نشست برنامهریزیشده میان دونالد ترامپ، رئیسجمهوری ایالات متحده، و ولادیمیر پوتین، رئیسجمهوری روسیه، پس از رد درخواست واشنگتن برای آتشبس فوری در اوکراین از سوی مسکو، به حالت تعلیق درآمد. این تحول، چشمانداز گفتوگوهای صلح را در میانهی یکی از حساسترین مراحل جنگ اوکراین تیرهتر کرده است.
یک مقام ارشد کاخ سفید به رویترز گفته است: «در آینده نزدیک هیچ برنامهای برای دیدار رئیسجمهور ترامپ با رئیسجمهور پوتین وجود ندارد.»
او افزود تماس تلفنی اخیر میان وزیر خارجه آمریکا، مارکو روبیو، و سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه، «سازنده» بود، اما دو طرف تصمیم گرفتند دیدار حضوری در بوداپست برگزار نکنند.
ترامپ هفته گذشته اعلام کرده بود که قصد دارد بهزودی در مجارستان با پوتین دیدار کند تا درباره پایان جنگ اوکراین گفتوگو کند، اما منابع آمریکایی میگویند مسکو همچنان بر خواستههای دیرینهی خود پافشاری دارد و حاضر به هیچ امتیاز فوری نیست.
بر اساس گزارش مقامات آمریکایی، روسیه در «یادداشت غیررسمی»ای که آخر هفته گذشته برای واشنگتن فرستاده، بار دیگر بر خواست خود برای در اختیار گرفتن کامل منطقه دونباس تأکید کرده است؛ منطقهای که شامل استان لوهانسک و بخش بزرگی از دونتسک است. این در حالی است که ترامپ پیشنهاد کرده بود آتشبس با حفظ خطوط کنونی نبرد برقرار شود.
رهبران اروپایی روز سهشنبه از واشنگتن خواستند بر خواستهی خود برای توقف فوری درگیریها پافشاری کند و از وضعیت فعلی خطوط نبرد بهعنوان مبنای گفتوگوهای بعدی استفاده شود.
در همین حال، ینس استولتنبرگ، دبیرکل ناتو، برای دیدار با ترامپ به واشنگتن سفر کرده تا موضع اروپا درباره آتشبس و مذاکرات احتمالی را به رئیسجمهور آمریکا منتقل کند. منابع دیپلماتیک غربی گفتهاند این گفتوگوها قرار است چهارشنبه انجام شود.
با وجود فضای مبهم، هیچیک از دو طرف رسماً لغو نشست احتمالی بوداپست را اعلام نکردهاند. پیتر سیارتو، وزیر خارجه مجارستان، که روز سهشنبه در واشنگتن بود، در پیامی در فیسبوک نوشت: «روزهای دشواری در پیش داریم.»
با این حال، دو دیپلمات ارشد اروپایی به رویترز گفتهاند تعویق دیدار روبیو و لاوروف نشانهی روشنی است از اینکه واشنگتن تا زمانی که مسکو از مواضع خود عقبنشینی نکند، تمایلی به برگزاری نشست ترامپ و پوتین ندارد. یکی از این دیپلماتها گفت: «به نظر میرسد روسها زیادی میخواستند و آمریکاییها فهمیدند که هیچ توافقی در بوداپست ممکن نیست.»
در اروپا نیز نگرانیهایی وجود دارد که ترامپ در صورت دیدار با پوتین، بدون گرفتن امتیاز جدی، موضع غرب را تضعیف کند. با این حال، رهبران بریتانیا، فرانسه، آلمان و اتحادیه اروپا در بیانیهای مشترک اعلام کردند: «ما قاطعانه از موضع رئیسجمهور ترامپ حمایت میکنیم که جنگ باید فوراً متوقف شود و خطوط کنونی تماس مبنای مذاکرات آینده قرار گیرد.»
ترامپ که بارها موضع خود در قبال جنگ اوکراین را تغییر داده، پس از دیدار هفته گذشته با ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، در کاخ سفید صراحتاً از آتشبس بر پایه خطوط موجود دفاع کرد. منابع مطلع گفتهاند گفتوگوی پشتدرهای بسته ترامپ با زلنسکی تنشآلود بوده و ترامپ در طول جلسه بارها از الفاظ تند استفاده کرده و از زلنسکی خواسته بخشی از خواستههای روسیه را بپذیرد. با این حال، زلنسکی دیدار را «موفقیتآمیز» توصیف کرد زیرا به گفته او، آمریکا اکنون از آتشبس در خطوط فعلی حمایت میکند.
رهبران اروپایی این هفته در بروکسل با زلنسکی دیدار خواهند کرد؛ ابتدا در نشست اتحادیه اروپا و سپس در چارچوب ائتلاف موسوم به «کشورهای داوطلب» که درباره تشکیل نیروی امنیتی برای تضمین توافق پس از جنگ گفتوگو میکند؛ طرحی که روسیه آن را قاطعانه رد کرده است.
از سوی دیگر، انتخاب بوداپست بهعنوان محل دیدار احتمالی پوتین و ترامپ نیز در خود اتحادیه اروپا بحثبرانگیز شده است، زیرا ویکتور اوربان، نخستوزیر مجارستان، از معدود رهبران اروپایی است که همچنان روابط گرم خود را با مسکو حفظ کرده است.
هرگونه سفر پوتین به مجارستان مستلزم عبور از حریم هوایی کشورهای عضو اتحادیه اروپاست. لهستان روز سهشنبه هشدار داد که اگر هواپیمای پوتین از فضای هواییاش عبور کند، آن را متوقف کرده و رئیسجمهور روسیه را بر اساس حکم بینالمللی بازداشت خواهد کرد. در مقابل، بلغارستان اعلام کرده است که آماده است حریم هوایی خود را برای عبور پوتین باز بگذارد.
با وجود این تحولات، سخنگوی کرملین، دیمیتری پسکوف، گفته است هیچ تاریخ مشخصی برای نشست احتمالی در نظر گرفته نشده و «آمادهسازی جدی» برای چنین دیداری زمان خواهد برد. او افزود: «روسای جمهور دیدگاه مشترکی دارند، اما تا زمانی که جزئیات نهایی نشده، چیزی را نمیتوان قطعی دانست.»
