فشار تازه دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا، بر اوکراین وارد مرحلهای بیسابقه شده است. رئیسجمهوری آمریکا که از ادامۀ جنگ میان روسیه و اوکراین ناخرسند است، اینبار میکوشد با تعیین یک ضربالاجل ولودیمیر زلنسکی را به پذیرش طرحی وادارد که بسیاری در کییف و پایتختهای اروپایی آن را نسخهای برای «تسلیم» اوکراین میدانند، نه صلح.
به گزارش ار. اف. ای دونالد ترامپ روز جمعه ۲۱ نوامبر، در گفتگو با خبرنگاران در دفتر کار خود در کاخ سفید و در حاشیه دیدار با شهردار آینده نیویورک، زهران ممدانی، آشکارا بر اوکراین فشار گذاشت تا هرچه زودتر با «طرح صلح» او برای پایان دادن به جنگ موافقت کند. او در پاسخ به پرسشی درباره رد احتمالی این طرح از سوی ولودیمیر زلنسکی گفت: «بالاخره باید این طرح به مذاقش خوش بیاید، و اگر خوش نیاید، خب… آن وقت میتوانند به جنگ ادامه بدهند.»
جزئیات طرح ۲۸ مادهای که توسط فرستادگان آمریکا و روسیه تهیه شده در مطبوعات فاش شدهاند. بر اساس گزارشهای لوموند، لیبراسیون و فیگارو، این طرح بخش مهمی از خواستههای مسکو را برآورده میکند. بر اساس این سند، اوکراین باید حاکمیت خود را بر منطقهٔ دونباس به شمول دونتسک و لوهانسک به روسیه واگذار کند. افزون بر این، اوکراین باید به طرز محسوسی ارتش و توان تسلیحاتی خود را کاهش دهد، از پیوستن به سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) صرفنظر و استقرار هرگونه نیروی نظامی خارجی در خاک خود را ممنوع کند. در متن، اشغال کریمه، دونتسک و لوهانسک عملاً به عنوان واقعیتی «دوفاکتو» پذیرفته و خطوط نبرد در خرسون و زاپوریژیا تعیین شده است. در مقابل، روسیه به گروه هشت بازمیگردد، تحریمها علیه مسکو بهتدریج برداشته میشوند و راه برای توافقهای تازه میان واشنگتن و کرملین در حوزههای انرژی، هوش مصنوعی و منابع معدنی کمیاب گشوده خواهد شد.
در برابر این امتیازات سنگین، آنچه برای اوکراین در نظر گرفته شده مجموعهای از «تضمینهای امنیتی» مبهم است به این معنا که حملهای تازه از سوی روسیه، میتواند به یک پاسخ «هماهنگ و قاطع» نظامی منجر شود. بسیاری از ناظران در اروپا، از جمله در سرمقاله روزنامه لوموند، طرح ترامپ را شبیه به نسخهای برای «تسلیم» اوکراین توصیف کردهاند: نسخهای که تقریباً همهٔ خطوط قرمز اعلامشده از سوی کییف را زیر پا میگذارد.
شیوهٔ شکلگیری این طرح نیز موجی از بدگمانی و ناخشنودی برانگیخته است. به نوشتهٔ روزنامههای فرانسوی، متن توافق در خفا توسط استیو ویتکاف، فرستادهٔ ویژه دونالد ترامپ و تاجر املاک، که هیچ سابقهای در دیپلماسی ندارد، و کیریل دیمیتریف، رئیس صندوق ثروت ملی روسیه، تهیه شده و در تدوین آن اوکراین و متحدان اروپایی آمریکا نقشی نداشتهاند. روز پنجشنبه، دانیل دریسکول، معاون وزیر ارتش آمریکا، این سند را در کییف بهطور مستقیم به زلنسکی تحویل داده و پیام بیپردهٔ واشنگتن را منتقل کرده است: اوکراین باید این سند را سریعاً امضا کند در غیر این صورت ارسال سلاح، کمکهای مالی و بخشی از اطلاعات نظامی حیاتی به کییف به خطر خواهد افتاد.
