تیکتاک، پلتفرمی که تنها پنج سال پیش سهم ناچیزی در عرصه خبر داشت، امروز به منبع اصلی اطلاعرسانی برای میلیونها نفر تبدیل شده است. طبق دادههای مرکز پژوهشی «پیو»، یکپنجم آمریکاییها اخبار خود را از تیکتاک دریافت میکنند و در میان جوانان زیر سی سال، این رقم تقریباً به نیمی از جمعیت میرسد.
اکنون اما پرسش بزرگ این است: این رسانه فوقالعاده تأثیرگذار به دست چه کسانی خواهد افتاد؟ پاسخ ساده است: همان میلیاردرهایی که بخش بزرگی از رسانههای آمریکا را در قبضه خود دارند.
میلیاردرها در صف خرید
دولت ترامپ این هفته مسیر فروش داراییهای آمریکایی تیکتاک را به سرمایهگذاران داخلی هموار کرد. نامهایی که مطرح شدهاند، تصویری روشن از آینده میدهند: لری الیسون، میلیاردر و حامی مالی ترامپ که شرکت رسانهای پسرش مالک شبکه CBS است و در اندیشه خرید «وارنر برادرز دیسکاوری» (صاحب CNN) قرار دارد؛ و خانواده روپرت مرداک، صاحبان فاکسنیوز و شناختهشده بهخاطر گرایشهای راستگرایانه.
رابرت رایش، وزیر پیشین کار آمریکا، این روند را چنین خلاصه کرده است: «ثروتمندترین مرد جهان مالک اکس (توییتر سابق) است. دومین ثروتمند جهان در آستانه مالکیت بخشی از تیکتاک است. سومین نفر فیسبوک، اینستاگرام و واتساپ را دارد. چهارمین نفر صاحب واشنگتنپست است.» منظور او ایلان ماسک، لری الیسون، مارک زاکربرگ و جف بیزوس بود.
پیامدهای تمرکز رسانهای
تجربه نشان داده است وقتی رسانهها در دستان میلیاردرها قرار میگیرند، نتیجه چیزی جز خدمت به قدرت و ثروت بیشتر آنان نیست. جف بیزوس بخش دیدگاه روزنامه واشنگتنپست را به سمت راست چرخانده، حمایت از ترامپ را دنبال کرده و حتی انتشار یادداشتی در حمایت از کامالا هریس را متوقف ساخته است. در لسآنجلستایمز نیز میلیاردر داروساز، پاتریک سونشانگ، تغییرات مشابهی ایجاد کرده است.
در سطح محلی، وضعیت بهتر نیست: روزنامههای ایالتی و شهری که زمانی در دست خانوادههای بومی و متعهد به جامعه خود بودند، اکنون به دارایی شرکتهای زنجیرهای تبدیل شدهاند.
نمونههای اخیر هم هشداردهندهاند: شبکه ABC زیر چتر دیزنی، یک دعوای حقوقی پرامکان پیروزی علیه ترامپ را با توافقی مشکوک پایان داد و اجرای برنامه جیمی کیمل را پس از اظهاراتش درباره قتل چارلی کرک، موقتاً تعلیق کرد.
تیکتاک و پرسش الگوریتم
مسئله کلیدی در معامله تیکتاک، کنترل الگوریتم آن است؛ همان چیزی که تعیین میکند کاربر چه محتوایی را ببیند. این الگوریتم عملاً جریان سیاسی و فرهنگی را شکل میدهد و نگرانی منتقدان از اینجاست که در صورت قرار گرفتن در دست رسانهسالاران میلیاردر، بیش از پیش به ابزاری برای سانسور نرم و هدایت افکار عمومی تبدیل شود.
البته معامله هنوز نهایی نشده است. داراییهای آمریکایی قرار است از شرکت مادر چینی، بایتدنس، جدا شوند و نسخهای بومیشده از تیکتاک ایجاد شود؛ اما موافقت مقامهای چینی همچنان لازم است.
نگرانی از خفگی در زیر سلطه ثروت
اما کارشناسان زنگ خطر را به صدا درآوردهاند. اما برایانت، استاد دانشگاه نوتردام، میگوید: «اینکه میلیاردرها با چنین سرعتی در حال تصاحب زیرساختهای اطلاعرسانی هستند، در حالی که همزمان سرکوب آزادی بیان هم شدت گرفته، بسیار نگرانکننده است.» به گفته او، این افراد «زیرساختی را که گفتوگوی سیاسی در آن جریان دارد، قبضه میکنند تا کنترل آن را به دست بگیرند.»
تیکتاک؛ رسانهای با تأثیر واقعی
بسیاری از صاحبنظران نسبت به این پرسش تردید دارند که آیا ویدئوهای کوتاه تیکتاک برای انتقال خبر مناسباند یا نه. اما یک نکته روشن است: در عصری که توجهات روزبهروز کوتاهتر میشود، این پلتفرم در حال صعود است و تأثیری انکارناپذیر بر نسل جوان دارد.
ترامپ و حامیانش این سرمایهگذاران را «میهنپرستانی عاشق آمریکا» معرفی میکنند. اما همانگونه که ستوننویس آمریکایی، مارگارت سالیوان، یادآور میشود، آنها چیزی را بیش از هر چیز دوست دارند: پول.
منبع: گاردین
