کوبا در نشست اخیر مجمع عمومی سازمان ملل متحد خواستار انجام اصلاحات عمیق و ساختاری در شورای امنیت شد و این نهاد را بهدلیل «ناتوانی در انجام وظایف اصلی خود» مورد انتقاد جدی قرار داد. هاوانا میگوید شورای امنیت در وضعیت کنونی نمیتواند نقش محوری خود در حفظ صلح و امنیت بینالمللی را ایفا کند و باید ساختار و روشهای کاری آن بهطور اساسی بازنگری شود.
در نشست ۱۵ نوامبر مجمع عمومی، یوری گالا، کاردار نمایندگی کوبا در سازمان ملل، طی یک مناظره عمومی درباره روشهای کاری شورای امنیت، از روندهای غیرشفاف این نهاد ابراز نگرانی کرد. او گفت:
«تأسفآور است که شورای امنیت همچنان در قالبهای بستهای عمل میکند که سایر اعضای سازمان ملل از آن کنار گذاشته میشوند.»
به گفته او، این نهاد قدرتمند بارها بدون در نظر گرفتن نگرانیهای کشورهایی که عضو شورا نیستند تصمیمگیری کرده است؛ تصمیماتی که حتی در شرایط وجود اختلافهای جدی میان کشورهای عضو، بهصورت «تحمیلی» تصویب شدهاند.
گالا در سخنان خود تأکید کرد که باید با سوءاستفاده سیاسی از روندهای شورا و استفاده گزینشی از ابزارها و روشهای آن مقابله شود؛ سوءاستفادههایی که نهتنها به حل بحرانها کمک نمیکند، بلکه «به تعمیق شکافها و تضعیف نقش شورا در حفظ صلح جهانی» منجر میشود.
نماینده کوبا هشدار داد شورای امنیت باید از مداخله در حوزه صلاحیتهای مجمع عمومی خودداری کند و نقشهای تعریفشده در منشور سازمان ملل را رعایت نماید:
«پایبندی سختگیرانه به منشور سازمان ملل برای حفظ اعتبار و مشروعیت شورا و کل سازمان ضروری است.»
پنج محور کلیدی برای اصلاحات
کوبا تأکید کرده است که اصلاحات باید همه بخشهای اصلی مرتبط با ساختار و عملکرد شورا را شامل شود؛ بهویژه حوزههایی که در قطعنامه ۵۵۷/۶۲ مجمع عمومی بهعنوان «پنج محور کلیدی اصلاح» تعریف شدهاند.
هاوانا میگوید بدون چنین اصلاحات فراگیر، «شورای امنیت شفاف، دموکراتیک و نماینده واقعی» قابل دستیابی نخواهد بود.
این نخستینبار نیست که کوبا چنین موضعی اتخاذ میکند. در ژوئن گذشته نیز ارنستو سوبرون گوسمان، سفیر دائم کوبا در سازمان ملل، شورای امنیت را نهادی دانست که باید «بهطور فوری و بدون تأخیر» اصلاح شود تا به ارگانی «واقعاً شفاف، دموکراتیک و نماینده» تبدیل گردد.
یکی از محورهای اصلی انتقاد کوبا، فلجشدن شورای امنیت در بحران غزه است. گوسمان در نشستهای پیشین مجمع عمومی گفته بود که گزارش سالانه شورای امنیت عمداً از اشاره به «نقضهای مکرر قطعنامهها از سوی اسرائیل» و «ناتوانی شورا در برابر نسلکشی علیه مردم فلسطین» خودداری کرده است؛ وضعیتی که او آن را نتیجه مستقیم استفاده مکرر آمریکا از حق وتو دانست.
گوسمان هشدار داد:
«این بیعملی به چندجانبهگرایی و اعتبار سازمان ملل آسیب زده است. شورای امنیت باید فوراً با کارآمدی و احساس عدالت، در جهت منافع کل بشریت عمل کند.»
این انتقادها در آستانه هشتادمین سالگرد تأسیس سازمان ملل متحد مطرح میشود؛ زمانی که بحثها درباره ضرورت اصلاح شورای امنیت بیش از هر زمان دیگری در سطح جهانی شدت گرفته است. پنج عضو دائمی این شورا – ایالات متحده، روسیه، چین، بریتانیا و فرانسه – از حق وتو برخوردارند؛ امتیازی که سالهاست مورد اعتراض کشورهای جنوب جهانی و بسیاری از اعضای غیرمتعهد قرار دارد.
کوبا در سال ۲۰۱۷ نیز یک طرح جامع برای اصلاح شورای امنیت ارائه کرده بود که خواستار دموکراتیکسازی ساختار قدرت، پایان دادن به انحصار تصمیمگیری و افزایش نمایندگی کشورهای در حال توسعه بود.