واکنش زلنسکی به این طرح محتاطانه و در عین حال هشدارآمیز بود. او ابتدا در پیامی در شبکه ایکس، پس از تماس تلفنی با امانوئل ماکرون، فریدریش مرتس و کییر استارمر، اعلام کرد که «بر روی سند تهیهشده توسط طرف آمریکایی کار میکند» و این طرح باید «صلحی واقعی و شرافتمندانه» برای اوکراین به ارمغان بیاورد. اما چند ساعت بعد، در سخنرانی تلویزیونی خطاب به ملت، لحن او بهمراتب تندتر شد. زلنسکی با اشاره به «یکی از دشوارترین لحظات تاریخ کشور»اش، گفت اوکراین ممکن است با انتخابی سخت روبرو شود: «از دست دادن حیثیت ملی یا خطر از دست دادن یک شریک کلیدی.» او وعده داد که برای تغییر این طرح «استدلال خواهد آورد، متقاعد خواهد کرد و بدیلهایی پیشنهاد خواهد داد». زلنسکی در عین حال نسبت به آیندهای «بیحرمت، بیکرامت و بیعدالت» که از دل چنین توافقی بیرون بیاید هشدار داد.
اروپا در این ماجرا آشکارا غافلگیر شده است. به گفتهٔ منابع اروپایی که در گزارشها بازتاب یافته، رهبران اتحادیهٔ اروپا از طریق رسانهها از وجود این طرح مطلع شدهاند. این طرح اروپا را موظف میکند که صد میلیارد دلار برای بازسازی اوکراین اختصاص دهد و در عین حال، داراییهای مسدودشده روسیه را آزاد کند. کایا کالاس، مسئول دستگاه دیپلماسی اتحادیهٔ اروپا، اعلام کرد: «همهٔ ما میخواهیم این جنگ پایان یابد، اما نحوهٔ پایان یافتن آن اهمیت دارد. روسیه هیچ حق قانونی برای گرفتن امتیاز از کشوری که به آن حمله کرده ندارد. این اوکراین است که باید دربارهٔ شرایط هر توافق تصمیم بگیرد.» در تماس مشترک زلنسکی با رهبران فرانسه، آلمان و بریتانیا نیز بر این نکته تأکید شده که هر راهحلی باید بهطور کامل حاکمیت اوکراین را حفظ و امنیت آیندهٔ این کشور را تضمین کند.
همزمان، مسکو تلاش میکند از فضای ایجادشده نهایت بهره را ببرد. ولادیمیر پوتین، در سخنانی، طرح مطرحشده را «پایهای بالقوه برای یک توافق نهایی صلح» خوانده است. دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، با لحنی تهدیدآمیز خطاب به زلنسکی گفته است : «بهتر است او تا دیر نشده مذاکره کند»، زیرا هرچه اوکراین بیشتر زمان و خاک از کف بدهد، «فضای تصمیمگیری» رئیسجمهوری این کشور تنگتر خواهد شد. در میدان جنگ، نیروهای روسی همچنان، هرچند آهسته، پیشروی میکنند و زیرساختهای انرژی و شهرهای اوکراین در برابر حملات مداوم آسیب میبینند.
هشدارها از شرق اروپا نیز بیپردهاند. مارکو میخلسون، رئیس کمیته سیاست خارجی پارلمان استونی، گفته است: «اگر اوکراین این طرح را بپذیرد، دیگر اوکراینی در کار نخواهد بود. و اگر اروپا آن را بپذیرد، باید خود را برای جنگ مستقیم با روسیه آماده کند.» از دید بسیاری از ناظران، ضربالاجل تازهٔ ترامپ، که چند روز مانده به نشست سران در چارچوب گروه بیست در آفریقای جنوبی اعلام شده، بیش از آنکه چشمانداز واقعی صلح را نزدیک کند، شکاف میان متحدان غربی را عمیقتر و تردیدها را نسبت به قابلیت اتکای آمریکا به عنوان ضامن امنیت اروپا افزایش میدهد.
یک پاسخ
قبل از شروع جنگ هم اکرایین دارای حکومتی فاسد ،ضعیف و بازیچه قدرت های غرب و روسیه بود !
با لشکر کشی به اکرایین پوتین همان کاری را انجام داد که روسیه تزاری با قاجاریه فاسد و ضعیف بیش از صد سال پیش انجام داده بود !
نتیجه جنگ هم میرود که مشابه قرار داد ترکمن چای باشد !