینه طرحی مشابه برای اوکراین را فراهم کند.
او گفته است:
«میتوانیم همین مدل را با شما انجام دهیم… طرح ۲۰ بندی ترامپ برای صلح را داریم، میشود چیزی مشابه برای اوکراین نوشت.»
در پاسخ، اوشاکوف تأکید کرده پوتین در گفتوگو با ترامپ خواهد گفت: «آقای ترامپ واقعاً یک مرد صلح است.»
بر اساس همین سند، ویتکوف پا را فراتر گذاشته و بهطور مستقیم پیشنهاد داده است که دانتسک و «تبادل سرزمینی» میتواند پایه توافق صلح باشد؛ پیشنهادی که مشاور پوتین دربارهاش فقط گفته است: «عالی است.»
از مکالمه تلفنی محرمانه تا طرح رسمی صلح آمریکا
افشاگری بلومبرگ تنها به یک تماس محدود نیست. متن مکالمه دیگری نیز فاش شده که در آن کیرل دیمیتریف، فرستاده کرملین در امور اقتصادی، میگوید نسخه روسی از پیشنهاد صلح تهیه شده و «بهطور غیررسمی» میان مقامات آمریکایی پخش خواهد شد تا در نسخه نهایی تا حد ممکن تأثیر بگذارد.
در همین دوره، وبسایت Axios گزارش داده که ویتکوف و دیمیتریف سه روز را بهصورت مشترک در میامی با حضور برخی مسئولان آمریکایی گذراندهاند.
تنها دو روز پس از اولین مکالمه ویتکوف-اوشاکوف، تماس رسمی ترامپ و پوتین صورت گرفت و فردای آن روز ولودیمیر زلنسکی به واشنگتن رفت — توالی زمانیای که اکنون در مرکز توجه تحلیلگران قرار گرفته است.
واشنگتن میگوید این «دیپلماسی فعال برای پایان جنگ» است؛ منتقدان میگویند «لیست خواستههای روسیه»
پس از انتشار اسناد، کاخ سفید این تماسها را «روش طبیعی مذاکره» توصیف کرد. ترامپ گفت:
«این دقیقاً همان کاری است که یک مذاکرهکننده انجام میدهد.»
اما منتقدان — هم در واشنگتن و هم در کیف — میگویند طرح ارائهشده به اوکراین بیش از آنکه نقشه راهی بیطرف باشد، تجمیعی از امتیازاتی است که کرملین میخواهد. با این حال دولت آمریکا تأکید دارد متن پیشنهادی محصول واشنگتن است اما «با مشارکت روسیه و اوکراین».
دیدار بعدی رو در رو خواهد بود؟
پس از مکالمه تلفنی ۱۶ اکتبر و ارائه رسمی طرح ۲۱ نوامبر، اکنون کرملین اعلام کرده است استیو ویتکوف قرار است در هفته آینده مستقیماً با پوتین ملاقات کند.
افشای این تماس، پرسشهای تازهای را درباره منبع واقعی طرح صلح، وزن روسیه در نگارش آن، و نقش ترامپ در معماری سیاسی آینده جنگ اوکراین ایجاد کرده است؛ پرسشهایی که هنوز پاسخی قطعی ندارند اما بدون تردید در روزهای آینده به مرکز تحلیلها و تنشهای ژئوپولیتیک تبدیل خواهند شد.
